مقدمه

آیا می‌دانستید که بسیاری از معامله‌گران فارکس، سال‌ها تنها در حصار دلار آمریکا زندانی می‌مانند و از فرصت‌های سودآوری عظیمی که در سایه قرار دارند، غافل هستند؟ در حالی که اکثر نگاه‌ها به جفت‌ارزهای اصلی مانند یورو/دلار یا پوند/دلار معطوف است، بخشی از بازار وجود دارد که در آن روندهای تکنیکال تمیزتر، نوسانات شدیدتر و فرصت‌های معاملاتی منحصر‌به‌فردی نهفته است. این بخش جذاب، دنیای ارزهای مینور (Minor Currency Pairs) یا جفت‌ارزهای کراس (Cross Pairs) است. تصور کنید به جای اینکه همیشه اقتصاد یک کشور را با آمریکا مقایسه کنید، بتوانید مستقیماً قدرت اقتصاد آلمان را در برابر ژاپن، یا انگلستان را در برابر استرالیا بسنجید. ارزهای مینور دقیقاً همین امکان را فراهم می‌کنند. اما چرا برخی معامله‌گران آن‌ها را خطرناک می‌دانند و برخی دیگر آن‌ها را معدن طلا می‌نامند؟ در این مقاله تخصصی، ما نقشه کامل این بخش از بازار را برای شما ترسیم می‌کنیم تا با دیدی باز، استراتژی معاملاتی خود را فراتر از دلار گسترش دهید.

ارزهای مینور دقیقاً چه هستند؟

برای درک ماهیت ارزهای مینور، ابتدا باید یک قانون کلی در بازار فارکس که سلطه دلار است را به یاد آوریم. هر جفت‌ارزی که شامل دلار آمریکا (USD) باشد و طرف دیگر آن یک ارز قدرتمند جهانی باشد، ماژور نامیده می‌شود. حال اگر دلار آمریکا را از معادله حذف کنیم، چه اتفاقی می‌افتد؟ زمانی که دو ارز قدرتمند و معتبر جهانی (مانند یورو، پوند، ین، فرانک سوئیس و...) بدون واسطه دلار در برابر هم قرار می‌گیرند، یک جفت‌ارز مینور یا کراس شکل می‌گیرد.

چرا به آن‌ها کراس می‌گویند؟

اصطلاح کراس (Cross) ریشه در تاریخچه بانکداری دارد. در گذشته، اگر کسی می‌خواست پوند انگلستان را به ین ژاپن تبدیل کند، بانک‌ها نمی‌توانستند این کار را مستقیماً انجام دهند. آن‌ها ابتدا پوند را به دلار آمریکا تبدیل می‌کردند و سپس آن دلار را به ین ژاپن تبدیل می‌کردند. به عبارتی، دلار نقش واسطه را داشت. اما با پیشرفت تکنولوژی و افزایش حجم مبادلات، بازار فارکس اجازه داد تا این ارزها به صورت مستقیم و متقاطع (Cross) معامله شوند. بنابراین، نمادهایی مانند EUR/GBP (یورو به پوند) یا GBP/JPY (پوند به ین) در دسته ارزهای مینور یا کراس قرار می‌گیرند. توجه داشته باشید که ارزهای مینور با ارزهای اگزوتیک (Exotic) تفاوت دارند؛ مینورها حاصل تقابل اقتصادهای توسعه‌یافته هستند، در حالی که اگزوتیک‌ها شامل ارز کشورهای در حال توسعه می‌شوند.

اهمیت حجم معاملات در ارزهای مینور

اگرچه حجم معاملات ارزهای مینور به اندازه ارزهای ماژور (مانند EUR/USD) نیست، اما همچنان نقدینگی بسیار بالایی دارند. این نقدینگی کافی است تا معامله‌گران خرد و حتی موسسات مالی بزرگ بتوانند بدون نگرانی از گیر کردن در پوزیشن، میلیاردها دلار را جابه‌جا کنند. ارزهای مینور معمولاً شامل سه ارز پایه اصلی یورو (EUR)، پوند (GBP) و ین ژاپن (JPY) هستند. شناخت این دسته‌بندی‌ها به شما کمک می‌کند تا رفتار قیمت را بهتر تحلیل کنید، زیرا هر گروه ویژگی‌های رفتاری خاص خود را دارد که در ادامه بررسی خواهیم کرد.

دسته‌بندی اصلی ارزهای مینور؛ خانواده‌های قدرتمند

برای تسلط بر بازار ارزهای مینور، باید آن‌ها را بر اساس ارز پایه یا ارز غالب دسته‌بندی کنیم. هر خانواده رفتاری متفاوت دارد؛ برخی آرام و باثبات هستند و برخی دیگر مانند طوفان حرکت می‌کنند.

کراس‌های یورو (Euro Crosses)

در این جفت‌ارزها، یورو (EUR) ارز پایه است. از آنجایی که اتحادیه اروپا شریک تجاری اصلی بسیاری از کشورهاست، این کراس‌ها بسیار محبوب هستند.
EUR/GBP (یورو به پوند): این جفت‌ارز نشان‌دهنده رابطه اقتصادی بین اتحادیه اروپا و بریتانیا است. به دلیل نزدیکی جغرافیایی و اقتصادی این دو منطقه، نوسانات این جفت‌ارز معمولاً کمتر است و روندهای آرامی دارد. این نماد برای معامله‌گرانی که ریسک‌گریز هستند، گزینه مناسبی است.
EUR/CHF (یورو به فرانک سوئیس): از آنجایی که سوئیس قلب بانکداری اروپاست، این جفت‌ارز اهمیت بالایی دارد. سال‌ها پیش بانک مرکزی سوئیس نرخ این جفت‌ارز را کنترل می‌کرد، اما اکنون شناور است و اغلب به عنوان سنجش ریسک در اروپا استفاده می‌شود.
EUR/JPY (یورو به ین): این نماد بسیار پرنوسان‌تر از دو مورد قبلی است و به شدت تحت تاثیر سنتیمنت (احساسات) بازار جهانی قرار دارد.

کراس‌های ین (Yen Crosses)

شاید جذاب‌ترین و پرهیجان‌ترین بخش ارزهای مینور، کراس‌های ین باشد. ین ژاپن معمولاً نقش پناهگاه امن را بازی می‌کند و نرخ بهره پایینی دارد. معامله این ارزها در برابر ارزهای با بازده بالا (مانند دلار استرالیا یا پوند)، اساس استراتژی‌های کری ترید (Carry Trade) است.
EUR/JPY: همانطور که گفته شد، فشارسنج ریسک بازار است.
GBP/JPY: این جفت‌ارز افسانه‌ای که به اژدها یا بیوه‌ساز (Widow Maker) معروف است، نوسانات وحشتناکی دارد. ممکن است در یک روز صدها پیپ حرکت کند. معامله‌گران حرفه‌ای عاشق این نماد هستند، اما مبتدیان باید با احتیاط کامل به آن نزدیک شوند.
AUD/JPY: این نماد همبستگی بالایی با ریسک‌پذیری جهانی و بازار سهام دارد. اگر بورس‌های دنیا مثبت باشند، معمولاً AUD/JPY نیز صعودی است.

کراس‌های پوند (Pound Crosses)

ارزهای مینوری که پوند انگلیس در آن‌ها ارز پایه است، معمولاً به دلیل ارزش ذاتی بالای پوند، ارزش پیپ (Pip Value) بالایی دارند و نوساناتشان زیاد است.
GBP/AUD و GBP/NZD: این جفت‌ارزها به دلیل اختلاف زمانی بین لندن و سیدنی/ولینگتون، حرکات قیمتی جالبی دارند. آن‌ها اغلب روندهای طولانی و پایداری می‌سازند که برای معامله‌گران سویینگ (Swing Traders) بسیار جذاب است.
GBP/CAD: این جفت‌ارز متاثر از قیمت نفت (به دلیل کانادا) و مسائل سیاسی انگلیس است و تحلیل فاندامنتال پیچیده‌ای دارد.

چرا باید ارزهای مینور را معامله کنیم؟

چرا یک معامله‌گر باید دردسر تحلیل‌های جدید را به جان بخرد و از منطقه امن ارزهای ماژور خارج شود؟ پاسخ در فرصت‌های مستقل از دلار نهفته است.

فرار از همبستگی با دلار (USD Correlation)

گاهی اوقات بازار دلار آمریکا دچار سردرگمی است. شاید یک خبر مهم مانند جلسه فدرال رزرو (FOMC) در پیش است و تمام جفت‌ارزهای ماژور (EURUSD, GBPUSD, etc) در یک محدوده رنج (Range) گیر کرده‌اند و نوسان نمی‌کنند. در این شرایط، ارزهای مینور نجات‌بخش هستند. ممکن است دلار راکد باشد، اما ین ژاپن به دلیل اخبار آسیا در حال ریزش باشد. این یعنی جفت‌ارز EUR/JPY می‌تواند یک روند صعودی قدرتمند داشته باشد، در حالی که EUR/USD در جا می‌زند. معامله مینورها به شما امکان می‌دهد پورتفوی خود را متنوع کنید و همیشه وابسته به اخبار آمریکا نباشید.

بهره‌برداری از اختلاف نرخ بهره (Carry Trade)

یکی از استراتژی‌های محبوب در ارزهای مینور، استفاده از اختلاف نرخ بهره بین دو کشور است. فرض کنید نرخ بهره در استرالیا ۴ درصد و در ژاپن ۰.۱ درصد است، اگر شما جفت‌ارز AUD/JPY را بخرید (Long)، نه تنها از افزایش قیمت سود می‌برید، بلکه روزانه سودی تحت عنوان سواپ (Swap) مثبت دریافت می‌کنید. ارزهای مینور به دلیل اینکه اغلب ارزهای کشورهای با سیاست‌های پولی متفاوت را در برابر هم قرار می‌دهند (مانند نیوزیلند در برابر ژاپن)، بهترین گزینه‌ها برای این نوع سرمایه‌گذاری هستند.

احترام به تحلیل تکنیکال

بسیاری از تحلیلگران تکنیکال معتقدند که ارزهای مینور، الگوهای نموداری را بهتر از ماژورها رعایت می‌کنند. دلیل این امر آن است که ارزهای ماژور به شدت تحت تاثیر اخبار لحظه‌ای و دستکاری‌های الگوریتمی بانک‌های بزرگ نیویورک هستند. اما ارزهای مینور (به ویژه کراس‌ها) اغلب بر اساس جریان واقعی عرضه و تقاضای تجاری بین دو کشور حرکت می‌کنند. الگوهایی مانند سر و شانه، مثلث‌ها و کانال‌ها در نمودارهایی مثل EUR/AUD یا GBP/CHF اغلب بسیار تمیز و دقیق عمل می‌کنند.

چالش‌ها و ریسک‌های ارزهای مینور 

هر فرصتی در بازارهای مالی با ریسک همراه است و ارزهای مینور نیز از این قاعده مستثنی نیستند. نادیده گرفتن این موارد می‌تواند منجر به ضررهای سنگین شود.

اسپرد و هزینه‌های معاملاتی بالاتر

از آنجایی که حجم معاملات مینورها کمتر از ماژورهاست، بروکرها معمولاً اسپرد (Spread) بیشتری برای آن‌ها در نظر می‌گیرند. اگر اسپرد EUR/USD حدود ۱ پیپ باشد، اسپرد جفت‌ارزی مثل EURNZD ممکن است ۳ تا ۵ پیپ باشد. این موضوع برای معامله‌گران اسکالپر (Scalpers) که به دنبال سودهای کوچک در تایم‌فریم‌های پایین هستند، یک چالش بزرگ است. برای معامله مینورها، استراتژی‌های میان‌مدت و بلندمدت که در آن‌ها اسپرد چند پیپی اهمیت کمتری دارد، مناسب‌تر هستند.

نوسانات ناگهانی و خشن (Volatility)

همانطور که گفته شد، برخی کراس‌ها مانند GBP/JPY یا GBP/NZD نوسانات بسیار شدیدی دارند. این نوسانات اگرچه فرصت سودآوری هستند، اما اگر مدیریت سرمایه درستی نداشته باشید، می‌توانند حساب شما را نابود کنند. حد ضرر (Stop Loss) در ارزهای مینور باید بازتر (بیشتر) از ارزهای ماژور در نظر گرفته شود تا با نوسانات عادی بازار فعال نشود. همچنین ارزش پیپ در برخی کراس‌ها متفاوت است و باید قبل از ورود به معامله محاسبه شود.

نقدینگی کمتر در ساعات خاص

ارزهای ماژور ۲۴ ساعته نقدینگی بالایی دارند، اما ارزهای مینور ممکن است در ساعات خاصی از شبانه‌روز (مثلاً بین بسته شدن بازار نیویورک و باز شدن توکیو) دچار افت نقدینگی شوند. در این شرایط، حرکات قیمت می‌تواند پرشی و غیرمنطقی باشد و اسلیپیج (Slippage) رخ دهد. بهترین زمان برای معامله هر کراس، زمانی است که بازار یکی از دو ارز مربوطه باز باشد (مثلاً معامله کراس‌های یورو در سشن لندن).

استراتژی تحلیل ارزهای مینور؛ چگونه کراس‌ها را پیش‌بینی کنیم؟

تحلیل ارزهای مینور کمی متفاوت از ماژورهاست و نیازمند نگاهی ترکیبی به بازار است. در اینجا دو روش اصلی را بررسی می‌کنیم.

تحلیل ارزهای پایه به صورت جداگانه (Currency Strength)

برای معامله یک جفت‌ارز مینور مانند EUR/AUD، نباید تنها نمودار آن را بررسی کنید. حرفه‌ای‌ها ابتدا نمودار EUR/USD و سپس AUD/USD را می‌بینند: اگر یورو در برابر دلار قوی و دلار استرالیا ضعیف باشد، EUR/AUD با قدرت بالایی صعود می‌کند. این روش که به تحلیل قدرت ارز معروف است، بهترین سیگنال‌ها را در ارزهای مینور ارائه می‌دهد.

توجه به داده‌های اقتصادی دو منطقه

در ارزهای ماژور، همه نگاه‌ها به فدرال رزرو آمریکاست. اما در ارزهای مینور، شما باید اقتصادهای محلی را بشناسید. برای مثال در معامله AUD/NZD (دلار استرالیا به نیوزیلند)، قیمت فلزات (مهم برای استرالیا) و قیمت محصولات لبنی (مهم برای نیوزیلند) تعیین‌کننده است. یا در معامله EUR/CHF، وضعیت ریسک سیاسی در اروپا عامل اصلی است. بنابراین تقویم اقتصادی شما باید فیلترهای متفاوتی داشته باشد و تنها به اخبار دلار آمریکا محدود نشود.

محبوب‌ترین جفت‌ارزهای مینور برای ترید

اگر تازه می‌خواهید وارد دنیای مینورها شوید، پیشنهاد می‌شود با این سه نماد شروع کنید که ویژگی‌های متمایزی دارند.

نماد EUR/GBP: تونل آرامش

این جفت‌ارز به دلیل روابط تجاری تنگاتنگ اروپا و انگلیس، اغلب در یک محدوده رنج (Range) حرکت می‌کند و روندهای خیلی طولانی ندارد. این ویژگی آن را برای استراتژی‌های بازگشت به میانگین (Mean Reversion) و استفاده از اسیلاتورهایی مثل RSI ایده‌آل می‌کند. هر زمان قیمت به سقف تاریخی می‌رسد، معمولاً فروشندگان وارد می‌شوند.

نماد GBP/JPY: اژدهای خروشان

برخلاف مورد قبلی، این جفت‌ارز سلطان روندهاست. وقتی GBP/JPY شروع به حرکت می‌کند، ممکن است هفته‌ها در یک جهت بتازد. این جفت‌ارز حاصل‌ضرب نوسانات پوند و ین است. معامله‌گران ترید روند (Trend Following) با استفاده از میانگین‌های متحرک (Moving Averages) می‌توانند سودهای کلانی از این نماد بگیرند، مشروط بر اینکه صبر و تحمل نوسانات اصلاحی را داشته باشند.

نماد EUR/AUD: تقابل صنعت و کالا

این جفت‌ارز، یورو (یک ارز متمرکز بر خدمات و صنعت) را در برابر دلار استرالیا (یک ارز کالایی یا Commodity Currency) قرار می‌دهد. این نماد همبستگی معکوسی با بازارهای بورس و ریسک‌پذیری دارد. در زمان‌های بحران اقتصادی، یورو معمولاً نسبت به دلار استرالیا تقویت می‌شود. نوسانات این نماد بسیار تکنیکال و منظم است.

نتیجه‌گیری

ورود به عرصه‌ی ارزهای مینور، گامی بلند از سطح مقدماتی به سطح حرفه‌ای در معامله‌گری فارکس است. این جفت‌ارزها افق دید شما را از تک‌بعدی بودن (تمرکز صرف بر دلار آمریکا) نجات می‌دهند و ابزارهایی قدرتمند برای تنوع بخشیدن به سبد سرمایه‌گذاری در اختیار شما می‌گذارند. اگرچه چالش‌هایی مانند اسپرد بالاتر و نیاز به تحلیل‌های فاندامنتال خاص وجود دارد، اما پتانسیل کسب سود از روندهای تمیز تکنیکال و نوسانات خاص این ارزها، ارزش یادگیری را دارد.
توصیه نهایی این است که ابتدا رفتار یک یا دو جفت‌ارز مینور (مثلاً کراس‌های یورو) را در حساب دمو زیر نظر بگیرید. همبستگی آن‌ها با بازارهای جهانی را بسنجید و استراتژی مدیریت ریسک خود را با توجه به نوسانات آن‌ها (به‌ویژه در کراس‌های پوند و ین) تنظیم کنید. ارزهای مینور، سرزمین فرصت‌های بکر برای کسانی است که جسارت خروج از جاده اصلی را دارند.