فرض کنید شما مدیر شرکتی هستید که به دنبال جذب سرمایه بیشتر است، اما شرایط لازم برای عبور از مراحل دقیق و سختگیرانه‌ای که بورس برای عرضه دارایی تعیین کرده را ندارد. یا اینکه به عنوان یک سرمایه‌گذار، علاقه‌مند به خرید و فروش اوراق بهاداری هستید که در بورس نیویورک (NYSE) یا نزدک لیست نشده‌اند؛ در چنین موقعیت‌هایی، کجا باید مراجعه کنید؟ بهترین راه‌حل، بهره‌گیری از بازارهای خارج از بورس (OTC) است، جایی که معاملات به شکل الکترونیکی صورت می‌گیرد.
در این مطلب، توضیح کاملی درباره معاملات OTC ارائه خواهیم داد و سپس به کاربردها، مزایا و معایب این نوع بازارها خواهیم پرداخت.
 

بررسی مفهوم معاملات OTC

معاملات در بازارهای مالی به شیوه‌های گوناگونی اجرا می‌شوند و هر معامله‌گر بر اساس حجم سرمایه و سطح تحمل ریسک خود، روش سرمایه‌گذاری مناسب را انتخاب می‌کند. اغلب، سرمایه‌گذاران با سرمایه‌های بزرگ تمایل دارند برای دستیابی به سود حداکثری، مسیرهای پرخطرتری را برگزینند. معاملات OTC یا خارج از صرافی، یکی از این مسیرهای پرمخاطره است که می‌تواند بازدهی قابل توجهی برای معامله‌گر به همراه داشته باشد. به طور کلی، بازار OTC فضایی است که در آن اوراق بهادار، سهام و دیگر دارایی‌ها به جای یک صرافی متمرکز مانند بورس نیویورک، از طریق شبکه‌ای از کارگزاران یا بروکرها معامله می‌شوند. در معاملات OTC، مهاجمان سایبری معمولاً خارج از صرافی‌های عمومی عمل می‌کنند و ممکن است بر قیمت ارز دیجیتال در بازار آزاد تأثیر بگذارند، به ویژه در معاملات با حجم بالا یا میان سرمایه‌گذاران سازمانی. همان‌طور که اشاره شد، شرکت‌هایی که شرایط لازم برای ورود به یک بورس استاندارد مانند NYSE را ندارند، می‌توانند اوراق بهادار خود را با رعایت مقررات مشخص‌شده توسط کمیسیون بورس و اوراق بهادار، در بازار OTC معامله کنند.
همان‌طور که بیان شد، دارایی‌های مالی یا سهامی که از طریق بازار OTC معامله می‌شوند، معمولاً مربوط به شرکت‌های کوچک هستند که نمی‌توانند یا نمی‌خواهند الزامات ورود به بورس اوراق بهادار رسمی را برآورده کنند. سهامی که در بورس معامله می‌شود را سهام بورسی می‌نامند، در حالی که سهامی که از طریق OTC معامله می‌شود، سهام غیربورسی خوانده می‌شود. شایان ذکر است که در حال حاضر بیش از ۱۲ هزار دارایی در بازار OTC در حال معامله است که شامل سهام، اوراق بهادار، کالاهای ارزشمند، مشتقات و ارزهای دیجیتال می‌شود. با وجود اینکه این دارایی‌ها در کارگزاری‌های بزرگ فهرست نمی‌شوند، شرکت‌های فعال در بازار OTC فرصت دارند مستقیماً و بدون واسطه سهام خود را به بازار عرضه کنند. در بیشتر موارد، شرایط خرید این نوع دارایی برای سرمایه‌گذاران با خرید سهام در کارگزاری‌ها کاملاً مشابه است و تفاوت چشمگیری ندارد. نکته جالب دیگری که باید بدانید این است که در معاملات OTC، حجم وسیعی از دارایی‌ها از ارزهای دیجیتال گرفته تا دیگر دارایی‌های مالی و غیرمالی برای خرید و فروش در دسترس است. البته، در این بازار، میزان عرضه و تقاضا ارزش دارایی‌ها را مشخص می‌کند. همچنین، عرضه و تقاضا بر حجم، تعداد و نوع زمان‌بندی سفارشات نیز تأثیرگذار است.

 

انواع اوراق بهادار موجود در بازار OTC

سهام: سهامی که از طریق بازار خارج از بورس یا OTC معامله می‌شود، اغلب به شرکت‌های کوچک تعلق دارد که حداقل حجم معاملاتی‌شان در هر ماه کمتر از ۲۵۰۰۰۰ سهم است و به همین دلیل امکان عرضه در بورس نیویورک یا نزدک را ندارند. اوراق قرضه: این نوع اوراق قرضه در بورس رسمی معامله نمی‌شوند، بلکه بانک‌ها آن‌ها را از طریق شبکه‌های کارگزار یا بروکر به بازار عرضه می‌کنند و به همین دلیل اوراق بهادار OTC محسوب می‌شوند. اوراق مشتقه: این دسته از دارایی‌ها جزو قراردادهای خصوصی هستند که توسط یک کارگزار تنظیم می‌شوند و می‌توانند مواردی همچون معاملات آتی، قراردادهای آتی یا سایر قراردادهایی باشند که ارزش‌شان بر اساس ارزش یک دارایی پایه، مانند سهام تعیین می‌شود. به طور کلی، مشتقات موجود در بازار OTC، دارایی‌هایی هستند که در بازار OTC معامله می‌شود. مشتقات اوراق بهادار مالی هستند که ارزش آن‌ها توسط یک دارایی اساسی، مانند یک سهام یا یک کالا تعیین می‌شود. مالک این مشتقات مالی در حقیقت مالک دارایی پایه نیستند، در اوراق مشتقه مانند قراردادهای آتی کالا، امکان تحویل دارایی فیزیکی پس از انقضای قرارداد مشتقه وجود دارد. رسیدهای سپرده گذاری آمریکایی (ADR): گاهی اوقات به این دارایی‌ها که در بازار OTC معامله می‌شوند اصطلاحا ADS یا گواهی بانکی گفته می‌شود که تعداد مشخصی از سهام یک شرکت خارجی را در بر می‌گیرد. ارزهای خارجی و ارزهای دیجیتال: این دو نمونه دیگری هستند که در بازار OTC مورد معامله قرار می‌گیرند.  

 

تفاوت بازار OTC و کارگزاری‌های سهام

همان‌طور که پیشتر اشاره شد، یکی از تفاوت‌های اصلی بازار OTC با کارگزاری‌های سهام این است که معاملات در بازار خارج از بورس به صورت غیرمتمرکز انجام می‌شود. تفاوت بعدی مربوط به حجم اطلاعاتی است که این دو بازار در اختیار کاربر قرار می‌دهند. معمولاً وقتی سهام یک شرکت در یک کارگزاری رسمی فهرست می‌شود، امکان دسترسی همه سرمایه‌گذاران به اطلاعات گسترده‌ای مانند نظرات تحلیلگران، اخبار شرکت و جزئیات نحوه معاملات فراهم می‌آید. این امکان در بازار OTC محدودتر است که دلیل آن را می‌توان شفافیت کمتر و مقررات ضعیف‌تر این بازار دانست. موضوعی که ریسک فعالیت در بازار OTC را نیز افزایش می‌دهد.

 

مزایا و معایب بازار OTC چیست؟

با اینکه طیف وسیعی از اوراق قرضه، ADRها و مشتقات در بازار OTC معامله می‌شوند، اما معامله‌گران هنگام سرمایه‌گذاری روی دارایی‌های این بازار، نسبت به بازار بورس و نزدک با ریسک بالاتری روبرو هستند. حسابرسی امور مالی پلتفرم‌های فهرست‌شده متفاوت است و کسب اطلاعات دقیق درباره وضعیت مالی شرکت‌ها ممکن است چالش‌برانگیز باشد. بازار خارج از بورس حجم معاملات بالایی ندارد و این یعنی ممکن است در زمان معامله سهام، خریدار آماده‌ای وجود نداشته باشد. همچنین، اسپرد بین قیمت پیشنهادی و قیمت فروش معمولاً بزرگ‌تر از بورس است زیرا بر اساس داده‌های بازار، سهم‌های این بازار با نوسانات زیادی مواجه هستند. بازار OTC یک جایگزین برای شرکت‌های کوچک یا کسانی است که نمی‌خواهند یا نمی‌توانند در بورس‌های استاندارد فهرست شوند. ارائه فهرست در بورس استاندارد فرآیندی پرهزینه و زمان‌بر بوده و اغلب خارج از توانایی‌های مالی بسیاری از شرکت‌های کوچک است. البته جدای از معایب، این بازار مزایای زیادی نیز برای کاربران دارد و همین مزایا باعث شده تا معامله‌گران به سمت استفاده از آن گرایش پیدا کنند. به عنوان مثال، بازار خارج از بورس امکان دسترسی به اوراق بهاداری مانند اوراق قرضه، ADR و اوراق مشتقه‌ای را فراهم می‌کند که شما در بازارهای سنتی استانداردی همچون بازار بورس امکان دسترسی به آنها را ندارید. مقررات کمتری که بر این بازار اعمال شده، این امکان را فراهم کرده تا بسیاری از شرکت‌هایی که نمی‌توانند یا انتخاب کرده‌اند در بورس‌های دیگر فهرست نشوند، در بازار OTC اجازه فعالیت داشته‌باشند. در بازار خارج از بورس، سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر از طریق معاملات سهام ارزان قیمت و رمزارزها می‌توانند بازده یا سود قابل توجهی کسب کنند. البته، سهام موجود در بازار OTC به دلیل حجم کم نقدینگی، معاملاتی کمتری دارند که منجر به تاخیر در نهایی شدن معاملات و اسپردهای گسترده خرید و فروش می‌شود. همچنین، همین مقررات کمتر باعث می‌شود که اطلاعات کمتری درباره فعالیت شرکت‌ها در دسترس عموم قرار بگیرد و به همین دلیل، احتمال ارائه اطلاعات قدیمی و تقلب نیز بیشتر می‌شود. در نهایت سهام موجود در بازار OTC به ویژه در زمان انتشار داده‌های بازار و اقتصاد مستعد نوسانات زیاد هستند.

آیا بازار خارج از بورس امن است؟

 بازار OTC به دلیل الزامات گزارش‌دهی با سخت‌گیری کمتر و همچنین، شفافیت پایین‌تر، عموما بازاری پر ریسک در نظر گرفته می‌شود. بسیاری از دارایی‌هایی که در بازار خارج از بورس معامله می‌شوند، قیمت پایین‌تری دارند و ممکن است بسیار پرنوسان باشند. با وجودی که برخی از سهام‌ها در بازار OTC در نهایت در بورس‌های اصلی عرضه می‌گردند، سایر سهام‌های موجود در این بازار با شکست مواجه می‌شوند.

چگونه یک سرمایه‌گذار اوراق بهادار را در بازار OTC خریداری می‌کند؟

برای خرید اوراق بهادار در بازار OTC، سرمایه‌گذاران ابتدا اوراق بهادار یا سهام مورد نظر خود را برای خرید انتخاب و سپس میزان سرمایه‌گذاری را مشخص می کنند. OTCQX یکی از بازارهای سهام OTC است. اکثر کارگزارانی که اوراق بهادار بورسی را می‌فروشند، اوراق بهادار بازار خارج از بورس را به صورت الکترونیکی در بستر آنلاین می‌فروشند.

 

کلام پایانی 

بازار خارج از بورس (OTC) یک بازار غیرمتمرکز است که در آن سهام، اوراق قرضه، مشتقات، ارزها و غیره به طور مستقیم بین طرفین معامله می‌شود. با وجود اینکه بازار خارج از بورس چشم‌انداز گسترده‌ای را برای دسترسی به طیف وسیعی از اوراق بهادار در اختیار سرمایه‌گذاران قرار داده و از طرفی برای شرکت‌های کوچک‌تر نیز مسیر خوبی را به منظور افزایش سرمایه فراهم می‌کند، باز هم بسیاری از شرکت‌های مشهور از فعالیت در بازار OTC چشم پوشی کرده‌اند که این با خطراتی نیز همراه است. فقدان نظارت و شفافیت نظارتی بازار OTC، آن را بیشتر در معرض تقلب، دستکاری و سایر اقدامات غیراخلاقی قرار می‌دهد. برای سرمایه‌گذارانی که اوراق بهادار OTC را معامله‌ می‌کنند، انجام بررسی دقیق، درک خطرات موجود و تصمیم‌گیری در مورد سرمایه‌گذاری با توجه به اهداف سرمایه‌گذاری و تحمل ریسک بسیار مهم است. در این راستا همواره از تجربیات و راهنمایی یک متخصص مالی واجد شرایط نیز حتما کمک بگیرید تا بتوانید از پیچیدگی‌های این بازارها با موفقیت عبور کنید.