مقدمه

آیا می دانستید که ارزش ناخالص کالا (GMV) یکی از بزرگترین پلتفرم های تحویل سفارش در خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA)، تنها در سال 2024 به رقم خیره کننده 7.4 میلیارد دلار رسید؟ این آمار، گواهی بر قدرت نفوذ و تسلط پلتفرم طلبات (talabat) در منطقه است. طلبات، که فعالیت خود را به عنوان یک سرویس ساده سفارش غذای آنلاین در کویت آغاز کرد، اکنون به یک اکوسیستم کامل دیجیتالی تبدیل شده که نه تنها غذا، بلکه مواد اولیه خواربار، داروها و سایر محصولات خرده فروشی را نیز به صورت فوری به دست میلیون ها مشتری می رساند. این پلتفرم، با بیش از 6.5 میلیون مشتری فعال و شبکه ای متشکل از 65,000 شریک تجاری (رستوران ها و خرده فروشی ها)، صرفاً یک واسطه تحویل نیست؛ بلکه یک بازیگر کلیدی در تحول دیجیتال صنعت خرده فروشی منطقه است. چگونه یک ایده محلی توانست به این سطح از مقیاس پذیری و سودآوری دست یابد و با نرخ رشد 32% در درآمد، به یکی از بزرگترین عرضه های عمومی اولیه (IPO) تکنولوژی در منطقه تبدیل شود؟ در این مقاله تخصصی و جامع، به معرفی پلتفرم طلبات، بررسی دقیق تاریخچه، تحلیل مدل کسب و کار مبتنی بر فناوری و ویژگی های منحصر به فردی خواهیم پرداخت که این شرکت را به غول بلامنازع تحویل در خاورمیانه تبدیل کرده است.

معرفی پلتفرم طلبات

پلتفرم طلبات، بزرگترین بازار آنلاین تحویل سفارش به صورت "تقاضا" (On-Demand Delivery) در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) است. این شرکت، که در کویت تأسیس شده و در حال حاضر یک شرکت تابعه از غول جهانی تحویل غذا، Delivery Hero، محسوب می شود، عملیات خود را در 8 کشور کلیدی منطقه از جمله امارات متحده عربی (UAE)، کویت، قطر، مصر، عمان، بحرین، اردن و عراق گسترش داده است. طلبات به عنوان یک پلتفرم چندوجهی عمل می کند که رستوران ها، خرده فروشی ها، مشتریان و ناوگان بزرگ تحویل دهندگان (Riders) را از طریق یک زیرساخت تکنولوژیک یکپارچه به هم متصل می کند. این مدل تجاری، به شرکت اجازه داده است تا با ارائه خدمات تحویل سریع و قابل اعتماد، سهم بازار عظیمی در منطقه با جمعیت قابل دسترس 71 میلیون نفری کسب کند.
تمرکز طلبات در سال های اخیر از یک پلتفرم صرفاً غذایی به یک بازار جامع "تجارت سریع" (Quick Commerce یا Q-Commerce) تغییر کرده است. این تحول، به دنبال افزایش تقاضا برای تحویل فوری محصولات غیر غذایی است. به طوری که فروش بخش مواد غذایی و خرده فروشی (Grocery & Retail یا G&R) به سرعت رشد کرده و در سال 2024 به 1.9 میلیارد دلار GMV رسید که نشان دهنده 25% از کل GMV شرکت است. طلبات با درک پتانسیل بازار و افزایش نیاز مشتریان به راحتی و سرعت، سرمایه گذاری گسترده ای در فناوری، لجستیک و توسعه شبکه شرکا انجام داده است تا بتواند در سریع ترین زمان ممکن، سفارشات را تحویل دهد. زیرساخت قوی تکنولوژیک این پلتفرم، به شرکای تجاری این امکان را می دهد که فرآیندهای مدیریت سفارش را به طور کارآمدی اجرا کنند، در حالی که مشتریان از تجربه کاربری روان، گزینه های پرداخت متعدد و قابلیت ردیابی دقیق سفارش بهره مند می شوند.
علاوه بر این، طلبات با جذب بیش از 119,000 نیروی فعال تحویل دهنده، بزرگترین ناوگان لجستیک منطقه را مدیریت می کند. این ناوگان گسترده، قلب مدل عملیاتی طلبات است که امکان تحویل سفارش در زمان کوتاه (ETA) را فراهم می سازد و مزیت رقابتی اصلی پلتفرم در برابر رقبا به شمار می رود. شرکت طلبات با سابقه طولانی در بازارهای GCC (شورای همکاری خلیج فارس)، به ویژه کویت و امارات، تجربه عمیقی در شناخت فرهنگ مصرف کننده و چالش های لجستیکی منطقه دارد و همین امر، آن را به قدرتمندترین بازیگر در این عرصه تبدیل کرده است.

مدل کسب و کار و جریان های درآمدی

مدل کسب و کار طلبات مبتنی بر یک پلتفرم سه جانبه است که مشتریان، رستوران ها و ناوگان تحویل را به هم متصل می کند. این پلتفرم از طریق چندین کانال درآمدزا به ثبات مالی و رشد دست یافته است که مهم ترین آنها شامل موارد زیر می باشند. اول و مهم ترین جریان درآمدی، دریافت کمیسیون از شرکای تجاری (رستوران ها و فروشگاه ها) است. این کمیسیون به طور معمول در محدوده 15% تا 30% از ارزش هر سفارش متغیر است که بسته به نوع شراکت (انحصاری یا غیرانحصاری) و قدرت بازار شریک تجاری تعیین می شود. دوم، درآمد حاصل از هزینه تحویل و خدمات است که از مشتریان دریافت می شود. این هزینه ها می توانند در زمان های اوج تقاضا (مانند ساعات ناهار و شام) یا در بازارهای خاص، افزایش یابند. سوم، تبلیغات و فهرست بندی های حمایت شده (Sponsored Listings) است. شرکای تجاری برای افزایش دیده شدن در اپلیکیشن و قرار گرفتن در لیست های برتر، هزینه های تبلیغاتی به طلبات پرداخت می کنند. این کانال درآمدی، حاشیه سود بالایی برای پلتفرم ایجاد می کند. چهارم، سرویس اشتراکی Talabat Pro است که درآمد ماهانه یا سالانه ثابتی را در ازای مزایایی مانند تحویل رایگان و تخفیف های اختصاصی برای مشتریان فراهم می کند. این ترکیب هوشمندانه از جریان های درآمدی، طلبات را قادر می سازد تا در سال 2024 حاشیه سود تعدیل شده EBITDA به میزان 6.7% از GMV را ثبت کند و سودآوری خود را در مقیاس بالا حفظ نماید.

گسترش جغرافیایی و تسلط منطقه ای

طلباتی که در سال 2004 در کویت تأسیس شد، با یک استراتژی گسترش تهاجمی توانست به سرعت بازار کشورهای GCC را به انحصار خود درآورد. ورود به بازارهای کلیدی مانند امارات متحده عربی و قطر، نه تنها حجم معاملات (GMV) را به طور چشمگیری افزایش داد، بلکه امکان دسترسی به سرمایه گذاران و شرکای تجاری بزرگتر را فراهم کرد. در حالی که بازارهای GCC (مانند کویت و امارات) همچنان بخش عمده ای از GMV طلبات را تشکیل می دهند (85% در سال 2024)، رشد در بازارهای غیر GCC، به ویژه مصر، اردن و عراق، با نرخ 42% (در سال 2024) بسیار سریعتر بوده است. این رشد سریع در بازارهای نوظهور، نشان دهنده استراتژی هوشمندانه طلبات برای ورود به بازارهایی با پتانسیل رشد بالا و رقابت کمتر نسبت به بازارهای توسعه یافته تر است. تمرکز بر مناطق غیر GCC به عنوان موتور رشد آینده، برای حفظ نرخ رشد بالا و تضمین سهم بازار قوی در بلندمدت، حیاتی است.

تاریخچه پلتفرم طلبات

تاریخچه پلتفرم طلبات، حکایتی از یک ایده ساده در یک بازار نوظهور است که به دلیل استراتژی های هوشمندانه و تغییر مالکیت به موقع، به یک غول منطقه ای تبدیل شد. طلبات در سال 2004 در کویت، توسط گروهی از کارآفرینان محلی تأسیس شد. در آن زمان، بازار سفارش غذای آنلاین در منطقه خاورمیانه تقریباً وجود نداشت و ایده سفارش غذا از طریق وب سایت یا اپلیکیشن، یک نوآوری بزرگ محسوب می شد. در ابتدا، طلبات با هدف ارائه یک فهرست دیجیتالی از رستوران ها و امکان ثبت سفارش از طریق تلفن یا وب سایت، به عنوان یک واسطه ساده بین مشتری و رستوران کار می کرد. این رویکرد، در سال های اولیه با استقبال خوبی در کویت مواجه شد، زیرا راحتی بیشتری نسبت به تماس تلفنی سنتی برای سفارش غذا فراهم می کرد.
تا سال 2010، طلبات به سرعت در کویت تثبیت شد و به گسترش فعالیت خود در سایر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس (GCC) مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی پرداخت. این دوره، با افزایش نفوذ اینترنت و ظهور تلفن های هوشمند در منطقه، همزمان بود. طلبات با درک این تحول، به سرعت اپلیکیشن موبایل خود را معرفی کرد و تمرکز خود را بر روی بهبود تجربه کاربری و سرعت سفارش دهی از طریق موبایل افزایش داد. این حرکت استراتژیک، نقش مهمی در تسریع رشد این پلتفرم داشت و آن را از رقبای محلی کوچکتر متمایز کرد، اما نقطه عطف بزرگ در تاریخچه این شرکت، در سال 2015 رقم خورد.
در سال 2015، شرکت طلبات توسط غول جهانی تحویل غذا، Delivery Hero (مستقر در برلین آلمان)، با مبلغی در حدود 170 میلیون یورو خریداری شد. این تملک، یک نقطه عطف اساسی بود که نه تنها سرمایه عظیمی را به منطقه MENA تزریق کرد، بلکه طلبات را به دانش فنی و منابع لجستیکی در سطح جهانی مجهز ساخت. تحت مالکیت Delivery Hero، طلبات توانست مقیاس پذیری بی سابقه ای را تجربه کند و مدل کسب و کار خود را از یک بازار ساده به یک پلتفرم کامل لجستیک و فناوری با ناوگان تحویل قوی (First-Party Delivery) ارتقا دهد. این تغییر مالکیت، به طلبات اجازه داد تا زیرساخت های تکنولوژیک خود را به روزرسانی کند و با سرعت بیشتری در بازارهای جدید مانند مصر و عراق گسترش یابد. این سرمایه گذاری بین المللی، مهر تأییدی بر پتانسیل بالای بازار سفارش آنلاین منطقه MENA بود.

تحول از واسطه به قدرت لجستیک

در سال های پس از تملک توسط Delivery Hero، طلبات از یک مدل "واسطه" که صرفاً سفارش را به رستوران منتقل می کرد، به یک مدل "پلتفرم کامل لجستیک" تبدیل شد. در مدل قبلی، تحویل سفارش به عهده رستوران بود، اما در مدل جدید، طلبات ناوگان تحویل اختصاصی خود (رایدرها) را به کار گرفت. این تغییر، کنترل بیشتری بر روی کیفیت خدمات تحویل و سرعت ارائه سفارش به شرکت داد. در نتیجه، میانگین زمان تحویل (ETA) به طور چشمگیری کاهش یافت و رضایت مشتری به بالاترین حد خود رسید. این تحول، در واقع قلب استراتژی "تجارت سریع" (Q-Commerce) طلبات است. هدف نهایی، تحویل سفارشات در کمتر از 30 دقیقه، حتی برای محصولات خرده فروشی، بود که این پلتفرم در بسیاری از مناطق به آن دست یافته است.

عرضه عمومی اولیه (IPO) در سال 2024

یکی از مهم ترین رویدادهای مالی در تاریخ طلبات، عرضه عمومی اولیه (IPO) آن در بازار مالی دبی (DFM) در دسامبر 2024 بود. این شرکت 2 میلیارد دلار سرمایه جذب کرد که به عنوان بزرگترین عرضه اولیه تکنولوژی در امارات در آن سال شناخته شد. این IPO، ارزش بازار شرکت را در حدود 10 میلیارد دلار برآورد کرد و نشان داد که طلبات نه تنها یک شرکت عملیاتی موفق، بلکه یک دارایی مالی جذاب در سطح جهانی است. اگرچه قیمت سهام در روز اول معاملات با نوساناتی مواجه شد، اما نتایج مالی قوی در سال 2024 (مانند درآمد 3.0 میلیارد دلار و رشد 32%)، اعتماد سرمایه گذاران بین المللی و محلی را نسبت به پتانسیل رشد پایدار و بلندمدت طلبات تأیید کرد. این رویداد، جایگاه طلبات را به عنوان یک بازیگر اصلی در اکوسیستم فناوری مالی (Fintech) منطقه تثبیت کرد.

بنیانگذاران پلتفرم طلبات

پلتفرم طلبات در سال 2004 در کویت توسط خالد العثمانی (Khalid Al Othman)، که یک کارآفرین کویتی بود، تأسیس شد. ایده اولیه خالد العثمانی از یک مشکل ساده اما رایج در زندگی روزمره الهام گرفته بود: دشواری و ناکارآمدی سفارش غذا از طریق تماس تلفنی در کویت. او متوجه شد که با گسترش استفاده از اینترنت، می توان یک پلتفرم متمرکز آنلاین ایجاد کرد که به مشتریان اجازه دهد به راحتی منوی رستوران های مختلف را مرور کرده و سفارش خود را بدون نیاز به تماس تلفنی ثبت کنند. در آن سال ها، این ایده در منطقه خاورمیانه نوآورانه و انقلابی بود و پایه و اساس یک مدل کسب و کار جدید را بنا نهاد.
خالد العثمانی به عنوان بنیانگذار اصلی، نقش حیاتی در شکل گیری اولیه، توسعه محصول و اولین گسترش های جغرافیایی طلبات در کشورهای GCC ایفا کرد. او با بینش دقیق خود نسبت به نیازهای بازار محلی و فرهنگ مصرف کننده منطقه، توانست زیرساخت های اولیه ای را ایجاد کند که پتانسیل بالای رشد در بازارهای نوظهور را نشان می داد. با این حال، همانطور که در بخش تاریخچه ذکر شد، داستان طلبات با حضور العثمانی به پایان نرسید. در سال 2010، العثمانی شرکت را به سرمایه گذاران دیگری فروخت که در نهایت منجر به تملک توسط Delivery Hero در سال 2015 شد. پس از تملک، رهبری طلبات به مدیران جدیدی، از جمله توماسو رودریگز (Tomaso Rodriguez)، مدیر عامل فعلی، واگذار شد که در رشد سریع و تحول دیجیتال پس از 2015 نقش اساسی داشتند.
بنیانگذاری طلبات توسط یک کارآفرین محلی کویتی و رشد اولیه آن، به این پلتفرم یک هویت قوی منطقه ای بخشید. این ریشه های محلی، درک عمیقی از سلیقه های غذایی و چالش های لجستیکی منطقه GCC را برای شرکت فراهم کرد که در رقابت با پلتفرم های بین المللی دیگر، یک مزیت کلیدی محسوب می شود. این داستان، مثال بارز این حقیقت است که چگونه ایده های ساده می توانند با اتکا به بستر مناسب و مدیریت راهبردی صحیح، به راه حل های تجاری در مقیاس جهانی تبدیل شوند. میراث العثمانی در طلبات، در تمرکز بر راحتی مشتری و ایجاد یک بازار متمرکز برای رستوران ها، همچنان پابرجاست.

ویژگی‌های پلتفرم طلبات

 

پلتفرم طلبات برای حفظ موقعیت رهبری خود در بازارهای MENA، مجموعه ای از ویژگی های تکنولوژیک و خدماتی را توسعه داده است که تجربه مشتری و شریک تجاری را بهینه سازی می کند. این ویژگی ها، طلبات را از یک واسطه صرف به یک اکوسیستم کامل تجارت الکترونیک تبدیل کرده و ستون فقرات استراتژی "تجارت سریع" آن محسوب می شوند. تمرکز بر این ویژگی ها به طلبات کمک کرده است تا سفارشات خود را با دقت و سرعت بالایی پردازش کرده و مشتریان خود را وفادار نگه دارد.

اکوسیستم تجارت سریع (Q-Commerce)

یکی از مهم ترین ویژگی های طلبات، گسترش دامنه خدمات آن به فراتر از غذا است. طلبات با راه اندازی بخش هایی مانند Talabat Mart (برای تحویل خواربار فوری)، داروخانه ها، گل فروشی ها و سایر فروشگاه های خرده فروشی، خود را به یک پلتفرم "تجارت سریع" تبدیل کرده است. این اکوسیستم Q-Commerce، با تمرکز بر تحویل کالاها در مدت زمان بسیار کوتاه (اغلب زیر 30 دقیقه)، به نیازهای فوری و آنی مشتریان پاسخ می دهد. برای مثال، Talabat Mart با استفاده از انبارهای کوچک محلی (Dark Stores) و مدیریت موجودی پیشرفته، زمان تحویل خواربار را به حداقل رسانده است. این بخش از کسب و کار، رشد قابل توجهی داشته و به عنوان موتور رشد آینده طلبات شناخته می شود، به طوری که GMV بخش G&R در سال 2024 با 47% رشد، سریع تر از بخش غذایی رشد کرد.

سامانه ردیابی پیشرفته و شفافیت سفارش

طلباتی ها سامانه ردیابی سفارش خود را به یکی از پیشرفته ترین ابزارها در منطقه تبدیل کرده اند. مشتریان می توانند از لحظه ثبت سفارش، فرآیند آماده سازی در رستوران و حرکت تحویل دهنده را به صورت زنده بر روی نقشه مشاهده کنند. این ویژگی، که با استفاده از تکنولوژی GPS-based tracking و ارتباطات زمان واقعی (Real-Time Communication) تقویت شده، شفافیت بالایی را برای مشتری فراهم می کند و اضطراب انتظار را به حداقل می رساند. این شفافیت نه تنها به مشتری اجازه می دهد تا زمان تحویل تخمینی (ETA) را به طور دقیق بداند، بلکه به طلبات نیز کمک می کند تا کارایی ناوگان تحویل خود را به طور مستمر بهینه سازی کند. این سامانه ردیابی همچنین شامل قابلیت پشتیبانی چت درون برنامه ای است که به مشتریان اجازه می دهد در صورت بروز هرگونه مشکل، فوراً با تیم پشتیبانی در ارتباط باشند.

گزینه های پرداخت متنوع و امنیت بالا

یکی دیگر از ویژگی های کلیدی طلبات، ارائه طیف گسترده ای از گزینه های پرداخت برای مطابقت با ترجیحات متنوع مشتریان منطقه است. این گزینه ها شامل پرداخت نقدی هنگام تحویل (Cash on Delivery)، کارت های اعتباری/دبیت، و روش های پرداخت محلی و دیجیتالی مانند Apple Pay، Google Pay و کیف پول های الکترونیکی می باشد. قابلیت پرداخت آنلاین امن، به ویژه در بازارهایی مانند امارات متحده عربی که بیش از 68 درصد از سفارشات در سال 2022 به صورت دیجیتالی پرداخت شده است، بسیار حیاتی است. این تنوع و امنیت در تراکنش ها، تجربه خرید را روان تر کرده و به شرکت در کاهش هزینه های عملیاتی مرتبط با مدیریت پول نقد کمک می کند.

برنامه اشتراکی و وفاداری مشتریان (Talabat Pro)

برنامه اشتراکی Talabat Pro یک ویژگی حیاتی برای افزایش وفاداری و تکرار سفارشات مشتری است. این برنامه بر اساس مدل اشتراک ماهانه یا سالانه کار می کند و به اعضا مزایایی مانند تحویل رایگان از رستوران های منتخب و تخفیف های اختصاصی ارائه می دهد. این مدل، درآمد پایدار و تکرارشونده ای برای طلبات ایجاد می کند و به طور همزمان، مشتریان را تشویق می کند که به جای استفاده از پلتفرم های رقیب، بیشتر از طلبات سفارش دهند. این سیستم، به ویژه در بازارهای با رقابت شدید، یک ابزار قدرتمند برای حفظ سهم بازار و افزایش ارزش طول عمر مشتری (Customer Lifetime Value) محسوب می شود.

نتیجه‌گیری

پلتفرم طلبات (talabat) فراتر از یک اپلیکیشن تحویل غذا است؛ این پلتفرم یک نیروگاه فناوری و لجستیک است که با تسلط بر بازارهای MENA، اقتصاد دیجیتال منطقه را شکل داده است. از زمان تأسیس ساده آن در کویت در سال 2004 تا تبدیل شدن به یک اکوسیستم تجارت سریع تحت مالکیت Delivery Hero، طلبات با نرخ رشد 32% در درآمد و جذب سرمایه 2 میلیارد دلاری از طریق IPO، نشان داد که استراتژی متمرکز بر فناوری و لجستیک، کلید موفقیت در بازارهای منطقه ای است. درس اصلی از مسیر طلبات، در توانایی آن در شناسایی نیازهای نوظهور مشتریان (راحتی و سرعت) و پاسخگویی به آنها با نوآوری های تکنولوژیک مانند سیستم ردیابی پیشرفته، گزینه های پرداخت متنوع و گسترش به حوزه تجارت سریع است. این پلتفرم توانسته است با تعریف یک مدل درآمدی چندوجهی از کمیسیون، هزینه تحویل و اشتراک (Talabat Pro)، سودآوری خود را در مقیاس بالا حفظ کند و به عنوان یک الگو برای استارتاپ های منطقه ای عمل نماید. با توجه به ادامه رشد سریع در بازارهای غیر GCC و تمرکز بر توسعه Talabat Mart، آینده این پلتفرم با پتانسیل های عظیمی برای تبدیل شدن به یک رهبر در تمام حوزه های تحویل به صورت "تقاضا" در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا روبرو است.