مقدمه

آیا می‌دانستید که شرکت یوبی‌سافت (Ubisoft)، که اکنون با بیش از ۴۰ استودیوی توسعه‌دهنده در سراسر جهان فعالیت می‌کند، در ابتدا توسط پنج برادر از یک خانواده کشاورز در فرانسه تأسیس شد؟ این شرکت نه تنها توانست از یک کسب‌وکار خانوادگی به یکی از بزرگترین ناشران بازی‌های ویدئویی در جهان تبدیل شود، بلکه با خلق جهان‌های باز تاریخی و آینده‌نگر، مانند Assassin's Creed و Far Cry، مرزهای داستان‌سرایی و طراحی محیط در صنعت سرگرمی را جابه‌جا کرده است. توانایی یوبی‌سافت در مقیاس‌پذیری تولید (Scalable Production) و ایجاد بازی‌های باکیفیت AAA، آن را به یکی از ستون‌های اصلی صنعت گیمینگ تبدیل کرده است.
یوبی‌سافت (Ubisoft Entertainment SA)، یک شرکت بازی‌های ویدئویی چندملیتی فرانسوی است که مقر آن در مونتروی، فرانسه قرار دارد. این شرکت به دلیل مالکیت طیف گسترده‌ای از محبوب‌ترین و سودآورترین فرانچایزهای بازی در جهان، شهرت دارد. مدل کسب‌وکار یوبی‌سافت، ترکیبی از تولید انبوه بازی‌های جهان باز، پشتیبانی بلندمدت از عناوین مبتنی بر سرویس، و یک استراتژی تهاجمی در زمینه فروش محتوای درون بازی (In-Game Content) است. این مقاله، کاوشی عمیق و جامع است در معرفی شرکت یوبی‌سافت، تاریخچه آن توسط خانواده گیلموت، ساختار جهانی استودیوهای آن، پروژه‌ها و محصولات کلیدی در ژانرهای اکشن و ماجراجویی و شوتر تاکتیکی، و چالش‌های بزرگی که این پلتفرم در مواجهه با حواشی محیط کاری سمی، تهدیدهای تصاحب توسط شرکت‌هایی مانند Tencent و Vivendi، و انتقادات مربوط به «فرمول یوبی‌سافت» (Ubisoft Formula) با آن‌ها روبرو است.

 

آشنایی با شرکت یوبی‌سافت

شرکت یوبی‌سافت (Ubisoft Entertainment SA) یکی از سه ناشر بزرگ بازی‌های ویدئویی در اروپا و یکی از برجسته‌ترین ناشران بازی‌های AAA در جهان است که در سال ۱۹۸۶ تأسیس شد. هویت اصلی شرکت حول محور خلق فرانچایزهای تکرارپذیر و جهان‌های باز بزرگ می‌چرخد.
 

ساختار جهانی و استودیوهای توسعه

یوبی‌سافت به دلیل داشتن یک شبکه جهانی و گسترده از استودیوهای داخلی توسعه (In-House Development) در سراسر قاره‌ها، از جمله کانادا (مونترال، تورنتو)، فرانسه، سنگاپور، و اوکراین، مشهور است.
مقیاس‌پذیری تولید (Scalable Production): این ساختار جهانی به یوبی‌سافت اجازه می‌دهد تا پروژه‌های بزرگ (مانند عناوین Assassin's Creed) را به صورت همکاری مشترک (Co-Development) بین چندین استودیو در مناطق مختلف تقسیم کند. این استراتژی، زمان توسعه را بهینه می‌کند و امکان انتشار بازی‌های بزرگ را در فواصل زمانی منظم فراهم می‌سازد.
استودیوهای پرچمدار: Ubisoft Montreal (خالق بخش اعظمی از Assassin's Creed، Far Cry و Rainbow Six Siege) به عنوان بزرگترین و مهم‌ترین استودیوی این شرکت شناخته می‌شود که نقش محوری در جهت‌دهی خلاقانه دارد.
 

مدل کسب‌وکار و درآمد از محتوای پس از انتشار (DLC)

مدل کسب‌وکار یوبی‌سافت، فراتر از فروش اولیه کپی بازی است و به شدت بر درآمدهای طولانی‌مدت متکی است.
بازی‌های به عنوان سرویس (Games as a Service - GaaS): یوبی‌سافت با موفقیت عناوینی مانند Rainbow Six Siege و For Honor را به مدل GaaS تبدیل کرده است. این بازی‌ها با انتشار منظم محتوای جدید (نقشه‌ها، شخصیت‌ها، رویدادها) و فروش آیتم‌های آرایشی یا بتل پس (Battle Passes)، جریان درآمدی ثابت و قابل پیش‌بینی ایجاد می‌کنند.
درآمد مکرر (Recurrent Revenue): بخش قابل توجهی از درآمد یوبی‌سافت از طریق محتوای قابل دانلود (DLC)، بسته‌های الحاقی (Expansions)، و فروش ارز درون بازی (In-Game Currency) در فرانچایزهای جهان باز خود مانند Assassin's Creed و Far Cry تأمین می‌شود. این استراتژی، تضمین می‌کند که هر عنوان حتی سال‌ها پس از انتشار اولیه، همچنان سودآور باقی بماند.
سرویس اشتراکی +Ubisoft: یوبی‌سافت برای رقابت با Xbox Game Pass و PlayStation Plus، سرویس اشتراکی خود به نام +Ubisoft را راه‌اندازی کرده است که به کاربران اجازه می‌دهد در ازای یک هزینه ماهانه، به کتابخانه کامل بازی‌های جدید و قدیمی شرکت دسترسی داشته باشند.

 

تاریخچه شرکت یوبی‌سافت

تاریخچه یوبی‌سافت یک داستان موفقیت خانوادگی است که با گذار موفقیت‌آمیز از توزیع نرم‌افزار به توسعه بازی‌های ویدئویی گره خورده است.
 

تأسیس توسط خانواده گیلموت و سال‌های اولیه

شرکت یوبی‌سافت در سال ۱۹۸۶ توسط پنج برادر از خانواده گیلموت (Guillemot) در برتانی، فرانسه، تأسیس شد: ایو، میشل، ژرارد، کریستین و کلود گیلموت.
تمرکز اولیه بر توزیع: در ابتدا، یوبی‌سافت به عنوان یک شرکت توزیع‌کننده نرم‌افزار و سخت‌افزار کامپیوتری در بازار فرانسه فعالیت می‌کرد. برادران گیلموت به سرعت متوجه شدند که حاشیه سود اصلی در توزیع نیست، بلکه در تولید محتوای انحصاری است.
گام نهادن در توسعه بازی: آن‌ها به سرعت شروع به استخدام برنامه‌نویسان و طراحان کردند و اولین استودیوی داخلی خود را تأسیس نمودند. اولین بازی‌های موفق آن‌ها شامل عناوین کلاسیک مانند Rayman (۱۹۹۵) بود که موفقیت آن به شرکت اعتبار و سرمایه لازم برای توسعه بیشتر را داد.
 

عصر طلایی و شکل‌گیری فرانچایزهای اصلی

این دوره با رشد سریع یوبی‌سافت در سطح جهانی و ایجاد استودیوهای کلیدی در کانادا و سایر نقاط همراه بود که منجر به تولد پرچمداران فعلی شد.
تأسیس Ubisoft Montreal (۱۹۹۷): تأسیس استودیوی مونترال در کانادا یک تصمیم استراتژیک انقلابی بود. این استودیو به سرعت به مرکز اصلی توسعه خلاقانه یوبی‌سافت تبدیل شد و عامل اصلی موفقیت شرکت در سطح جهانی شد.
خلق فرانچایزهای نسل ششم: در این دوره، یوبی‌سافت با خرید مالکیت‌های فکری کلیدی و سرمایه‌گذاری در توسعه، سری بازی‌های موفق و ماندگاری چون Prince of Persia: The Sands of Time (۲۰۰۳)، Tom Clancy's Splinter Cell و Far Cry را منتشر کرد. این بازی‌ها به دلیل گرافیک پیشرفته و نوآوری در گیم‌پلی، یوبی‌سافت را به رقیبی جدی برای ناشران آمریکایی تبدیل کردند.
 

تمرکز بر جهان باز و مقاومت در برابر تصاحب

یوبی‌سافت با انتشار Assassin's Creed در سال ۲۰۰۷، تعریف خود از بازی‌های جهان باز را تثبیت کرد و در عین حال، با چالش‌های مدیریتی و مالی بزرگی روبرو شد.
تولد Assassin's Creed: این فرانچایز نه تنها یک موفقیت تجاری بزرگ بود، بلکه چارچوبی برای طراحی جهان باز و ساختار مأموریتی ایجاد کرد که بعدها در بسیاری از عناوین یوبی‌سافت (مانند Watch Dogs و Ghost Recon) تکرار شد.
بحران Vivendi و تهدید تصاحب: در اواسط دهه ۲۰۱۰، گروه رسانه‌ای فرانسوی Vivendi تلاش کرد تا با خرید سهام عمده، کنترل یوبی‌سافت را در دست بگیرد. خانواده گیلموت با موفقیت در برابر این تصاحب مقاومت کردند و با بازخرید سهام Vivendi، استقلال شرکت را حفظ نمودند. این نبرد، نمادی از تعهد خانواده گیلموت به حفظ هویت فرهنگی و خلاقانه شرکت بود.
گذار به GaaS: با موفقیت عناوین مبتنی بر سرویس مانند Rainbow Six Siege، یوبی‌سافت عملاً ثابت کرد که می‌تواند در کنار تولید بازی‌های جهان باز داستان‌محور، بازی‌هایی با عمر طولانی و جریان درآمدی پایدار نیز تولید کند.

 

بنیانگذاران شرکت یوبی‌سافت

یوبی‌سافت یک سازمان با اصالت خانوادگی است و حضور و کنترل خانواده گیلموت (Guillemot) در آن، نقشی حیاتی در تعیین استراتژی و حفظ استقلال شرکت داشته است.
 

ایو گیلموت (Yves Guillemot)

ایو گیلموت برجسته‌ترین و فعال‌ترین برادر در میان پنج بنیان‌گذار است و از سال ۱۹۸۸ به عنوان مدیرعامل شرکت فعالیت می‌کند. او به عنوان مغز متفکر استراتژی‌های رشد و توسعه جهانی یوبی‌سافت شناخته می‌شود.
رهبری در دوران بحران: ایو گیلموت نقش اصلی را در مقاومت علیه تصاحب خصمانه Vivendi ایفا کرد و با سخنرانی‌ها و اقدامات خود، حمایت سهامداران و کارکنان را برای حفظ استقلال یوبی‌سافت جلب نمود.
تأکید بر مالکیت فکری: او همواره بر اهمیت مالکیت‌های فکری داخلی (In-House IPs) و ساختن فرانچایزهای تکرارپذیر که ارزش بلندمدت دارند، تأکید کرده است.
 

برادران گیلموت (Guillemot Brothers)

چهار برادر دیگر (میشل، ژرارد، کریستین و کلود) نیز نقش‌های کلیدی در مراحل مختلف توسعه شرکت ایفا کرده‌اند، هرچند نقش ایو به دلیل فعالیت مستمر به عنوان مدیرعامل، بیشتر نمایان است.
تخصص‌های مختلف: هر یک از برادران در ابتدا مسئول حوزه‌ای از کسب‌وکار بودند، از مدیریت مالی و توزیع گرفته تا توسعه بین‌المللی. این تخصص‌ها و همکاری‌های خانوادگی، به یوبی‌سافت کمک کرد تا در مراحل اولیه، یک ساختار مدیریتی منسجم و قدرتمند داشته باشد.
کنترل سهام: خانواده گیلموت به طور جمعی بخش قابل توجهی از سهام یوبی‌سافت را در اختیار دارند، که به آن‌ها اجازه می‌دهد تا کنترل قاطعی بر تصمیمات استراتژیک و مسیر آینده شرکت داشته باشند.

 

پروژه‌ها و محصولات شرکت یوبی‌سافت

سبد محصولات یوبی‌سافت شامل مجموعه‌ای متنوع اما هدفمند از فرانچایزهای بزرگ است که اغلب بر تجربه جهان باز و اکشن و ماجراجویی متمرکز هستند.
 

فرانچایزهای جهان باز و تاریخی (Open-World & Historical IPs)

این بخش ستون فقرات درآمدزایی یوبی‌سافت در فروش اولیه و DLC است و بر خلق محیط‌های بزرگ و واقع‌گرایانه تأکید دارد.
Assassin's Creed: موفق‌ترین و شناخته‌شده‌ترین فرانچایز شرکت، که به دلیل ترکیب تاریخ، اکشن، و مکانیک‌های پارکور شهرت دارد. این سری با چرخه انتشار منظم و پشتیبانی قوی از محتوای پس از انتشار (DLC)، منبع اصلی درآمد سالانه یوبی‌سافت محسوب می‌شود.
Far Cry: یک سری شوتر اول شخص (FPS) جهان باز که به دلیل شخصیت‌های شرور کاریزماتیک، آزادی عمل در گیم‌پلی، و محیط‌های عجیب و غریب شناخته می‌شود. این فرانچایز، تخصص یوبی‌سافت در طراحی محیط و سیستم‌های جهان باز (Open-World Systems) را به خوبی نشان می‌دهد.
Watch Dogs: این سری، بر روی هک و فناوری در محیط‌های شهری مدرن تمرکز دارد و نشان‌دهنده تلاش یوبی‌سافت برای نوآوری در ژانر جهان باز با استفاده از مکانیک‌های جدید است.
 

بازی‌های مبتنی بر سرویس و شوتر تاکتیکی (GaaS & Tactical Shooters)

این بخش از محصولات یوبی‌سافت، به دلیل توانایی در حفظ کاربران برای سال‌ها و ایجاد درآمدهای مکرر، حیاتی است.
Tom Clancy's Rainbow Six Siege: این بازی، مهم‌ترین و موفق‌ترین عنوان GaaS یوبی‌سافت است. با گذشت سال‌ها از انتشار، به دلیل پشتیبانی مداوم، محتوای جدید، و تبدیل شدن به یک ورزش الکترونیکی (Esport)، همچنان یک منبع درآمد بسیار بزرگ و باثبات برای شرکت محسوب می‌شود.
Tom Clancy's The Division: یک بازی شوتر نقش‌آفرینی آنلاین (Looter Shooter) که بر همکاری چندنفره در محیط‌های پساآخرالزمانی تمرکز دارد و نشان‌دهنده رویکرد یوبی‌سافت به بازی‌های MMO سبک است.
The Crew / For Honor: سایر عناوین مبتنی بر سرویس مانند The Crew (بازی مسابقه‌ای جهان باز) و For Honor (بازی مبارزه‌ای مبتنی بر مهارت)، تنوع را در سبد محصولات GaaS یوبی‌سافت تضمین می‌کنند.
 

مالکیت‌های فکری جدید و احیا شده

یوبی‌سافت به طور مداوم در حال سرمایه‌گذاری بر روی مالکیت‌های فکری جدید و احیای عناوین کلاسیک است.
احیای Prince of Persia: پس از یک دوره طولانی سکوت، یوبی‌سافت با عرضه عناوین جدید، تلاش کرده است تا این فرانچایز کلاسیک را دوباره به بازار معرفی کند و نوستالژی طرفداران قدیمی را به یک جریان درآمدی جدید تبدیل نماید.
Skull and Bones: توسعه این بازی که یک عنوان جهان باز در مورد جنگ دزدان دریایی است، نشان‌دهنده تلاش یوبی‌سافت برای خلق یک IP مبتنی بر سرویس بزرگ (Large-Scale GaaS IP) در یک ژانر جدید است.

 

چالش‌ها و حواشی شرکت یوبی‌سافت

یوبی‌سافت، به دلیل اندازه بزرگ و نفوذ خود در صنعت، با انتقادات و چالش‌های جدی در حوزه‌های خلاقانه، محیط کاری و رقابتی روبرو است.
 

انتقاد از "فرمول یوبی‌سافت" و تکرارپذیری خلاقانه

یکی از انتقادات مکرر و بزرگ به یوبی‌سافت، استفاده بیش از حد از یک چارچوب طراحی جهان باز ثابت (Ubisoft Formula) است.
الگوی برج باز کردن نقشه: این فرمول شامل یک نقشه بزرگ پر از آیکون‌ها، برج‌هایی برای باز کردن نقشه (Map Reveal)، و مجموعه‌ای از نقاط جالب تکراری است. منتقدان ادعا می‌کنند که این رویکرد، منجر به تکرارپذیری (Repetitiveness) و خستگی مخاطب (Franchise Fatigue) در فرانچایزهایی مانند Assassin's Creed و Far Cry شده است.
فقدان نوآوری ریشه‌ای: با وجود موفقیت‌های تجاری، یوبی‌سافت اغلب متهم به اجتناب از ریسک‌های خلاقانه است و به جای نوآوری‌های ساختارشکن، بر پالایش تدریجی فرمول‌های موجود تمرکز می‌کند. این امر، جایگاه شرکت را در مقابل رقبایی که پروژه‌های نوآورانه‌تری دارند (مانند عناوین سونی)، به چالش می‌کشد.
 

حواشی محیط کار سمی و فرهنگ شرکت

در سال ۲۰۲۰، یوبی‌سافت با یک بحران داخلی و عمومی بزرگ در پی افشای رسوایی‌های متعدد سوء رفتار و تبعیض در محیط کار مواجه شد.
فرهنگ کار سمی (Toxic Workplace Culture): گزارش‌هایی از تبعیض و سوءاستفاده از قدرت در رده‌های بالای مدیریتی، به ویژه در استودیوهای مونترال و تورنتو منتشر شد. این حواشی، شهرت و اعتبار یوبی‌سافت را به شدت خدشه‌دار کرد.
کناره‌گیری مدیران ارشد: در نتیجه این رسوایی‌ها، چندین مدیر اجرایی ارشد و مدیران خلاق از سمت خود استعفا دادند یا اخراج شدند. یوبی‌سافت متعهد شد که ساختار داخلی و سیاست‌های منابع انسانی خود را برای ایجاد یک محیط کاری ایمن‌تر و عادلانه‌تر اصلاح کند.
 

رقابت در بازار اشتراک و تهدید تصاحب‌های آینده

یوبی‌سافت در حال فعالیت در یک بازار رقابتی است که به سرعت به سمت مدل‌های اشتراکی و ادغام حرکت می‌کند.
جذب کاربران برای +Ubisoft: در بازار سرویس‌های اشتراکی، یوبی‌سافت با شرکت‌های مانند مایکروسافت (با Xbox Game Pass) و سونی رقابت می‌کند. یوبی‌سافت باید ثابت کند که سرویس +Ubisoft می‌تواند به یک پلتفرم رقابتی و سودآور تبدیل شود.
آسیب‌پذیری در برابر تصاحب: با وجود موفقیت در دفع Vivendi، ارزش سهام یوبی‌سافت به دلیل حواشی داخلی و چالش‌های خلاقانه، نوسانات زیادی داشته است. در عصر ادغام‌های بزرگ (مانند خرید اکتیویژن توسط مایکروسافت)، یوبی‌سافت یک هدف جذاب (Acquisition Target) برای شرکت‌هایی مانند Tencent یا دیگر بازیگران بزرگ باقی می‌ماند.

 

نتیجه گیری

شرکت یوبی‌سافت (Ubisoft) به عنوان یکی از بزرگترین ناشران بازی‌های ویدئویی در جهان، موفقیت خود را مدیون استراتژی توسعه جهانی و خلق فرانچایزهای جهان باز تکرارنشدنی مانند Assassin's Creed و Far Cry است. توانایی شرکت در مقیاس‌بندی تولید بازی‌های AAA و تبدیل عناوین کلیدی مانند Rainbow Six Siege به مدل‌های موفق بازی به عنوان سرویس (GaaS)، جریان درآمدی مکرر و پایداری را برای آن ایجاد کرده است. رهبری خانواده گیلموت، علی‌رغم چالش‌ها، نقشی محوری در حفظ استقلال و هویت خلاقانه شرکت ایفا کرده است.
با این حال، یوبی‌سافت در یک نقطه عطف حیاتی قرار دارد. برای تضمین آینده، این شرکت باید به طور جدی به انتقادات مربوط به "فرمول یوبی‌سافت" و تکرارپذیری خلاقانه پاسخ دهد و سرمایه‌گذاری‌های خود را بر روی نوآوری‌های ریشه‌ای در عناوین جدید متمرکز کند. علاوه بر این، موفقیت در اصلاح فرهنگ سازمانی و تبدیل +Ubisoft به یک پلتفرم اشتراکی جذاب و رقابتی، برای حفظ جایگاه آن در یک صنعت پر از ادغام و رقابت شدید، حیاتی خواهد بود.