رشد چت‌بات‌ها و هوش مصنوعی باعث افت بازدید ویکی‌پدیا شد

در یادداشتی که در وبلاگ رسمی بنیاد ویکی‌مدیا منتشر شده، «مارشال میلر»، مدیر ارشد بخش محصول، توضیح داده است که کاهش بازدید صفحات ویکی‌پدیا مستقیماً با رشد چت‌بات‌های مبتنی بر مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) و نمایش خلاصه‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی در نتایج جستجو مرتبط است. این روند نشان می‌دهد که کاربران به جای مراجعه مستقیم به مقالات ویکی‌پدیا، پاسخ‌های آماده‌ای را از موتورهای جستجو و سرویس‌های مبتنی بر AI دریافت می‌کنند که اغلب از محتوای ویکی‌پدیا استخراج شده است.
میلر در این یادداشت آورده است: «ما بر این باوریم که کاهش بازدیدها نشان‌دهنده تأثیر هوش مصنوعی و شبکه‌های اجتماعی بر شیوه جستجوی اطلاعات است، به‌ویژه با توجه به این که موتورهای جستجو پاسخ‌هایی را مستقیماً به کاربران نمایش می‌دهند که اغلب مبتنی بر محتوای ویکی‌پدیا هستند.»
او همچنین اشاره کرده که بنیاد ویکی‌پدیا در ماه‌های اخیر با بات‌های هوش مصنوعی پیشرفته‌ای مواجه شده که استخراج اطلاعات از آنها به‌قدری دقیق بوده که تشخیص آنها از کاربران عادی دشوار بوده است. پس از بهبود سیستم تشخیص ربات‌ها و دسترسی به داده‌های دقیق‌تر، آمار نشان می‌دهد که میزان بازدید صفحات ویکی‌پدیا طی یک سال گذشته حدود ۸ درصد کاهش یافته است. این کاهش قابل توجه، نگرانی‌های جدی درباره میزان تعامل کاربران و نقش داوطلبان در نگهداری و توسعه محتوای سایت ایجاد کرده است.

خطرات کاهش بازدید و راهکارها

میلر درباره پیامدهای این روند هشدار داده و گفته است: «اگر کاهش بازدید ادامه پیدا کند، موجودیت تنها وب‌سایتی در این مقیاس که بر پایه استانداردهای راستی‌آزمایی، بی‌طرفی و شفافیت بنا شده، در خطر قرار می‌گیرد. کاهش بازدید به معنای داوطلبان کمتر، بودجه کمتر و در نهایت کاهش قابلیت اطمینان محتوا است.» او راه‌حل این مشکل را در شفافیت و ارجاع مستقیم به منابع اصلی می‌بیند و پیشنهاد کرده که موتورهای جستجو و مدل‌های زبانی باید کاربران را به تعامل مستقیم با منبع، یعنی ویکی‌پدیا، ترغیب کنند تا هم دقت اطلاعات حفظ شود و هم بازدید از منبع اصلی افزایش یابد.
ویکی‌پدیا که تاکنون در زمینه قابلیت‌های هوش مصنوعی فعالیت جدی نداشته، در تابستان گذشته ایده افزودن خلاصه‌های تولیدشده توسط AI در ابتدای مقالات را مطرح کرد، اما این طرح پیش از اجرا و پس از واکنش تند ویراستاران داوطلب متوقف شد. در مجموع، کاهش بازدیدهای اخیر نشان‌دهنده چالش‌های جدیدی است که رشد هوش مصنوعی و تغییر رفتار کاربران برای سایت‌های اطلاعاتی با استانداردهای بالا ایجاد کرده و نیازمند استراتژی‌های دقیق و راهکارهای هوشمندانه برای حفظ تعامل و اعتبار محتوا است.