انواع شبکه‌های ارز دیجیتال و کارمزد هر کدام

مقدمه

آیا تا به حال با این واقعیت مالی روبرو شده‌اید که در برخی روزها، کارمزد انتقال چند صد دلار ارز دیجیتال در شبکه‌ای مانند اتریوم، می‌تواند از 50 دلار فراتر رود، در حالی که در شبکه‌ای دیگر، همین تراکنش با هزینه‌ای کمتر از یک سنت انجام می‌شود؟ این اختلاف فاحش، که گاهی می‌تواند تا هزاران برابر باشد، نشان‌دهنده یک جنبه حیاتی و اغلب نادیده‌گرفته‌شده در دنیای مالی غیرمتمرکز (DeFi)، یعنی انواع شبکه‌های ارز دیجیتال و میزان کارمزدهای هر یک از آن‌ها، است. در واقع، بلاکچین‌ها صرفاً بسترهایی برای ثبت تراکنش نیستند؛ بلکه مجموعه‌ای از سیستم‌های اقتصادی با معماری‌های متفاوت هستند که هر یک، سیاست‌ها و ساختارهای هزینه‌ای منحصر به فردی دارند. از زمان ظهور بیت‌کوین در سال 2009 ، هزاران بلاکچین با اهداف و ساختارهای مختلف به وجود آمده‌اند که در سه نسل اصلی (لایه اول، دوم و قراردادهای هوشمند) طبقه‌بندی می‌شوند. درک دقیق اینکه هر شبکه چگونه کارمزدها را محاسبه می‌کند و چه عواملی (مانند تراکم شبکه یا مکانیزم اجماع) بر این هزینه‌ها تأثیر می‌گذارند، نه تنها برای بهینه‌سازی معاملات ضروری است، بلکه مستقیماً بر استراتژی سرمایه‌گذاری و توسعه برنامه‌های غیرمتمرکز تأثیر می‌گذارد. این نوشتار، به عنوان یک راهنمای جامع و تخصصی، به معرفی انواع شبکه‌های ارز دیجیتال و تحلیل مقایسه‌ای دقیق میزان کارمزدهای آن‌ها می‌پردازد تا کاربران فارسی‌زبان بتوانند با دانش کامل، بهترین شبکه را برای نیازهای مالی خود انتخاب کنند.

شبکه‌های لایه اول (Layer-1) با کارمزد متغیر

   

شبکه‌های لایه اول، به عنوان زیرساخت اصلی هر بلاکچین، نقش حیاتی در پردازش و نهایی‌سازی تراکنش‌ها دارند. این شبکه‌ها، که هسته اصلی یک اکوسیستم را تشکیل می‌دهند، مسئول اجرای مکانیزم‌های اجماع، ثبت داده‌ها و تأمین امنیت شبکه هستند. کارمزد در این لایه‌ها، به طور مستقیم با میزان تقاضا و توان عملیاتی شبکه (مقیاس‌پذیری) در ارتباط است. از مهم‌ترین نمونه‌های این شبکه‌ها می‌توان به بیت‌کوین و اتریوم اشاره کرد که ساختار کارمزد آن‌ها تحت تأثیر مستقیم ازدحام شبکه قرار دارد.

بیت‌کوین (Bitcoin)؛ کارمزد بر اساس حجم و ترافیک

شبکه بیت‌کوین، اولین و بزرگ‌ترین شبکه ارز دیجیتال، از مکانیزم اجماع اثبات کار (Proof-of-Work/PoW) استفاده می‌کند. در این شبکه، کارمزد تراکنش‌ها بر اساس حجم داده‌ای که تراکنش اشغال می‌کند (بر حسب بایت) و نه ارزش دلاری آن، محاسبه می‌شود. ماینرها (استخراج‌کنندگان) برای تأیید بلاک‌های جدید، تراکنش‌هایی را انتخاب می‌کنند که بالاترین کارمزد (Sats/Byte) را پیشنهاد داده باشند. بنابراین، در شرایط عادی، کارمزد بیت‌کوین نسبتاً پایین است، اما در زمان‌های اوج تقاضا و ازدحام شبکه، می‌تواند به شدت افزایش یابد و گاهی به ده‌ها دلار برسد. این نوسان شدید، ناشی از محدودیت مقیاس‌پذیری بیت‌کوین (حداکثر ظرفیت 1 مگابایتی بلاک) است که در پی افزایش ترافیک، منجر به رقابت کاربران برای قرارگیری در بلاک بعدی می‌شود. برای مثال، در دوره‌های رونق بازار، زمانی که تعداد زیادی تراکنش در صف انتظار قرار می‌گیرند، متوسط کارمزد بیت‌کوین می‌تواند از 1 تا 5 دلار به بالای 30 دلار صعود کند. این ساختار، یک مدل رقابتی را ایجاد می‌کند که در آن، سرعت نهایی‌سازی تراکنش به میزان کارمزد پیشنهادی کاربر بستگی دارد. به طور کلی، کارمزد بیت‌کوین برای تراکنش‌های کوچک و روزمره، به دلیل نوسانات، غیربهینه تلقی می‌شود، اما برای نقل و انتقالات با حجم بالا که در آن‌ها امنیت و تغییرناپذیری در اولویت است، همچنان گزینه اصلی باقی می‌ماند.

اتریوم (Ethereum)؛ کارمزد گس و مدل حراج

شبکه اتریوم، پرکاربردترین پلتفرم قرارداد هوشمند، از مکانیزم کارمزد پیچیده‌تری به نام گس (Gas) استفاده می‌کند. هر عملیات در اتریوم، از انتقال توکن ساده تا اجرای پیچیده‌ترین قراردادهای هوشمند، مقدار مشخصی گس مصرف می‌کند. هزینه نهایی تراکنش، از حاصل‌ضرب مقدار گس مصرفی در قیمت گس (که بر حسب Gwei سنجیده می‌شود) به دست می‌آید. پس از به‌روزرسانی EIP-1559، ساختار کارمزد اتریوم به یک مدل دو جزئی تبدیل شد؛ کارمزد پایه (Base Fee) که به صورت خودکار توسط شبکه تعیین شده و سوزانده می‌شود (Burn)، و پاداش اولویت (Priority Fee) که به اعتبارسنج‌ها (Validatorها) تعلق می‌گیرد. بر خلاف بیت‌کوین، کارمزد اتریوم نوسانات بسیار شدیدتری دارد. دلیل اصلی این نوسانات، تقاضای فوق‌العاده بالا برای استفاده از قراردادهای هوشمند و برنامه‌های دیفای (DeFi) است. در زمان‌های ازدحام شبکه، مانند راه‌اندازی یک پروژه NFT محبوب یا هجوم برای شرکت در عرضه اولیه، قیمت گس می‌تواند سر به فلک بکشد و کارمزد یک تراکنش ساده را به بیش از 100 دلار برساند. این هزینه‌های بالا، یکی از دلایل اصلی برای توسعه و مهاجرت کاربران به سمت شبکه‌های لایه دوم و بلاکچین‌های رقیب قرارداد هوشمند بوده است. میزان مصرف گس برای یک انتقال توکن معمولی حدود 21000  واحد گس است، در حالی که برای یک تراکنش پیچیده با قرارداد هوشمند می‌تواند به چندین میلیون واحد برسد.

شبکه‌های قرارداد هوشمند لایه اول (Ethereum Killers)

با ظهور چالش‌های مقیاس‌پذیری بلاکچین و کارمزدهای بالای اتریوم، موجی از بلاکچین‌های لایه اول رقیب، موسوم به Ethereum Killers، با هدف ارائه سرعت بالاتر و کارمزد کمتر به بازار معرفی شدند. این شبکه‌ها معمولاً از مکانیزم‌های اجماع بهینه‌شده‌تری مانند اثبات سهام واگذار شده (Delegated Proof-of-Stake/DPoS) یا ترکیبی از PoS استفاده می‌کنند.

سولانا (Solana) و کارمزدهای کسری

سولانا به عنوان یکی از سریع‌ترین شبکه‌های ارز دیجیتال شناخته می‌شود و از یک مکانیزم اجماع منحصر به فرد به نام اثبات تاریخ (Proof-of-History/PoH) در کنار PoS استفاده می‌کند. هدف سولانا، رسیدن به توان عملیاتی در حد شبکه‌های پرداخت سنتی است. ساختار کارمزد سولانا بسیار ساده و مقرون‌به‌صرفه است؛ متوسط کارمزد سولانا معمولاً در محدوده 0.00025 تا 0.001 دلار برای هر تراکنش قرار می‌گیرد. این کارمزدهای بسیار ناچیز، استفاده از شبکه را برای تراکنش‌های خرد و برنامه‌های با فرکانس بالا (مانند بازی‌های بلاکچینی) اقتصادی و عملی ساخته است. اگرچه سرعت بالا و کارمزد پایین سولانا یک مزیت رقابتی بزرگ است، اما شبکه با چالش‌هایی در زمینه تمرکززدایی بلاکچین (به دلیل سخت‌افزار مورد نیاز برای گره‌های اعتبارسنج) و پایداری شبکه (قطعی‌های دوره‌ای) روبرو بوده است. با این حال، به دلیل طراحی بهینه برای موازی‌سازی تراکنش‌ها و عدم استفاده از مدل حراج گس، کارمزدها در سولانا حتی در زمان‌های اوج ترافیک نیز به طور قابل توجهی پایین باقی می‌مانند و این شبکه را به گزینه‌ای ایده‌آل برای کاربردهای مالی غیرمتمرکز (DeFi) تبدیل کرده است که نیاز به تعاملات مکرر با قرارداد هوشمند دارند.

آوالانچ (Avalanche) و مدل سه زیرشبکه

آوالانچ یکی دیگر از رقبای برجسته اتریوم است که بر روی زمان نهایی‌سازی سریع و قابلیت توسعه‌پذیری تمرکز دارد. آوالانچ از سه زنجیره عملیاتی مجزا (X-Chain، P-Chain و C-Chain) استفاده می‌کند. C-Chain (زنجیره قرارداد) که از ماشین مجازی اتریوم (EVM) پشتیبانی می‌کند، جایی است که اکثر برنامه‌های دیفای اجرا می‌شوند. آوالانچ نیز از سیستم کارمزد گس استفاده می‌کند، اما به دلیل معماری متفاوت و مقیاس‌پذیری بالاتر، متوسط کارمزد آوالانچ به طور قابل توجهی کمتر از اتریوم لایه 1 است و معمولاً بین 0.5 تا 2 دلار متغیر است.
مکانیزم منحصربه‌فرد آوالانچ این است که بخشی از کارمزد تراکنش‌ها (گس) را می‌سوزاند و از این طریق، توکن اصلی خود (AVAX) را به یک دارایی ضدتورمی تبدیل می‌کند. این ساختار، انگیزه بیشتری برای استفاده از شبکه فراهم می‌آورد. علاوه بر این، مفهوم زیرشبکه‌ها (Subnets) در آوالانچ این امکان را می‌دهد که هر پروژه یا سازمانی بتواند بلاکچین اختصاصی خود را با قوانین و ساختار کارمزدی دلخواه راه‌اندازی کند، که این امر به نوبه خود، کارایی و بهینگی هزینه‌ها را در سطح کل اکوسیستم افزایش می‌دهد. این مدل، آوالانچ را به یکی از شبکه‌های پیشرو برای توسعه‌دهندگان سازمانی تبدیل کرده است.

نقش شبکه‌های لایه دوم (Layer-2) در کاهش کارمزد

   

با وجود پیشرفت‌های شبکه‌های لایه اول، چالش مقیاس‌پذیری همچنان یک گلوگاه باقی مانده است. در نتیجه، شبکه‌های لایه دوم به عنوان راه‌حلی برای پردازش حجم عظیمی از تراکنش‌ها خارج از زنجیره اصلی (Off-Chain) و سپس ارسال داده‌های خلاصه شده به لایه اول (مانند اتریوم) برای نهایی‌سازی امن، ظهور کردند. این نوآوری‌ها، نقش حیاتی در کاهش شدید هزینه‌ها و افزایش سرعت ایفا می‌کنند.

رول‌آپ‌ها (Rollups) و کارمزد بهینه

رول‌آپ‌ها، مانند آپتیمیستیک رول‌آپ‌ها (Optimistic Rollups) و زیرو دانش رول‌آپ‌ها (ZK-Rollups)، از محبوب‌ترین راه‌حل‌های لایه دوم هستند. این فناوری‌ها هزاران تراکنش را در یک بسته واحد جمع‌آوری کرده و سپس آن را به عنوان یک داده فشرده به اتریوم ارسال می‌کنند. با تقسیم کارمزد لایه 1 بر تعداد زیادی تراکنش، کارمزد شبکه لایه دوم به طور چشمگیری کاهش می‌یابد. به عنوان مثال، در شبکه‌هایی مانند آپتیمیزم (Optimism) یا آربیتروم (Arbitrum)، کارمزد تراکنش‌ها اغلب در محدوده 0.1 تا 0.5 دلار قرار می‌گیرد که این میزان حدود 95 درصد کمتر از کارمزد مستقیم اتریوم لایه 1 است. این ساختار به کاربران این امکان را می‌دهد تا از امنیت بلاکچین اتریوم بهره ببرند، در حالی که از هزینه‌های بسیار پایین‌تر لایه دوم استفاده می‌کنند. به‌ویژه، ZK-Rollups، با استفاده از اثبات‌های رمزنگاری شده پیچیده (ZK-Proofs)، زمان نهایی‌سازی کوتاه‌تری را نسبت به رول‌آپ‌های آپتیمیستیک ارائه می‌دهند که این امر آن‌ها را به گزینه‌ای جذاب‌تر برای کاربردهای نیازمند تأیید سریع تبدیل کرده است. این شبکه‌ها با هدف رفع چالش مقیاس‌پذیری اتریوم، به استاندارد جدیدی برای توسعه برنامه‌های دیفای تبدیل شده‌اند و دسترسی به فناوری‌های بلاکچین را برای عموم کاربران اقتصادی‌تر کرده‌اند.

سایدچین‌ها (Sidechains) و مدل کارمزد مستقل

سایدچین‌ها (زنجیره‌های جانبی) مانند پالیگان (Polygon) نیز راه‌حل‌های لایه دومی هستند که از نظر فنی، به عنوان بلاکچین‌های مستقل عمل می‌کنند، اما به صورت موازی با لایه اصلی (معمولاً اتریوم) اجرا می‌شوند و از طریق یک پل دو طرفه با آن ارتباط برقرار می‌کنند. سایدچین‌هایی نظیر پالیگان از مکانیزم اجماع اثبات سهام (PoS) استفاده می‌کنند که به آن‌ها اجازه می‌دهد تراکنش‌ها را با سرعت بالا و کارمزد بسیار پایین پردازش کنند. متوسط کارمزد پالیگان اغلب در حد 0.01 تا 0.05 دلار است. مزیت اصلی سایدچین‌ها، استقلال آن‌ها در تنظیم پارامترهای کارمزدی است؛ با این حال، باید توجه داشت که امنیت سایدچین‌ها نه به طور مستقیم توسط بلاکچین اصلی بلکه به طور مستقل تأمین می‌شود. این به این معنی است که امنیت آن‌ها به مجموعه اعتبارسنج‌های خودشان بستگی دارد، که از لحاظ فنی، سطح امنیت کمی پایین‌تر از رول‌آپ‌هایی است که مستقیماً از لایه 1 امنیت خود را به ارث می‌برند. با این وجود، به دلیل سازگاری کامل با ماشین مجازی اتریوم (EVM) و کارمزدهای بسیار مقرون‌به‌صرفه، سایدچین‌ها برای توسعه بازی‌ها، توکن‌های غیرمثلی (NFT) و برنامه‌های دیفای با حجم تراکنش بالا محبوبیت زیادی کسب کرده‌اند.

عوامل تعیین‌کننده میزان کارمزد شبکه‌های ارز دیجیتال

کارمزد یک تراکنش در هیچ شبکه‌ای صرفاً یک عدد ثابت نیست؛ بلکه تابعی پویا از چندین عامل فنی، اقتصادی و رفتاری است. درک این عوامل برای هر کاربری که به دنبال بهینه‌سازی هزینه تراکنش است، ضروری است. این عوامل تعیین‌کننده مستقیماً بر هزینه گس یا نرخ ساتوشی در هر بایت تأثیر می‌گذارند.

تراکم و تقاضای شبکه (Network Congestion)

مهم‌ترین عامل در تعیین کارمزدها، تراکم شبکه بلاکچین است. بلاکچین‌ها دارای ظرفیت محدودی برای پردازش تراکنش در یک دوره زمانی مشخص (مانند یک بلاک) هستند. زمانی که تقاضا برای فضای بلاک از ظرفیت موجود فراتر می‌رود، یک مدل حراج (Auction Model) برای تعیین قیمت به وجود می‌آید. کاربران برای اطمینان از اینکه تراکنش‌هایشان توسط اعتبارسنج‌ها انتخاب شوند، حاضر به پرداخت کارمزد بالاتری می‌شوند. این رقابت منجر به افزایش تصاعدی کارمزدها می‌شود. این پدیده به طور خاص در شبکه‌هایی با توان عملیاتی پایین مانند اتریوم (لایه 1) یا بیت‌کوین بیشتر دیده می‌شود و به عنوان سیکل حراج کارمزد شناخته می‌شود. برای مثال، در زمان‌های انتشار خبرهای مهم بازار یا نوسانات شدید قیمت، تعداد زیادی از معامله‌گران به طور همزمان سعی در جابه‌جایی دارایی‌های خود دارند که بلافاصله منجر به جهش شدید میزان کارمزد می‌شود. در مقابل، شبکه‌هایی مانند سولانا که توانایی پردازش هزاران تراکنش در ثانیه را دارند، کمتر تحت تأثیر این ازدحام قرار می‌گیرند، زیرا عرضه فضای بلاک آن‌ها به طور مؤثری بی‌نهایت است و فشار تقاضا را جذب می‌کند.

پیچیدگی تراکنش و مصرف منابع

نوع و پیچیدگی تراکنش نیز مستقیماً بر کارمزد تأثیر می‌گذارد. یک انتقال ساده توکن (از یک کیف پول به کیف پول دیگر) کمترین منابع محاسباتی را نیاز دارد. اما تراکنش‌هایی که با قراردادهای هوشمند در تعامل هستند، مانند وثیقه‌گذاری دارایی در یک پروتکل دیفای، تعویض توکن، یا ضرب (Mint) یک NFT، نیازمند اجرای کدهای پیچیده‌تر و مصرف گس (یا معادل آن در شبکه‌های دیگر) بیشتری هستند. هرچه یک قرارداد هوشمند عملیات‌های بیشتری را انجام دهد، مقدار گس مصرفی افزایش می‌یابد و به تبع آن، کارمزد نهایی نیز بالاتر می‌رود. این اصل، به ویژه در شبکه‌هایی مانند اتریوم و آوالانچ که از مفهوم گس استفاده می‌کنند، بسیار مهم است. توسعه‌دهندگان قرارداد هوشمند باید همواره کدهای خود را برای بهینه‌سازی مصرف گس مورد بررسی قرار دهند تا هزینه‌های عملیاتی برای کاربران را کاهش دهند. در نهایت، میزان استفاده تراکنش از حافظه، توان پردازشی و پهنای باند شبکه، عواملی هستند که در پس‌زمینه فنی، تعیین‌کننده نهایی پیچیدگی و بهای تمام شده یک عملیات هستند.

مقایسه کارمزدها در بلاکچین‌های محبوب و استراتژی انتخاب شبکه

   

برای کاربران فعال در حوزه ارزهای دیجیتال، درک یک دیدگاه مقایسه‌ای از میزان کارمزدهای شبکه‌ها و چگونگی انتخاب بهترین پلتفرم بر اساس نیاز تراکنش ضروری است. مقایسه کارمزد شبکه‌های بلاکچین درک بهتری از توازن بین امنیت، تمرکززدایی و هزینه به دست می‌دهد. این تفاوت‌ها، کاربران را ملزم به اتخاذ استراتژی‌های هوشمندانه برای جابه‌جایی دارایی می‌کند.

هزینه، امنیت و سرعت؛ توازن در شبکه‌های اصلی

هنگام مقایسه، شبکه‌ها اغلب در سه دسته اصلی قرار می‌گیرند.
1. امنیت در اولویت (بیت‌کوین و اتریوم لایه 1)؛ این شبکه‌ها بالاترین سطح امنیت و تغییرناپذیری را ارائه می‌دهند، اما این مزایا به بهای کارمزدهای بالا و سرعت پایین حاصل می‌شود.
2. سرعت و کارایی در اولویت (سولانا، بایننس اسمارت چین)؛ این شبکه‌ها تراکنش‌های بسیار سریع و کارمزدهای کسری ارائه می‌دهند (کمتر از 0.1 دلار)، اما اغلب با چالش‌هایی در زمینه سطح تمرکززدایی اعتبارسنج‌ها روبرو هستند.
3. بهینه‌سازی هزینه و امنیت (رول‌آپ‌ها)؛ شبکه‌های لایه دوم مانند آربیتروم و آپتیمیزم سعی می‌کنند با ارائه کارمزدهای کم (0.1 تا 1 دلار) از امنیت اتریوم بهره ببرند و به بهترین توازن دست یابند.
برای یک کاربر که به دنبال انتقال مبلغ کلانی از سرمایه است، امنیت بلاکچین و نهایی‌سازی تضمین‌شده (مانند اتریوم لایه ۱) ممکن است هزینه بالاتر را توجیه کند. در مقابل، برای یک کاربر که به صورت روزانه با صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) تعامل دارد، شبکه‌های لایه دوم یا بلاکچین‌های سریع با کارمزد ناچیز (مانند سولانا یا پالیگان) به عنوان تنها گزینه‌های منطقی برای حفظ سودآوری معاملات کوچک تلقی می‌شوند. بنابراین، استراتژی انتخاب شبکه ارز دیجیتال باید همواره بر اساس مقایسه هزینه، سرعت و سطح ریسک مورد نظر باشد.

استراتژی جابه‌جایی دارایی از طریق پل‌ها (Bridges)

یکی از مهم‌ترین تحولات در حوزه انواع شبکه‌های ارز دیجیتال، توسعه پل‌های بین زنجیره‌ای (Cross-Chain Bridges) است. این پل‌ها به کاربران اجازه می‌دهند که دارایی‌های خود را از یک بلاکچین (مثلاً اتریوم لایه 1) به یک بلاکچین دیگر (مثلاً آربیتروم لایه 2 یا پالیگان) منتقل کنند. اگرچه استفاده از پل‌ها خود شامل یک کارمزد (به نام کارمزد بریج) و ریسک فنی است، اما این هزینه معمولاً یک بار پرداخت می‌شود و کاربران را قادر می‌سازد تا پس از انتقال، از کارمزدهای بسیار پایین مقصد برای تمامی معاملات آتی خود بهره‌مند شوند. کاربران حرفه‌ای اغلب از این استراتژی برای بهینه‌سازی هزینه‌ها استفاده می‌کنند؛ به این صورت که ابتدا با پرداخت کارمزد گس بالا در شبکه اتریوم از صرافی خارج می‌شوند و سپس دارایی خود را برای انجام معاملات روزمره به یک شبکه لایه دوم ارزان‌تر منتقل می‌کنند. این روش به ویژه برای پروتکل‌هایی که تنها در یک شبکه با کارمزد پایین در دسترس هستند، حیاتی است. در نهایت، با توسعه پل‌های ایمن‌تر و کاهش کارمزد بریج‌ها، قابلیت همکاری بین شبکه‌ها به تدریج چالش کارمزدهای بالا در لایه ۱ را برای کاربران عادی حل کرده است.

نتیجه‌گیری

دنیای ارزهای دیجیتال دیگر محدود به یک یا دو شبکه اصلی نیست؛ بلکه شامل یک اکوسیستم متنوع از انواع شبکه‌های ارز دیجیتال است که هر کدام با مدل‌های کارمزدی متفاوت، چالش‌های مقیاس‌پذیری بلاکچین را به شیوه‌های منحصر به فردی حل کرده‌اند. از مدل گران‌قیمت اما امن گس در اتریوم (لایه ۱) و ساختار رقابتی بیت‌کوین، تا کارمزدهای کسری و زیر دلاری در شبکه‌های سریع لایه اولی مانند سولانا و راه‌حل‌های بهینه و امن در رول‌آپ‌های لایه دوم، هر شبکه یک نقطه تعادل متفاوت بین امنیت، سرعت و هزینه برقرار کرده است. فاکتورهایی مانند تراکم شبکه بلاکچین، پیچیدگی تراکنش‌ها و انتخاب مکانیزم اجماع، به طور پویا میزان کارمزد تراکنش را تعیین می‌کنند. درک این دینامیک‌ها برای هر کاربر ضروری است تا بتواند با انتخاب هوشمندانه بین لایه ۱ (برای امنیت بالا و حجم بالا)، شبکه‌های سریع (برای تراکنش‌های خرد و فرکانس بالا) و شبکه‌های لایه دوم (برای بهره‌مندی از امنیت لایه ۱ با کارمزد پایین)، هزینه‌های خود را بهینه کند. در نهایت، روند توسعه فناوری‌های لایه دوم نشان می‌دهد که آینده شبکه‌های ارز دیجیتال، یکپارچه‌سازی و همکاری بین این لایه‌های مختلف برای ارائه یک تجربه کاربری هم سریع، هم ارزان و هم امن خواهد بود.