مقدمه

تراشه‌ها، ستون فقرات تمامی ابزارهای دیجیتال ما، از گوشی‌های هوشمند گرفته تا خودروهای پیشرفته هستند. اما کمتر کسی می‌داند که تولید این قطعات فوق‌العاده پیچیده، عمدتاً در دست یک شرکت واحد است: Taiwan Semiconductor Manufacturing Co., Ltd. (TSMC). این شرکت تایوانی، برخلاف شرکت های بزرگ فناوری که محصولات نهایی را می‌سازند، با تمرکز بر تولید انحصاری تراشه برای دیگر شرکت‌ها، به یک قدرت بی رقیب تبدیل شده است. TSMC با این مدل کسب‌وکار انقلابی خود، امکان نوآوری را برای بزرگترین برندهای جهان فراهم کرده و نقشی حیاتی در زنجیره تأمین جهانی ایفا می‌کند.
اما TSMC چگونه توانست در این صنعت فوق‌العاده رقابتی به چنین جایگاهی دست یابد؟ چه کسی پشت این ایده بزرگ بود؟ و با وجود این سلطه، با چه چالش‌ها و حواشی‌ای روبرو بوده است؟ این مقاله به بررسی عمیق TSMC می‌پردازد و داستان موفقیت آن را از یک ایده نوپا تا تبدیل شدن به قلب تپنده صنعت فناوری جهانی، روایت می‌کند.

 

آشنایی با شرکت تی‌اس‌ام‌سی

Taiwan Semiconductor Manufacturing Co., Ltd. که به اختصار TSMC نامیده می‌شود، یک شرکت چندملیتی تایوانی است که در زمینه طراحی و ساخت نیمه‌رساناها (Semiconductors) فعالیت می‌کند. این شرکت که دفتر مرکزی آن در هسینچو، تایوان قرار دارد، بزرگترین و پیشرفته‌ترین تولیدکننده قراردادی تراشه در جهان است. تی‌اس‌ام‌سی به عنوان یک "ریخته‌گری خالص" (Pure-Play Foundry) شناخته می‌شود، به این معنی که این شرکت فقط به تولید تراشه برای شرکت‌های دیگر می‌پردازد و هیچ‌گاه محصولات خود را تحت نام تجاری خود به فروش نمی‌رساند. این مدل کسب‌وکار، به تی‌اس‌ام‌سی اجازه می‌دهد تا با تمامی مشتریان خود، از جمله بزرگترین رقبای یکدیگر مانند اپل و انویدیا، به صورت منصفانه و بدون در نظر گرفتن رقابت، همکاری کند.
نقش تی‌اس‌ام‌سی در اکوسیستم فناوری بسیار حیاتی است. شرکت‌هایی مانند اپل، کوالکام، انویدیا و ای‌ام‌دی، طراحی تراشه‌های خود را انجام می‌دهند، اما تولید پیچیده و هزینه‌بر این تراشه‌ها را به تی‌اس‌ام‌سی واگذار می‌کنند. این مدل به شرکت‌های طراحی اجازه می‌دهد تا بر روی نوآوری و توسعه محصولات خود تمرکز کنند، در حالی که تی‌اس‌ام‌سی مسئولیت تولید انبوه را با بالاترین کیفیت و کارایی بر عهده می‌گیرد. این همکاری، به کاهش هزینه‌ها، افزایش سرعت نوآوری و در نهایت، توسعه محصولات پیشرفته‌تر برای مصرف‌کنندگان منجر می‌شود.
 

تسلط بر فناوری‌های پیشرفته تولید

یکی از دلایل اصلی موفقیت تی‌اس‌ام‌سی، تسلط بی‌نظیر آن بر فناوری‌های پیشرفته تولید است. این شرکت با سرمایه‌گذاری‌های عظیم در تحقیق و توسعه (R&D)، همواره در خط مقدم تولید تراشه‌ها با نانومترهای کوچک‌تر و پیچیده‌تر قرار داشته است. فناوری‌های تولید ۵ نانومتری و ۳ نانومتری که در حال حاضر در ساخت تراشه‌های پیشرفته استفاده می‌شوند، نمونه‌ای از توانایی‌های تی‌اس‌ام‌سی هستند. هرچه نانومتر کوچک‌تر باشد، تعداد ترانزیستورهای بیشتری بر روی یک تراشه قابل قرارگیری است که این امر به افزایش عملکرد و کاهش مصرف انرژی منجر می‌شود.
 

سهم بازار و موقعیت استراتژیک

تی‌اس‌ام‌سی بیش از ۵۰ درصد از سهم بازار جهانی تولید نیمه‌رساناها را در اختیار دارد. این شرکت با داشتن مشتریان بزرگ و حیاتی در بخش‌های مختلف، از جمله گوشی‌های هوشمند، کامپیوترها، سرورها، خودروها و دستگاه‌های هوشمند، یک موقعیت استراتژیک در اقتصاد جهانی دارد. هرگونه اختلال در تولید تی‌اس‌ام‌سی می‌تواند تأثیرات جدی بر زنجیره تأمین جهانی و تمامی صنایع وابسته به فناوری داشته باشد. این شرکت به دلیل موقعیت خود، به یک بازیگر کلیدی در رقابت‌های ژئوپلیتیکی نیز تبدیل شده است.

 

تاریخچه شرکت تی‌اس‌ام‌سی

تاریخچه تی‌اس‌ام‌سی، داستانی از یک ایده نوآورانه و یک مدیریت استراتژیک است که به یک غول صنعتی منجر شد. این شرکت در سال ۱۹۸۷ توسط دکتر موریس چانگ (Dr. Morris Chang)، با حمایت مالی دولت تایوان، تأسیس شد. در آن زمان، مدل کسب‌وکار "ریخته‌گری خالص" (Pure-Play Foundry) یک ایده جدید و انقلابی بود. پیش از آن، شرکت‌های تولیدکننده تراشه، طراحی و ساخت را در داخل خود انجام می‌دادند (مدل Integrated Device Manufacturer یا IDM). دکتر چانگ با درک پتانسیل تقسیم کار، ایده تمرکز بر روی تولید را مطرح کرد.
در سال‌های اولیه، تی‌اس‌ام‌سی با چالش‌های زیادی روبرو بود. شرکت‌های بزرگ فناوری نسبت به واگذاری تولید محصولات خود به یک شرکت جدید و ناشناخته مردد بودند. با این حال، دکتر چانگ با ارائه یک مدل کسب‌وکار شفاف و تمرکز بر روی کیفیت و همکاری، توانست اعتماد مشتریان را جلب کند. یکی از اولین مشتریان بزرگ تی‌اس‌ام‌سی، شرکت Altera (که بعدها توسط اینتل خریداری شد) بود. این قرارداد، به تی‌اس‌ام‌سی اعتبار و مشروعیت لازم را بخشید.
 

رشد سریع و ورود به عرصه جهانی

در دهه ۱۹۹۰، با افزایش تقاضا برای تراشه‌ها و ظهور شرکت‌های "بدون کارخانه" (Fabless) مانند کوالکام و انویدیا که فقط به طراحی تراشه می‌پرداختند، مدل کسب‌وکار تی‌اس‌ام‌سی به شدت مورد توجه قرار گرفت. این شرکت با سرمایه‌گذاری‌های عظیم در کارخانه‌های جدید و فناوری‌های پیشرفته، توانست به رشد سریع خود ادامه دهد. در سال ۱۹۹۷، تی‌اس‌ام‌سی در بورس اوراق بهادار نیویورک پذیرفته شد که این امر به آن امکان داد تا سرمایه‌گذاری‌های بیشتری را جذب کند و فعالیت‌های خود را در سطح جهانی گسترش دهد.
در طول دهه ۲۰۰۰، تی‌اس‌ام‌سی به عنوان شریک تولیدی برای بزرگترین شرکت‌های فناوری، از جمله اپل، انتخاب شد. با ظهور آیفون و سایر گوشی‌های هوشمند، تقاضا برای تراشه‌های پیشرفته به شدت افزایش یافت و تی‌اس‌ام‌سی به یک بازیگر حیاتی در این صنعت تبدیل شد. این شرکت توانست با نوآوری‌های مداوم، در زمینه تولید تراشه‌های با نانومترهای کوچک‌تر، از رقبای خود پیشی بگیرد و به یک رهبر بلامنازع تبدیل شود.

 

بنیان‌گذاران شرکت تی‌اس‌ام‌سی

شرکت تی‌اس‌ام‌سی توسط یک فرد با استعداد و با دیدگاه استراتژیک بنیان‌گذاری شد: دکتر موریس چانگ (Dr. Morris Chang).
 

دکتر موریس چانگ (Dr. Morris Chang)

دکتر موریس چانگ، متولد ۱۹۳۱ در چین، یک مهندس الکترونیک با تحصیلات عالی در ایالات متحده است. او پس از دریافت مدرک دکترا از دانشگاه استنفورد، سال‌ها در شرکت‌های بزرگ فناوری مانند تگزاس اینسترومنتز (Texas Instruments) مشغول به کار بود و به یکی از مدیران ارشد این شرکت تبدیل شد. در دهه ۱۹۸۰، با دعوت دولت تایوان، به این کشور بازگشت تا به توسعه صنعت نیمه‌رسانا کمک کند. چانگ با درک ضعف شرکت‌های تایوانی در زمینه تحقیق و توسعه، ایده مدل "ریخته‌گری خالص" را مطرح کرد.
دیدگاه دکتر چانگ انقلابی بود؛ او معتقد بود که شرکت‌های طراحی تراشه می‌توانند با واگذاری تولید به یک شریک متخصص، بر روی نقاط قوت خود تمرکز کنند. این ایده، به شرکت‌های بدون کارخانه مانند کوالکام، انویدیا و اپل امکان داد تا بدون سرمایه‌گذاری‌های هنگفت در کارخانه‌های تولید، به نوآوری بپردازند. چانگ با مدیریت قاطع، تمرکز بر روی تحقیق و توسعه و ایجاد یک فرهنگ سازمانی مبتنی بر همکاری، تی‌اس‌ام‌سی را به یک رهبر بلامنازع در صنعت تبدیل کرد. او در سال ۲۰۱۸ از سمت مدیرعاملی بازنشسته شد، اما همچنان به عنوان یک مشاور مورد احترام در صنعت شناخته می‌شود.
 

نقش دولت تایوان

اگرچه دکتر چانگ بنیان‌گذار اصلی تی‌اس‌ام‌سی است، اما نقش دولت تایوان در تأسیس و حمایت از این شرکت را نمی‌توان نادیده گرفت. دولت تایوان با درک اهمیت استراتژیک صنعت نیمه‌رسانا، سرمایه‌گذاری‌های اولیه و حمایت‌های مالی و سیاسی لازم را برای راه‌اندازی تی‌اس‌ام‌سی فراهم کرد. این همکاری بین بخش دولتی و خصوصی، یک مدل موفق برای توسعه صنعت فناوری در آسیا بود.

 

پروژه‌ها و محصولات شرکت تی‌اس‌ام‌سی

تی‌اس‌ام‌سی به عنوان یک "ریخته‌گری خالص"، محصولات خود را به صورت مستقیم به مصرف‌کنندگان نمی‌فروشد، بلکه خدمات تولیدی را به مشتریان خود ارائه می‌دهد. این خدمات شامل تولید انواع مختلف تراشه‌ها با استفاده از فناوری‌های پیشرفته است.
 

تولید تراشه‌های پیشرفته

هسته اصلی کسب‌وکار تی‌اس‌ام‌سی، تولید تراشه‌های پیشرفته برای دستگاه‌های هوشمند و کامپیوتری است. این تراشه‌ها شامل موارد زیر هستند:
تراشه‌های گوشی‌های هوشمند: تی‌اس‌ام‌سی تراشه‌های مرکزی (SoC) برای گوشی‌های هوشمند اپل (سری A) و کوالکام (Snapdragon) را تولید می‌کند.
تراشه‌های گرافیکی (GPUs): تراشه‌های گرافیکی پیشرفته برای شرکت‌هایی مانند انویدیا و ای‌ام‌دی که در کامپیوترها و سرورها استفاده می‌شوند.
تراشه‌های پردازنده (CPUs): تراشه‌های پردازنده برای شرکت‌هایی مانند ای‌ام‌دی و اپل که در لپ‌تاپ‌ها و سرورها استفاده می‌شوند.
تراشه‌های هوش مصنوعی (AI): تراشه‌های تخصصی برای کاربردهای هوش مصنوعی و یادگیری ماشین که در سرورها و مراکز داده استفاده می‌شوند.
 

فناوری‌های تولید و تحقیق و توسعه

تی‌اس‌ام‌سی به طور مداوم در حال سرمایه‌گذاری در فناوری‌های تولید جدید است. پروژه‌های کنونی این شرکت شامل موارد زیر هستند.
فناوری ۳ نانومتری: تی‌اس‌ام‌سی در حال حاضر پیشرو در تولید تراشه‌های با فناوری ۳ نانومتری است که به تراشه‌ها امکان می‌دهد تا قدرت پردازشی بیشتری داشته باشند و در عین حال مصرف انرژی کمتری داشته باشند.
تولید ۲ نانومتری: این شرکت در حال تحقیق و توسعه برای فناوری‌های تولید آینده مانند ۲ نانومتر و ۱.۴ نانومتر است که انتظار می‌رود در سال‌های آینده به تولید انبوه برسند.
بسته‌بندی تراشه‌ها: تی‌اس‌ام‌سی همچنین در زمینه فناوری‌های بسته‌بندی تراشه‌ها (Chip Packaging) نوآوری می‌کند تا امکان ادغام چندین تراشه در یک بسته واحد را فراهم کند. این امر به افزایش عملکرد و کاهش اندازه تراشه‌ها کمک می‌کند.

 

چالش‌ها و حواشی شرکت تی‌اس‌ام‌سی

با وجود موفقیت‌های بزرگ، تی‌اس‌ام‌سی با چالش‌ها و حواشی متعددی روبرو بوده است که تأثیر قابل توجهی بر عملکرد و تصویر آن داشته است. این مسائل عمدتاً به رقابت، مسائل ژئوپلیتیکی و مدیریت ریسک مرتبط هستند.
 

رقابت با سامسونگ و اینتل

تی‌اس‌ام‌سی با رقابت سختی از سوی شرکت‌های تولیدی دیگر مانند سامسونگ الکترونیکس و اینتل روبرو است. سامسونگ به عنوان دومین تولیدکننده بزرگ تراشه در جهان، به طور مداوم در تلاش است تا با سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته، از تی‌اس‌ام‌سی پیشی بگیرد. اینتل نیز با تغییر استراتژی خود، به دنبال ورود به بازار "ریخته‌گری" و رقابت با تی‌اس‌ام‌سی است. این رقابت، تی‌اس‌ام‌سی را تحت فشار قرار می‌دهد تا نوآوری را با سرعت بیشتری پیش ببرد و به مشتریان خود خدمات بهتری ارائه دهد.
 

مسائل ژئوپلیتیکی و ریسک جغرافیایی

یکی از بزرگترین چالش‌ها برای تی‌اس‌ام‌سی، ریسک ژئوپلیتیکی است. با توجه به اینکه بخش عمده‌ای از تولید این شرکت در تایوان متمرکز است، هرگونه تنش سیاسی بین چین و تایوان می‌تواند تأثیرات جدی بر زنجیره تأمین جهانی داشته باشد. دولت‌های آمریکا و اروپا، با درک این ریسک، به تی‌اس‌ام‌سی فشار آورده‌اند تا تولید خود را در سایر نقاط جهان مانند آمریکا و اروپا گسترش دهد. در پاسخ، تی‌اس‌ام‌سی در حال ساخت کارخانه‌های جدید در آریزونا، آمریکا و ژاپن است تا ریسک‌های خود را کاهش دهد.
 

نیاز به نیروی کار متخصص و منابع انرژی

تولید تراشه‌های پیشرفته، به نیروی کار متخصص و منابع انرژی فراوان نیاز دارد. تی‌اس‌ام‌سی با چالش‌هایی در زمینه جذب و حفظ استعدادها روبرو است و همچنین به دلیل مصرف انرژی بسیار بالا، تحت فشار قرار دارد تا راه‌حل‌های پایدارتری برای تأمین انرژی کارخانه‌های خود پیدا کند. این شرکت در حال سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر است تا تأثیرات زیست‌محیطی خود را کاهش دهد.

 

نتیجه‌گیری

Taiwan Semiconductor Manufacturing Co., Ltd. (TSMC) فراتر از یک شرکت، یک ستون فقرات در صنعت فناوری جهانی است. این شرکت با ایده انقلابی بنیان‌گذارش، دکتر موریس چانگ، توانست مدل کسب‌وکار "ریخته‌گری خالص" را به موفقیت برساند و به یک بازیگر کلیدی در زنجیره تأمین جهانی تبدیل شود. تی‌اس‌ام‌سی با تخصص بی‌نظیر در تولید تراشه‌های پیشرفته، به شرکت‌های بزرگ فناوری امکان می‌دهد تا نوآوری کنند و محصولات جدیدی را به بازار عرضه کنند.
با این حال، مسیر این شرکت بدون چالش نبوده است. رقابت شدید با سامسونگ و اینتل، ریسک‌های ژئوپلیتیکی و چالش‌های مدیریتی، از جمله مسائلی بوده‌اند که تی‌اس‌ام‌سی با آن‌ها روبرو شده است. اما با وجود این چالش‌ها، تی‌اس‌ام‌سی با سرمایه‌گذاری‌های عظیم در تحقیق و توسعه و گسترش فعالیت‌های خود در سراسر جهان، به دنبال تضمین آینده خود است. این شرکت تنها یک تولیدکننده نیست، بلکه یک نماد از نوآوری، دقت و پیچیدگی‌های زنجیره تأمین در عصر مدرن است.