مقدمه

آیا می‌دانید که در بازاری با گردش مالی روزانه بیش از ۶.۶ تریلیون دلار، تنها هفت جفت‌ارز خاص مسئولیت جابه‌جایی بیش از ۸۰ درصد از کل این پول را بر عهده دارند؟ تصور کنید وارد بزرگراهی می‌شوید که هزاران خودرو در آن در حال حرکت هستند، اما تنها چند مدل خاص از اتومبیل‌ها بر تمام مسیر تسلط دارند و سرعت و جهت حرکت ترافیک را تعیین می‌کنند. در بازار تبادل ارزهای خارجی (Forex)، این حکمرانان قدرتمند، ارزهای ماژور (Major Currencies) نامیده می‌شوند. برای یک معامله‌گر تازه‌کار یا حتی نیمه‌حرفه‌ای، ندانستن تفاوت میان یک جفت‌ارز ماژور با سایر ارزها، مانند قایقرانی در اقیانوس بدون قطب‌نماست. چرا اکثر تریدرهای موفق جهان تنها روی این ارزها تمرکز می‌کنند؟ چه رازی در نقدینگی و نوسانات آن‌ها نهفته است که بانک‌های مرکزی و صندوق‌های پوشش ریسک (Hedge Funds) را شیفته خود کرده است؟ در این مقاله جامع، کالبدشکافی دقیقی از ارزهای اصلی انجام می‌دهیم تا بفهمیم چرا آن‌ها امن‌ترین و در عین حال سودآورترین ابزارها برای معامله‌گران هوشمند هستند.

تعریف دقیق جفت ارزهای ماژور؛ استانداردهای طلایی بازار

برای درک عمیق اینکه ارزهای ماژور چه هستند، باید ابتدا ساختار قیمت‌گذاری در فارکس را بشناسیم. در این بازار، ارزها هرگز به تنهایی معامله نمی‌شوند؛ بلکه ارزش آن‌ها نسبت به یکدیگر سنجیده می‌شود. یک جفت ارز از دو بخش ارز پایه (Base Currency) و ارز متقابل (Quote Currency) تشکیل شده است.

نقش حیاتی دلار آمریکا (USD) در معادله

مهم‌ترین شاخصه و شرط لازم برای اینکه یک جفت ارز در دسته اصلی یا ماژور قرار بگیرد، حضور دلار آمریکا (USD) در یک طرف معامله است. دلار به عنوان ارز ذخیره جهانی، قدرتمندترین پول فیات در دنیاست و تقریباً در تمام تراکنش‌های بین‌المللی نفت، طلا و تجارت جهانی نقش دارد. بنابراین، هر زمان که ارزی قدرتمند از یک کشور توسعه‌یافته (مانند یورو، پوند یا ین) در برابر دلار آمریکا قرار بگیرد، یک جفت ارز ماژور شکل می‌گیرد. اگر دلار آمریکا در جفت ارز نباشد (مثلاً یورو در برابر پوند)، آن جفت ارز کراس (Cross) نامیده می‌شود و اگر یک ارز اصلی در برابر ارز یک کشور در حال توسعه (مثل لیر ترکیه) قرار گیرد، به آن اگزوتیک (Exotic) می‌گویند.

نقدینگی و ثبات؛ امضای ارزهای اصلی

چرا معامله‌گران علاقه‌مند به ارزهای ماژور هستند؟ پاسخ در یک کلمه نقدینگی (Liquidity) خلاصه می‌شود. نقدینگی بالا به این معناست که حجم عظیمی از خریداران و فروشندگان در هر لحظه در حال معامله این ارزها هستند. این ویژگی باعث می‌شود که قیمت‌ها ثبات بیشتری داشته باشند و حرکات بازار منطقی‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر باشد. برخلاف ارزهای اگزوتیک که ممکن است با یک خبر کوچک دچار جهش‌های قیمتی عجیب و غریب شوند، ارزهای ماژور معمولاً به آرامی و بر اساس روندهای مشخص اقتصادی حرکت می‌کنند. این موضوع ریسک اسلیپیج (Slippage) یا تفاوت قیمت سفارش‌گذاری و اجرا را به حداقل می‌رساند.

لیست هفت‌گانه ارزهای ماژور

در عرصه فارکس، هفت جفت ارز وجود دارند که لقب ماژور را یدک می‌کشند. این لیست شامل موارد زیر است که در بخش‌های بعدی به تفصیل بررسی خواهند شد.
EUR/USD (یورو به دلار)
USD/JPY (دلار به ین ژاپن)
GBP/USD (پوند به دلار)
USD/CHF (دلار به فرانک سوئیس)
AUD/USD (دلار استرالیا به دلار آمریکا)
USD/CAD (دلار آمریکا به دلار کانادا)
NZD/USD (دلار نیوزیلند به دلار آمریکا)
شناخت شخصیت منحصربه‌فرد هر یک از این جفت‌ها، کلید موفقیت در استراتژی معاملاتی شماست.

بررسی تخصصی جفت ارزهای اصلی؛ شخصیت‌شناسی بازار

هر جفت ارز ماژور ویژگی‌ها، ساعات نوسان و محرک‌های اقتصادی خاص خود را دارد. معامله‌گر حرفه‌ای کسی است که بداند کدام جفت ارز با استراتژی او (نوسان‌گیری، روزانه یا بلندمدت) سازگار است.

یورو به دلار (EUR/USD)؛ محبوب‌ترین نماد جهان

بدون شک، EUR/USD پادشاه بی‌رقیب فارکس است. این جفت ارز به تنهایی حدود ۲۸ تا ۳۰ درصد از کل حجم معاملات روزانه فارکس را به خود اختصاص می‌دهد. این جفت ارز نماینده دو اقتصاد بزرگ جهان یعنی اتحادیه اروپا و ایالات متحده است. به دلیل حجم بالای معاملات، EUR/USD معمولاً کمترین اسپرد (Spread) را در میان تمام بروکرها دارد که آن را برای استراتژی‌های اسکلپ (Scalping) ایده‌آل می‌کند. نوسانات این جفت ارز معمولاً نرم و تکنیکال‌پذیر است و کمتر دچار حرکات شارپ و ناگهانی بی‌دلیل می‌شود. همپوشانی سشن لندن و نیویورک (ساعت ۱۶:۳۰ تا ۲۰:۳۰ به وقت تهران) بهترین زمان برای معامله این نماد است.

دلار به ین ژاپن (USD/JPY)؛ نبرد غرب و شرق

این جفت ارز که به گوفر (Gopher) نیز معروف است، دومین جفت ارز پرمعامله جهان است. ین ژاپن به عنوان یک ارز آسیایی قدرتمند، ویژگی‌های خاصی دارد. ژاپن کشوری با نرخ بهره بسیار پایین (نزدیک به صفر) است، در حالی که آمریکا نرخ بهره بالاتری دارد. این تفاوت باعث ایجاد استراتژی کری ترید (Carry Trade) می‌شود. نکته بسیار مهم درباره USD/JPY این است که ین ژاپن اغلب به عنوان یک پناهگاه امن (Safe Haven) در زمان بحران‌های سیاسی و اقتصادی عمل می‌کند. یعنی زمانی که در جهان جنگ یا بحرانی رخ می‌دهد، سرمایه‌گذاران دلار می‌فروشند و ین می‌خرند که باعث سقوط نمودار USD/JPY می‌شود.

پوند به دلار (GBP/USD)؛ کابل پرنوسان

این جفت ارز در میان معامله‌گران قدیمی به کابل (The Cable) معروف است؛ نامی که از کابل تلگرافی زیردریایی بین آمریکا و انگلیس در قرن نوزدهم گرفته شده است. GBP/USD به داشتن نوسانات شدید و سریع معروف است. اگر EUR/USD یک خودروی سدان (Sedan) راحت باشد، GBP/USD یک خودروی اسپرت و وحشی است. معامله این جفت ارز نیازمند مدیریت ریسک دقیق‌تری است، زیرا می‌تواند در مدت کوتاهی پیپ‌های زیادی حرکت کند. این جفت ارز به شدت تحت تاثیر اخبار سیاسی بریتانیا (مانند برگزیت یا تصمیمات بانک مرکزی انگلیس BOE) قرار دارد. تریدرهای حرفه‌ای عاشق نوسانات زیاد این جفت ارز برای کسب سودهای کلان هستند.

دلار به فرانک سوئیس (USD/CHF)؛ قلعه امن سوئیسی

فرانک سوئیس (CHF) نیز مانند ین ژاپن، نماد ثبات و امنیت است. کشور سوئیس به دلیل سیستم بانکداری قدرتمند و بی‌طرفی سیاسی، پناهگاه سرمایه‌هاست. جفت ارز USD/CHF معمولاً همبستگی منفی (Negative Correlation) با جفت ارز EUR/USD دارد. یعنی اگر یورو به دلار صعود کند، دلار به فرانک معمولاً نزول می‌کند. معامله‌گران اغلب از این جفت ارز برای هج کردن (Hedge) معاملات خود استفاده می‌کنند. اگر دیدید که بازارهای سهام در حال سقوط هستند و ترس بر بازار حاکم شده، احتمالاً تقاضا برای فرانک سوئیس افزایش می‌یابد و باعث ریزش قیمت USD/CHF می‌شود.

ارزهای کالایی (Commodity Currencies)؛ پیوند اقتصاد و منابع طبیعی

سه جفت ارز بعدی در لیست ماژورها، ویژگی متفاوتی دارند. اقتصاد کشورهای استرالیا، کانادا و نیوزیلند به شدت به صادرات مواد اولیه (کامودیتی‌ها) وابسته است. به همین دلیل به این سه ارز، ارزهای کالایی می‌گویند.

دلار استرالیا به دلار آمریکا (AUD/USD) و رابطه با طلا

استرالیا یکی از بزرگترین تولیدکنندگان طلا در جهان است. بنابراین، ارزش دلار استرالیا (Aussie) همبستگی مثبت بسیار قوی با قیمت جهانی طلا دارد. معامله‌گران حرفه‌ای همیشه نیم‌نگاهی به نمودار طلا (XAU/USD) دارند؛ اگر طلا گران شود، معمولاً AUD/USD نیز صعود می‌کند. همچنین به دلیل روابط تجاری گسترده استرالیا با چین، داده‌های اقتصادی چین نیز بر این جفت ارز تاثیر مستقیم دارد. این ارز برای معامله‌گرانی که می‌خواهند از تحلیل‌های بازار طلا در بازار ارز استفاده کنند، گزینه‌ای عالی است.

دلار آمریکا به دلار کانادا (USD/CAD) و نفت سیاه

کانادا یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت به ایالات متحده است. به همین دلیل دلار کانادا (Loonie) به شدت به قیمت نفت خام (Oil) وابسته است. رابطه این جفت ارز با قیمت نفت معکوس است؛ زیرا دلار کانادا در مخرج کسر قرار دارد. یعنی اگر قیمت نفت جهانی افزایش یابد، دلار کانادا قدرتمند شده و جفت ارز USD/CAD ریزش می‌کند (نزولی می‌شود). اگر شما معامله‌گر نفت هستید یا اخبار انرژی را دنبال می‌کنید، USD/CAD بهترین زمین بازی برای شما در بازار ارزهای ماژور است.

دلار نیوزیلند به دلار آمریکا (NZD/USD)؛ پرنده کیوی

این جفت ارز که به کیوی (Kiwi) معروف است، کوچکترین حجم معاملات را در بین ماژورها دارد اما همچنان بسیار محبوب است. اقتصاد نیوزیلند بر پایه صادرات محصولات کشاورزی و دامی استوار است. NZD/USD همبستگی بالایی با AUD/USD دارد و معمولاً هم‌جهت با آن حرکت می‌کند. این جفت ارز اغلب در ساعات اولیه صبح (سشن آسیا و سیدنی) نوسانات خوبی دارد و برای معامله‌گرانی که در آن ساعات فعال هستند، مناسب است.

مزایای معامله روی ارزهای ماژور؛ چرا از کراس‌ها دوری کنیم؟

ممکن است بپرسید چرا نباید سراغ ارزهای عجیب و غریب رفت و شانس خود را آنجا امتحان کرد؟ دلایل تکنیکال و فاندامنتال زیادی وجود دارد که حرفه‌ای‌ها را در زمین ارزهای ماژور نگه می‌دارد.

هزینه‌های معاملاتی پایین (Low Spread)

در فارکس، بروکرها کمیسیون خود را اغلب از طریق اسپرد (تفاوت قیمت خرید و فروش) دریافت می‌کنند. جفت ارزهای ماژور به دلیل حجم معاملات بسیار بالا، کمترین اسپرد را دارند. برای مثال، اسپرد EUR/USD در بسیاری از حساب‌ها ممکن است زیر ۱ پیپ یا حتی صفر باشد. اما در جفت ارزی مانند GBP/NZD یا USD/ZAR، اسپرد می‌تواند تا ۱۰ یا ۵۰ پیپ هم برسد. معامله بر روی ماژورها یعنی شما بخش کمتری از سود خود را به بروکر می‌دهید و نقطه سربه‌سر (Break even) معامله شما سریع‌تر لمس می‌شود.

پیش‌بینی‌پذیری و احترام به تحلیل تکنیکال

ارزهای ماژور به دلیل عمق بازار، کمتر تحت تاثیر دستکاری قیمت (Market Manipulation) توسط فعالان بزرگ قرار می‌گیرند. الگوهای کلاسیک تکنیکال مانند سر و شانه، مثلث‌ها و سطوح حمایت و مقاومت در نمودار ارزهای ماژور بسیار دقیق‌تر عمل می‌کنند. در مقابل، ارزهای کم‌حجم ممکن است با ورود یک سفارش سنگین توسط یک بانک، تمام سطوح تکنیکال را بشکنند و تحلیل شما را باطل کنند. برای کسانی که بر اساس پرایس اکشن (Price Action) کار می‌کنند، ماژورها بوم نقاشی تمیزتری دارند.

دسترسی آسان به اخبار و اطلاعات

برای تحلیل ارزهای ماژور، منابع خبری بی‌شماری وجود دارد. اخبار اقتصادی آمریکا، اروپا و ژاپن به صورت لحظه‌ای و شفاف در دسترس است. تقویم‌های اقتصادی (Economic Calendars) تمام رویدادهای مهم مربوط به دلار، یورو و پوند را پوشش می‌دهند. اما پیدا کردن اخبار موثق و به‌موقع برای ارزی مانند کرون نروژ یا پزوی مکزیک بسیار دشوارتر است و اغلب معامله‌گران از اخبار عقب می‌مانند.

عوامل تاثیرگذار بر قیمت ارزهای ماژور (تحلیل فاندامنتال)

قیمت جفت ارزهای ماژور تصادفی حرکت نمی‌کند؛ آن‌ها بازتابی از سلامت اقتصادی کشورهای متبوع خود هستند. شناخت موتورهای محرک این ارزها برای هر تریدری الزامی است.

نرخ بهره بانک‌های مرکزی؛ کلید اصلی

مهم‌ترین عاملی که روند بلندمدت یک جفت ارز ماژور را تعیین می‌کند، نرخ بهره (Interest Rate) است. بانک‌های مرکزی مانند فدرال رزرو آمریکا (Fed)، بانک مرکزی اروپا (ECB) و بانک مرکزی انگلستان (BOE) با تغییر نرخ بهره، جریان پول را کنترل می‌کنند. قانون کلی این است که اگر کشوری نرخ بهره خود را افزایش دهد، ارزش ارز آن کشور تقویت می‌شود زیرا سرمایه‌گذاران برای دریافت سود بیشتر به سمت آن ارز هجوم می‌آورند.

گزارش‌های اقتصادی کلیدی

علاوه بر نرخ بهره، چند گزارش اقتصادی وجود دارد که انتشار آن‌ها باعث زلزله در نمودار ارزهای ماژور می‌شود.
NFP (اشتغال بخش غیرکشاورزی آمریکا): مهم‌ترین گزارش ماهانه که در اولین جمعه هر ماه میلادی منتشر می‌شود و تاثیر شدیدی بر تمام جفت ارزهای دلاری دارد.
CPI (شاخص قیمت مصرف‌کننده): معیار اصلی سنجش تورم. افزایش تورم معمولاً انتظار افزایش نرخ بهره و در نتیجه تقویت ارز را ایجاد می‌کند.
GDP (تولید ناخالص داخلی): نشان‌دهنده رشد اقتصادی کشور است. معامله‌گران ارزهای ماژور باید همیشه نیم‌نگاهی به تقویم اقتصادی داشته باشند و در زمان انتشار این اخبار، با احتیاط معامله کنند.

بهترین زمان برای معامله ارزهای ماژور

بازار فارکس ۲۴ ساعته است، اما ارزهای ماژور همیشه نوسان ندارند. دانستن زمان طلایی معامله می‌تواند راندمان شما را چند برابر کند.

همپوشانی لندن و نیویورک (Golden Overlap)

بیشترین حجم معاملات ارزهای ماژور زمانی رخ می‌دهد که دو بورس بزرگ جهان همزمان باز هستند. این زمان از ساعت حدود ۱۶:۳۰ تا ۲۰:۳۰ به وقت تهران (بسته به تغییر ساعت تابستانی) است. در این بازه زمانی، نقدینگی به اوج می‌رسد و قوی‌ترین روندهای روزانه شکل می‌گیرند. اگر به دنبال نوسانات EUR/USD، GBP/USD و USD/CAD هستید، این بهترین زمان برای نشستن پای چارت است.

سشن آسیا؛ آرامش قبل از طوفان

برای جفت ارزهایی مانند USD/JPY و AUD/USD، سشن توکیو (بامداد به وقت تهران) نیز می‌تواند جذاب باشد. با این حال، برای ارزهای اروپایی، سشن آسیا معمولاً کم‌نوسان و رنج (Range) است. استراتژیست‌هایی که از بازارهای رنج سود می‌برند، این زمان را ترجیح می‌دهند.

نتیجه‌گیری

ورود به دنیای فارکس بدون شناخت ارزهای ماژور، مانند شروع یک سفر طولانی بدون نقشه است. جفت ارزهای اصلی به دلیل نقدینگی بالا، اسپرد پایین، ثبات نسبی و تبعیت از اصول تحلیل تکنیکال، بهترین و امن‌ترین گزینه برای معامله‌گران در تمام سطوح هستند. از بزرگ بازار (EUR/USD) گرفته تا ارزهای متکی به طلا و نفت (AUD و CAD)، هر کدام فرصت‌های بی‌نظیری را برای کسب سود فراهم می‌کنند.
اما فراموش نکنید که ماژور بودن به معنای آسان بودن نیست. نوسانات ناشی از تصمیمات فدرال رزرو یا تنش‌های ژئوپلیتیک می‌تواند حتی در این جفت ارزها نیز طوفان به پا کند. موفقیت در معامله این ارزها نیازمند ترکیبی از دانش تکنیکال، درک فاندامنتال و مدیریت ریسک سخت‌گیرانه است. پیشنهاد می‌شود اگر تازه‌کار هستید، ابتدا تمرکز خود را تنها بر روی یک یا دو جفت ارز ماژور (مانند یورو/دلار) بگذارید، رفتار آن‌ها را در ساعات مختلف روز مطالعه کنید و پس از تسلط کامل، سبد معاملاتی خود را گسترش دهید.