مقدمه

در اواسط دهه ۱۹۹۰، دبی فراتر از یک بندر تجاری مهم، در حال برنامه‌ریزی برای جهشی بلندپروازانه بود و قصد داشت به یک مرکز جهانی گردشگری، مالی و معماری تبدیل شود. این رؤیا نیازمند یک مغز متفکر اجرایی بود که بتواند پروژه‌هایی را تصور کند که در آن زمان در هیچ کجای دنیا نمونه نداشتند. از دل این نیاز بود که نام محمد بن علی العبار (Mohamed bin Ali Alabbar)، یک کارآفرین و مدیر اماراتی، به عنوان معمار اصلی دبی مدرن مطرح شد.
هم‌اکنون، هر ساله بیش از ۱۰۰ میلیون نفر از مجموعه‌ای از سازه‌های نمادین در دبی، از جمله برج خلیفه (بلندترین ساختمان جهان) و دبی مال (بزرگترین مرکز خرید جهان) بازدید می‌کنند. این آمار عظیم، نتیجه مستقیم بینش و جسارت محمد العبار است که از طریق شرکت اعمار پراپرتیز (Emaar Properties)، این پروژه‌های تغییردهنده شهر (City Defining Projects) را به واقعیت تبدیل کرد. او نه تنها یک توسعه‌دهنده املاک است، بلکه یک استراتژیست اقتصادی است که تلاش کرده اقتصاد منطقه را با سرمایه‌گذاری‌های سنگین در تجارت الکترونیک (مثل Noon.com) و فناوری متنوع سازد. محمد العبار نماد بلندپروازی امارات متحده عربی و یک کارآفرین سریالی است که با تکیه بر ارتباطات قوی سیاسی و اقتصادی، توانست افق‌های کسب‌وکار را در خاورمیانه و فراتر از آن بازتعریف کند.

زندگی‌نامه محمد العبار

محمد بن علی العبار در ۱۹ ژانویه ۱۹۶۰ در دبی، امارات متحده عربی متولد شد. مسیر زندگی او، از یک پسربچه در خانواده‌ای سنتی به یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های اقتصاد جهانی، بازتابی از تحول خود شهر دبی است.

ریشه‌های خانوادگی و تربیت در دبی قدیم

محمد العبار در یک خانواده سنتی بزرگ شد که ریشه‌های آن‌ها در تجارت و دریانوردی در دبی بود. این پیشینه، تأکید بر تجارت، سفر و دیدگاه بین‌المللی را از همان ابتدا در او تقویت کرد. محیط در حال تحول دبی در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، اگرچه هنوز به شکل امروزی نبود، اما پتانسیل تجاری و موقعیت جغرافیایی آن به عنوان یک مرکز تجاری نوظهور، روحیه کارآفرینی را در میان جوانان ترویج می‌داد.
رشد در دبی این فرصت را برای او فراهم کرد تا از همان ابتدا با ساختار اقتصادی و سیاسی شهر آشنا شود و شبکه‌ای از ارتباطات کلیدی بسازد که بعدها نقش مهمی در موفقیت‌های بزرگش ایفا کرد.

تحصیلات در آمریکا و تخصص در امور مالی

در دهه ۱۹۷۰، محمد العبار با دریافت بورسیه دولتی امارات، برای ادامه تحصیل به ایالات متحده آمریکا اعزام شد. این تجربه تحصیل در خارج، دیدگاه او را نسبت به امور مالی و توسعه کسب‌وکار در مقیاس جهانی عمیق‌تر کرد.
او در دانشگاه سیاتل (Seattle University)، واقع در ایالت واشینگتن، در رشته امور مالی و مدیریت بازرگانی تحصیل کرد و در سال ۱۹۸۱ با مدرک کارشناسی ارشد (Bachelor's Degree) فارغ‌التحصیل شد. تحصیل در آمریکا، به ویژه در شهر سیاتل که مرکز نوآوری و تجارت بود، به او اجازه داد تا با بهترین شیوه‌های مدیریتی و اقتصادی غربی آشنا شود و آن‌ها را با دیدگاه‌های منطقه‌ای ترکیب کند. سال‌ها بعد، دانشگاه سیاتل، به دلیل دستاوردهای او، مدرک دکترای افتخاری در علوم انسانی را به وی اعطا کرد و او تا سال ۲۰۱۶ در هیئت امنای این دانشگاه خدمت می‌کرد.

آغاز مسیر شغلی و فعالیت‌های دولتی (دهه ۱۹۸۰)

پس از بازگشت به دبی، محمد العبار مدتی در بانک مرکزی امارات کار کرد و سپس به بانک گلف پیوست. اما نقطه عطف حرفه‌ای او، زمانی بود که او به بخش دولتی دبی منتقل شد.
مدیرکل اداره توسعه اقتصادی دبی؛ در اوایل دهه ۱۹۹۰، العبار به عنوان مدیرکل نخستین اداره توسعه اقتصادی دبی منصوب شد. این سمت کلیدی، او را در مرکز برنامه‌ریزی استراتژیک شهر قرار داد و مستقیماً با شیخ محمد بن راشد آل مکتوم (حاکم دبی) در ارتباط قرار گرفت. او در تدوین برنامه‌های رشد اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و برندسازی جهانی دبی نقش کلیدی ایفا کرد و به عنوان مشاور اقتصادی نزدیک حاکم دبی شناخته شد.

پیشینه و مسیر حرفه‌ای محمد العبار

مسیر حرفه‌ای محمد العبار به طور عمده با تأسیس اعمار پراپرتیز و سپس تلاش برای تنوع‌سازی اقتصادی دبی، فراتر از املاک و گردشگری، تعریف می‌شود.

تأسیس اعمار پراپرتیز

در سال ۱۹۹۷، به دستور حاکم دبی و با هدف ایجاد یک شرکت املاک و مستغلات در مقیاس جهانی، محمد العبار شرکت اعمار پراپرتیز (Emaar Properties) را تأسیس کرد. این شرکت که به صورت عمومی در بازار بورس دبی عرضه شد، با هدف ایجاد شهر درون شهر و توسعه‌های مقیاس بزرگ آغاز به کار کرد.
برندسازی دبی؛ العبار دیدگاهی فراتر از صرفاً ساختن ساختمان داشت. او به دنبال ساختن لایف‌استایل و مقاصد گردشگری بود. اعمار به سرعت به مهم‌ترین بازوی اجرایی چشم‌انداز دبی تبدیل شد و توانست با جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی، بودجه پروژه‌های بلندپروازانه را تأمین کند. این شرکت نه تنها خانه‌ها، بلکه نقاط عطف نمادین را ساخت که نام دبی را در نقشه جهان تثبیت کرد.

توسعه بین‌المللی با ایگل هیلز

محمد العبار با وجود موفقیت‌های عظیم اعمار در امارات، هرگز خود را محدود به یک منطقه نکرد. او شرکت خصوصی توسعه املاک خود را به نام ایگل هیلز (Eagle Hills) در ابوظبی تأسیس کرد.
ایگل هیلز تمرکز خود را بر توسعه‌های بزرگ و چندمنظوره (Mixed Use Developments) در بازارهای نوظهور اروپا، خاورمیانه و آفریقا قرار داد. پروژه‌های آن در کشورهایی مانند صربستان (بلگراد واتر فرانت)، آلبانی و اردن، نشان‌دهنده استراتژی العبار برای صادرات مدل توسعه املاک دبی به نقاط دیگر جهان است. این رویکرد، نفوذ اقتصادی او را به یک بازیگر فرامنطقه‌ای تبدیل کرده است.

جهش به تجارت الکترونیک با نون

در سال ۲۰۱۶، محمد العبار با همکاری صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان سعودی (PIF)، پلتفرم تجارت الکترونیک نون (Noon.com) را تأسیس کرد. این اقدام، نقطه عطفی استراتژیک برای او و منطقه بود که ورود قدرتمند به عرصه دیجیتال و رقابت مستقیم با آمازون را رقم زد.
نون با هدف تبدیل شدن به بزرگترین پلتفرم تجارت الکترونیک در جهان عرب تأسیس شد. العبار به شدت بر این باور است که آینده اقتصاد منطقه در گرو دیجیتالی شدن است و نباید این عرصه را به انحصار شرکت‌های خارجی درآورد. این سرمایه‌گذاری هنگفت در حوزه فناوری، نشان‌دهنده دیدگاه العبار در مورد ضرورت تنوع‌سازی از اقتصاد وابسته به املاک و نفت به سمت اقتصاد دیجیتال است.

دستاوردها و پروژه‌های برجسته محمد العبار

دستاوردها و پروژه‌های محمد العبار نه تنها در مقیاس منطقه‌ای، بلکه در سطح جهانی بی‌نظیر هستند و به عنوان نقاط عطف معماری و گردشگری شناخته می‌شوند.

ساخت سازه‌های نمادین؛ برج خلیفه و دبی مال

دو پروژه شاخصی که نام محمد العبار را برای همیشه در تاریخ معماری جهان ثبت کردند، برج خلیفه و دبی مال هستند که هر دو بخشی از پروژه عظیم مرکز شهر دبی (Downtown Dubai) هستند.
برج خلیفه (Burj Khalifa)؛ این برج که در سال ۲۰۱۰ افتتاح شد، بلندترین ساختمان جهان است. ساخت این سازه نه تنها یک شاهکار مهندسی بود، بلکه یک بیانیه جهانی از بلندپروازی دبی محسوب می‌شد. العبار در مقام رئیس اعمار، رهبری و تأمین مالی این پروژه را بر عهده داشت.
دبی مال (The Dubai Mall)؛ این مرکز خرید، که یکی از بزرگترین مراکز خرید جهان از نظر مساحت است، یک مقصد گردشگری است که سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون بازدیدکننده دارد. العبار با ترکیب این مرکز خرید با آب‌نمای دبی (Dubai Fountain) و برج خلیفه، یک اکوسیستم گردشگری خلق کرد.

سرمایه‌گذاری در بخش غذا و نوشیدنی (F&B)

یکی دیگر از سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک محمد العبار، تمرکز بر صنایع غذایی (Food & Beverage - F&B) در منطقه است. او در سال ۲۰۱۶، کنسرسیومی را برای خرید آمریکانا گروپ (Americana Group) رهبری کرد.
آمریکانا یکی از بزرگترین رستوران‌های زنجیره‌ای است که حق امتیاز برندهای بزرگی مانند KFC و Pizza Hut را در خاورمیانه و شمال آفریقا در اختیار دارد. العبار با این حرکت، بخش مهمی از مصرف و سبک زندگی منطقه را کنترل کرد و با عرضه عمومی اولیه (IPO) این شرکت، سود قابل توجهی کسب کرد. این پروژه نشان داد که او صرفاً یک توسعه‌دهنده املاک نیست، بلکه یک سرمایه‌گذار متنوع در صنایع مختلف است.

تلاش برای پیشروی در فین‌تک

در سال‌های اخیر، محمد العبار چشم‌انداز خود را به فین‌تک (FinTech) معطوف کرده و یکی از بنیان‌گذاران زاند (Zand)، اولین بانک دیجیتال (Digital Bank) با مجوز کامل در امارات، بوده است.
بانکداری نسل جدید؛ زاند با هدف ارائه خدمات بانکداری کاملاً دیجیتال به افراد و شرکت‌ها تأسیس شد. این اقدام، بخشی از تلاش بزرگ‌تر العبار برای حمایت از اقتصاد دیجیتال دبی است که او آن را به عنوان مغز متفکر اتاق اقتصاد دیجیتال دبی نیز رهبری می‌کند. او تلاش دارد تا دبی را به یک مرکز فناوری مهم جهانی تبدیل کند.

رویدادهای شخصی و حواشی زندگی محمد العبار

محمد العبار به عنوان یک مدیر اجرایی متمرکز و صریح شناخته می‌شود که دیدگاه‌هایش درباره کارآفرینی و شکست، او را به یک الگوی انگیزشی در منطقه تبدیل کرده است.

فلسفه کارآفرینی؛ پذیرش شکست و جسارت

یکی از ویژگی‌های بارز محمد العبار، تأکید آشکار او بر نقش شکست در مسیر موفقیت است. برخلاف فرهنگ عمومی که اغلب از صحبت درباره شکست دوری می‌کند، العبار در مصاحبه‌های متعدد تأکید کرده که ترس از شکست بزرگ‌ترین مانع نوآوری است. او به تصمیم‌گیری سریع، شجاعت در حرکت و اقدام در میدان اجرا اعتقاد دارد و جلسات طولانی و بوروکراسی را بی‌اثر می‌داند. او بارها اشاره کرده است که در طول مسیر شغلی خود، از جمله در کسب‌وکار اولیه کیک‌فروشی، زمین خورده است. اما این شکست‌ها، او را به سمت موفقیت‌های بزرگ‌تر هدایت کرده‌اند.

زندگی شخصی و علاقه به اسب‌سواری

العبار با وجود حجم عظیم کار، به حفظ منافع شخصی و سرگرمی‌ها اهمیت می‌دهد. یکی از علایق مشهور او، اسب‌سواری و مسابقات اسب‌دوانی است. علاقه به اسب و رقابت، اغلب به عنوان نمادی از روحیه رقابتی و تعهد او به برتری در نظر گرفته می‌شود. همچنین، او به عنوان یک چهره اجتماعی برجسته در جامعه امارات، به طور فعال در رویدادهای عمومی و فرهنگی حضور دارد.

نفوذ و ارتباطات سیاسی

موفقیت‌های محمد العبار با حمایت و دیدگاه‌های استراتژیک رهبران دبی گره خورده است. او به دلیل ارتباطات قوی با حاکم دبی، شیخ محمد بن راشد آل مکتوم، به عنوان یک مدیر عامل دولتی و خصوصی شناخته می‌شود.
نقش در سیاست‌گذاری اقتصادی؛ این رابطه نزدیک به او اجازه داده است تا در شکل‌دهی سیاست‌های اقتصادی کلان دبی، از جمله جذب سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌ها، نفوذ مستقیمی داشته باشد. با این حال، همین نفوذ، گاهی اوقات منتقدان را واداشته است تا در مورد فضای رقابتی برای سایر کارآفرینان در پروژه‌های بزرگ‌تر سؤالاتی مطرح کنند.

دیدگاه‌ها و برنامه‌های آینده محمد العبار

محمد العبار در دوران اخیر، تمرکز خود را بر انتقال دبی از یک مرکز املاک به یک مرکز دیجیتال و نوآوری گذاشته است و دیدگاه‌های او آینده اقتصاد منطقه را شکل می‌دهد.

تبدیل دبی به مرکز فناوری تا ۲۰۳۱

العبار به عنوان مغز متفکر اتاق اقتصاد دیجیتال دبی، یک نقشه راه بلندپروازانه برای آینده دبی ترسیم کرده است.
او هدف دارد تا ارزش اقتصاد دیجیتال دبی را به بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۱ برساند. این برنامه شامل جذب استعدادهای برتر جهانی، اعطای ویزای طلایی به برنامه‌نویسان و کارشناسان فناوری، و حمایت از ۴۰ هزار شغل مجازی از طریق تسهیل ویزای کار از راه دور است. این دیدگاه نشان می‌دهد که او معتقد است نوآوری‌های دیجیتال، موتور رشد نسل بعدی دبی خواهند بود.

گسترش حضور جهانی اعمار و ایگل هیلز

با وجود تحولات دیجیتالی، العبار همچنان به بخش املاک و مستغلات به عنوان هسته اصلی ارزش‌آفرینی اعتقاد دارد. او همچنان به دنبال فرصت‌های توسعه‌ای بزرگ در سطح بین‌المللی است.
سرمایه‌گذاری‌های فرامرزی؛ او از طریق ایگل هیلز، پروژه‌های بزرگی را در آسیا (مانند اندونزی) و آفریقا (مانند ماداگاسکار) دنبال می‌کند. این سرمایه‌گذاری‌های خارجی نشان می‌دهند که استراتژی او بر انتقال تخصص اماراتی به بازارهای با پتانسیل رشد بالا و تثبیت جایگاه اعمار به‌عنوان یک توسعه‌دهنده بین‌المللی متمرکز است.

تمرکز بر خدمات ارزش افزوده و تجربه مشتری

در مصاحبه‌های اخیر، العبار بر تغییر تمرکز از صرفاً ساختن به ارائه تجربه تأکید کرده است. چه در دبی مال باشد و چه در پلتفرم نون، او معتقد است که جزئیات و کیفیت خدمات مشتری، عامل نهایی تمایز و موفقیت بلندمدت هستند.
او بر بهبود مستمر تجربه مشتریان تأکید دارد و حتی در پروژه‌های فیزیکی مانند دبی مال، با تمرکز بر حل مشکلاتی چون دسترسی و پارکینگ، می‌کوشد رضایت و تکرار بازدیدکنندگان را تضمین کند؛ رویکردی مشتری‌محور که در تمام سرمایه‌گذاری‌های جدید او، از جمله نون و زاند، به‌روشنی دیده می‌شود.

سرمایه‌گذاری‌ها و دارایی‌های مالی محمد العبار

محمد العبار به عنوان یکی از ثروتمندترین افراد امارات متحده عربی، دارایی‌های خود را از طریق سهام عمده در شرکت‌های عمومی و مالکیت در شرکت‌های خصوصی مدیریت می‌کند.

ثروت خالص و منشأ دارایی‌ها

محمد العبار با ثروت خالص تخمینی بین ۱.۵ تا ۲.۵ میلیارد دلار (بر اساس گزارش‌های فوربز در سال‌های اخیر) در زمره میلیاردرهای اماراتی قرار دارد.
اعمار پراپرتیز؛ منشأ اصلی ثروت او، سهامش در اعمار پراپرتیز و سود حاصل از پروژه‌های بزرگ این شرکت است. موفقیت اعمار در پروژه‌های شاخص، ارزش سهام او را به شدت افزایش داده است.
آمریکانا و نون؛ افزایش ارزش و عرضه عمومی سهام شرکت‌هایی مانند آمریکانا گروپ نیز به طور قابل توجهی بر ثروت او افزوده است. مالکیت او در نون (Noon)، که هرچند هنوز عمومی نشده، اما ارزش بالایی در فضای تجارت الکترونیک دارد، نیز بخش مهمی از دارایی‌های او را تشکیل می‌دهد.

تنوع سرمایه‌گذاری فراتر از املاک

اگرچه العبار به عنوان سلطان املاک شناخته می‌شود، اما استراتژی مالی او بر تنوع‌سازی عمیق استوار است.
منابع طبیعی؛ او در حوزه منابع طبیعی و استخراج معادن، به ویژه از طریق شرکت‌هایی با تمرکز بر طلا و فلزات در آفریقا سرمایه‌گذاری کرده است. این نشان‌دهنده درک او از اهمیت منابع پایه در اقتصاد جهانی است.
مد و فشن دیجیتال؛ او همچنین از طریق شرکت‌های سرمایه‌گذاری مانند سیمفونی اینوِستمنتس (Symphony Investments)، در شرکت‌های بین‌المللی مانند Yoox Net a Porter (YNAP)، که یک پلتفرم فروش آنلاین کالاهای لوکس است، سرمایه‌گذاری کرده است. این سرمایه‌گذاری‌ها نشان می‌دهد که او به دنبال هم‌افزایی بین بخش‌های گردشگری لوکس، املاک، و تجارت الکترونیک است.

نتیجه‌گیری

محمد العبار یک بنیان‌گذار، سرمایه‌گذار و استراتژیست اقتصادی برجسته است که با شجاعت و بینش بلندمدت، نه تنها چهره دبی را در صحنه جهانی تغییر داد، بلکه مدل توسعه شهری و اقتصادی جدیدی را در خاورمیانه پایه‌ریزی کرد. او در مقام رئیس اعمار، با ساخت نمادهایی چون برج خلیفه و دبی مال، دبی را از یک بندر تجاری به یک مقصد جهانی لوکس و گردشگری تبدیل کرد.
با این حال، میراث او فراتر از املاک است. او یک کارآفرین سریالی است که با سرمایه‌گذاری‌های عظیم در تجارت الکترونیک (نون) و فین‌تک (زاند)، همچنان به دنبال تنوع‌سازی اقتصاد منطقه و ساختن آینده دیجیتال دبی است. فلسفه او بر جسارت در تصمیم‌گیری، پذیرش شکست و تمرکز بر عمل سریع استوار است. محمد العبار نشان داد که چگونه با پیوند دادن سیاست‌گذاری دولتی با کارآفرینی خصوصی در مقیاس بزرگ، می‌توان یک برند ملی قدرتمند ایجاد کرد و به یک معیار جهانی برای توسعه و نوآوری تبدیل شد. او بی‌شک یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های خاورمیانه در عصر ما است.