مقدمه

تصور کنید یک استاد برجسته از دانشگاه ییل، پیچیده‌ترین مفاهیم فلسفه را برای شما تدریس کند، یک متخصص هوش مصنوعی از گوگل، شما را با جدیدترین الگوریتم‌ها آشنا سازد و در نهایت، مدرکی معتبر و مشترک از دانشگاه استنفورد دریافت کنید؛ همه اینها در حالی که روی کاناپه خانه خود نشسته‌اید. این یک رویای دست‌نیافتنی نیست، بلکه دقیقا همان چیزی است که پلتفرم Coursera آن را به واقعیت تبدیل کرده است. این شرکت که از دل یکی از محبوب‌ترین کلاس‌های درس دانشگاه استنفورد متولد شد، ماموریت جسورانه‌ای را دنبال می‌کند: ارائه دسترسی جهانی به بهترین آموزش‌های دنیا. کورسرا صرفاً یک وب‌سایت آموزشی نیست؛ بلکه یک پل دیجیتال است که معتبرترین دانشگاه‌ها و شرکت‌های جهان را به میلیون‌ها فرد تشنه یادگیری متصل می‌کند. اما این پلتفرم چگونه توانست دیوارهای بلند آموزش عالی سنتی را فرو بریزد و به یکی از معتبرترین نام‌ها در حوزه آموزش آنلاین تبدیل شود؟

 

معرفی پلتفرم کورسرا

کورسرا (Coursera) یک پلتفرم آموزش آنلاین پیشرو در سطح جهانی است که با همکاری بیش از ۳۰۰ دانشگاه و شرکت برتر دنیا، از جمله دانشگاه‌های استنفورد، ییل، پرینستون و شرکت‌هایی مانند گوگل، آی‌بی‌ام و متا، دوره‌های آموزشی، مدارک تخصصی و حتی مدارک دانشگاهی کامل را ارائه می‌دهد. وجه تمایز اصلی کورسرا با بسیاری از پلتفرم‌های دیگر، تمرکز آن بر اعتبار آکادمیک و کیفیت محتوای تولید شده توسط نخبگان دانشگاهی و صنعتی است. این پلتفرم به دنبال آن است که تجربه یادگیری آنلاین را تا حد امکان به تجربه حضور در یک کلاس درس واقعی در بهترین دانشگاه‌های جهان نزدیک کند و در نهایت مدارکی را ارائه دهد که دارای ارزش واقعی در بازار کار باشند.
 

کورسرا چیست؟ 

کورسرا یک بازار آزاد برای هر مدرسی نیست؛ بلکه یک پلتفرم گزینشی است که تنها با موسسات معتبر همکاری می‌کند. این استراتژی باعث شده تا کیفیت محتوای ارائه شده در کورسرا به طور کلی در سطح بسیار بالایی قرار داشته باشد. وقتی شما در یک دوره در کورسرا ثبت‌نام می‌کنید، مستقیماً از اساتید همان دانشگاه‌ها و متخصصان همان شرکت‌ها یاد می‌گیرید. این مدل به کاربران اطمینان می‌دهد که محتوای آموزشی بر اساس آخرین تحقیقات علمی و نیازهای روز صنعت طراحی شده است. به همین دلیل، کورسرا اغلب به عنوان انتخاب اول افرادی شناخته می‌شود که به دنبال یک آموزش عمیق، ساختاریافته و معتبر برای پیشرفت شغلی یا تحصیلی خود هستند.
 

ساختار آموزشی "فراتر از تماشای ویدیو"

یادگیری در کورسرا یک تجربه منفعل و محدود به تماشای ویدیو نیست. هر دوره در این پلتفرم معمولاً از یک ساختار آموزشی کامل پیروی می‌کند که شامل چندین مؤلفه است. این ساختار شامل درس‌های ویدیویی کوتاه و قابل فهم، متون خواندنی تکمیلی، آزمون‌های هفتگی برای سنجش یادگیری، و مهم‌تر از همه، تکالیف عملی و پروژه‌های ارزیابی شده است. بسیاری از این تکالیف توسط هم‌کلاسی‌ها (Peer-Reviewed) ارزیابی می‌شوند که این خود یک مهارت مهم برای ارائه و دریافت بازخورد سازنده است. این رویکرد جامع تضمین می‌کند که دانشجو نه تنها مفاهیم را به صورت تئوری یاد می‌گیرد، بلکه توانایی به کارگیری عملی آن‌ها را نیز کسب می‌کند.
 

انواع محتوا "از دوره‌های کوتاه تا مدارک دانشگاهی کامل"

کورسرا یک مسیر یادگیری انعطاف‌پذیر و چندلایه را ارائه می‌دهد. کاربران می‌توانند از میان چندین نوع محتوای آموزشی انتخاب کنند. دوره‌های انفرادی (Courses) که معمولاً ۴ تا ۶ هفته طول می‌کشند و بر یک موضوع خاص تمرکز دارند. تخصص‌ها (Specializations) که مجموعه‌ای از چند دوره مرتبط هستند و با یک پروژه نهایی، دانش عمیقی در یک حوزه خاص ایجاد می‌کنند. گواهی‌های حرفه‌ای (Professional Certificates) که توسط شرکت‌های پیشرو مانند گوگل و متا طراحی شده و افراد را برای مشاغل مشخصی آماده می‌کنند. و در نهایت، مدارک دانشگاهی آنلاین (Online Degrees) که شامل کارشناسی ارشد و کارشناسی کامل از دانشگاه‌های معتبر است و از نظر اعتبار، هیچ تفاوتی با مدرک حضوری ندارد.

 

تاریخچه پلتفرم کورسرا

داستان تولد کورسرا، داستان قدرت مقیاس‌پذیری اینترنت و اشتیاق دو استاد برجسته برای به اشتراک گذاشتن دانش با جهان است. این پلتفرم از یک آزمایش موفق در دانشگاه استنفورد سرچشمه گرفت و به سرعت به یک جنبش جهانی در زمینه آموزش آنلاین باز و گسترده (MOOC) تبدیل شد. تاریخچه کورسرا نشان می‌دهد که چگونه یک ایده درست در زمان مناسب می‌تواند چشم‌انداز یک صنعت را برای همیشه تغییر دهد.
 

جرقه‌های اولیه در دانشگاه استنفورد

در پاییز سال ۲۰۱۱، دو استاد علوم کامپیوتر دانشگاه استنفورد به نام‌های اندرو ان‌جی (Andrew Ng) و دافنه کالر (Daphne Koller) تصمیم گرفتند دوره‌های درسی خود را به صورت آنلاین و رایگان در اختیار عموم قرار دهند. دوره "یادگیری ماشین" اندرو ان‌جی با استقبالی غیرمنتظره روبرو شد و بیش از ۱۰۰,۰۰۰ دانشجو از سراسر جهان در آن ثبت‌نام کردند. این موفقیت خیره‌کننده به آن‌ها ثابت کرد که تقاضای عظیمی برای آموزش باکیفیت در سطح دانشگاهی وجود دارد که مدل سنتی آموزش عالی قادر به پاسخگویی به آن نیست. این تجربه به عنوان اثبات مفهومی برای مدل کسب‌وکار کورسرا عمل کرد و به آن‌ها انگیزه داد تا این ایده را به یک پلتفرم مستقل و جهانی تبدیل کنند.
 

تولد رسمی و مأموریت "آموزش جهانی"

با الهام از موفقیت دوره‌های آنلاین خود، ان‌جی و کالر در سال ۲۰۱۲ به طور رسمی شرکت Coursera را تأسیس کردند. آن‌ها با سرمایه‌ای اولیه از سوی شرکت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر، پلتفرمی را ساختند که به دانشگاه‌های دیگر نیز اجازه می‌داد تا دوره‌های خود را به صورت آنلاین ارائه دهند. اولین شرکای کورسرا، دانشگاه‌های استنفورد، پرینستون، میشیگان و پنسیلوانیا بودند. مأموریت اصلی و اعلام شده شرکت از روز اول، "فراهم کردن دسترسی جهانی به بهترین آموزش‌های جهان" بود. آن‌ها می‌خواستند موانع مالی، جغرافیایی و فیزیکی را که مانع از دسترسی افراد به آموزش عالی و باکیفیت می‌شد، از میان بردارند.
 

رشد، تکامل و همه‌گیری جهانی

کورسرا از زمان تأسیس خود رشد چشمگیری داشته است. این پلتفرم به سرعت شرکای دانشگاهی خود را در سراسر جهان گسترش داد و انواع جدیدی از محتوا مانند Specializations و مدارک آنلاین را معرفی کرد. اما یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در تاریخ این شرکت، دوره همه‌گیری کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۰ بود. با تعطیلی دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی در سراسر جهان، میلیون‌ها نفر برای ادامه یادگیری به پلتفرم‌های آنلاین روی آوردند و کورسرا با افزایش ناگهانی و عظیم کاربران مواجه شد. این دوره، اهمیت و ضرورت آموزش آنلاین را به همگان ثابت کرد و جایگاه کورسرا را به عنوان یک بازیگر اصلی و حیاتی در اکوسیستم آموزش جهانی تثبیت نمود. این شرکت در مارس ۲۰۲۱ سهام خود را در بورس نیویورک عرضه کرد و به یک شرکت سهامی عام تبدیل شد.

 

بنیانگذاران پلتفرم کورسرا

موفقیت کورسرا عمیقاً با اعتبار و تخصص بنیان‌گذاران آن گره خورده است. اندرو ان‌جی و دافنه کالر نه تنها کارآفرینان موفقی بودند، بلکه خودشان از دانشمندان و اساتید برجسته در سطح جهانی در رشته علوم کامپیوتر به شمار می‌رفتند. این پیشینه آکادمیک قوی به آن‌ها کمک کرد تا اعتماد بهترین دانشگاه‌های جهان را جلب کرده و پلتفرمی بسازند که از نظر آموزشی، کاملاً دقیق و مؤثر باشد.
 

اندرو ان‌جی (Andrew Ng)

اندرو ان‌جی یک دانشمند کامپیوتر و یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های جهان در زمینه هوش مصنوعی و یادگیری ماشین است. او قبل از تأسیس کورسرا، استاد دانشگاه استنفورد، مدیر آزمایشگاه هوش مصنوعی استنفورد (SAIL)، بنیان‌گذار پروژه Google Brain (که منجر به توسعه تکنیک‌های یادگیری عمیق در گوگل شد) و بعدها دانشمند ارشد شرکت Baidu بود. علاقه شدید او به آموزش و توانایی‌اش در ساده‌سازی مفاهیم پیچیده، او را به یک معلم فوق‌العاده محبوب تبدیل کرده بود. دوره یادگیری ماشین او هنوز هم یکی از محبوب‌ترین دوره‌های تاریخ آموزش آنلاین است. چشم‌انداز ان‌جی برای کورسرا، استفاده از فناوری برای مقیاس‌پذیر کردن بهترین تجربه آموزشی ممکن بود.
 

دافنه کالر (Daphne Koller)

دافنه کالر نیز یک دانشمند برجسته در زمینه علوم کامپیوتر و استاد دانشگاه استنفورد بود. تخصص اصلی او در حوزه یادگیری ماشین و زیست‌شناسی محاسباتی است. او به دلیل تحقیقات پیشگامانه‌اش، جوایز معتبر متعددی از جمله بورسیه "نبوغ" مک‌آرتور (MacArthur "Genius" Fellowship) را دریافت کرده است. در پروژه کورسرا، کالر بیشتر بر روی جنبه‌های آموزشی و پداگوژیک پلتفرم متمرکز بود. او به دنبال راهی بود تا بتواند تعامل، ارزیابی دقیق و بازخورد مؤثر را که از عناصر کلیدی یک کلاس درس موفق هستند، در یک محیط آنلاین شبیه‌سازی کند. معماری آموزشی کورسرا، از جمله سیستم ارزیابی توسط همتایان، تا حد زیادی مدیون تفکر و طراحی اوست.

 

ویژگی‌های پلتفرم کورسرا

کورسرا مجموعه‌ای از ویژگی‌های منحصر به فرد را ارائه می‌دهد که آن را از سایر پلتفرم‌های آموزش آنلاین متمایز می‌کند. این ویژگی‌ها بر اعتبار، کیفیت، تأثیر شغلی و دسترسی‌پذیری تمرکز دارند و به طور کلی تجربه یادگیری عمیق‌تر و معتبرتری را برای کاربران فراهم می‌کنند.
 

اعتبار آکادمیک و همکاری با نخبگان

مهم‌ترین و برجسته‌ترین ویژگی کورسرا، همکاری انحصاری آن با دانشگاه‌ها و شرکت‌های تراز اول جهانی است. هر دوره و مدرک در این پلتفرم، نام و نشان یک موسسه معتبر را به همراه دارد. این ویژگی به مدارک صادر شده از کورسرا وزن و اعتبار قابل توجهی می‌بخشد. کارفرمایان با دیدن نام دانشگاه استنفورد یا شرکت گوگل بر روی یک گواهی، اطمینان بیشتری نسبت به دانش و مهارت فرد پیدا می‌کنند. این همکاری همچنین تضمین می‌کند که محتوای آموزشی توسط بهترین اساتید و متخصصان در هر رشته تهیه شده و همواره به‌روز و منطبق با استانداردهای علمی و صنعتی است.
 

مدارک معتبر و تأثیر بر مسیر شغلی

هدف نهایی بسیاری از کاربران کورسرا، دستیابی به یک نتیجه ملموس در مسیر شغلی‌شان است. کورسرا این نیاز را با ارائه مدارک معتبر و برنامه‌هایی که مستقیماً برای بازار کار طراحی شده‌اند، برآورده می‌کند. طبق گزارش‌های تأثیرگذاری که خود کورسرا منتشر می‌کند، درصد بالایی از فارغ‌التحصیلان گواهی‌های حرفه‌ای (Professional Certificates) این پلتفرم، موفق به شروع یک شغل جدید، ارتقاء شغلی یا افزایش درآمد شده‌اند. برنامه‌هایی مانند "گواهی حرفه‌ای پشتیبانی IT گوگل" به طور مشخص برای آماده‌سازی افراد بدون تجربه قبلی برای ورود به بازار کار فناوری طراحی شده‌اند و توسط کارفرمایان بسیاری به رسمیت شناخته می‌شوند.
 

انعطاف‌پذیری و دسترسی (Financial Aid)

علی‌رغم کیفیت بالای آموزشی، کورسرا تلاش می‌کند تا محتوای خود را تا حد امکان در دسترس همگان قرار دهد. بسیاری از دوره‌ها دارای گزینه "Audit" هستند که به کاربران اجازه می‌دهد به صورت رایگان به تمام ویدیوهای درسی دسترسی داشته باشند (بدون امکان انجام تکالیف و دریافت مدرک). مهم‌تر از آن، کورسرا یک برنامه کمک هزینه تحصیلی (Financial Aid) قوی دارد. کاربرانی که توانایی مالی برای پرداخت هزینه دوره‌ها را ندارند، می‌توانند با پر کردن یک فرم و توضیح شرایط خود، درخواست کمک هزینه کرده و در صورت تأیید، مدرک دوره را به صورت رایگان دریافت کنند. این ویژگی به طور کامل با مأموریت اصلی کورسرا برای دسترسی همگانی به آموزش هم‌راستاست.

 

نتیجه‌گیری

کورسرا تنها یک شرکت فناوری یا یک پلتفرم آموزش آنلاین نیست؛ این پلتفرم یک کاتالیزور برای تحول در یکی از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین نهادهای بشری، یعنی آموزش عالی، است. کورسرا با موفقیت ثابت کرد که آموزش باکیفیت و معتبر می‌تواند از دیوارهای فیزیکی دانشگاه‌ها فراتر رفته و به دست میلیون‌ها نفر در سراسر جهان برسد. این پلتفرم با پیوند دادن سنت و اعتبار آکادمیک با نوآوری و مقیاس‌پذیری فناوری، یک مدل جدید و قدرتمند از یادگیری را خلق کرد. این مدل نه تنها به افراد کمک می‌کند تا مهارت‌های جدید بیاموزند، بلکه به دانشگاه‌ها نیز فرصت می‌دهد تا تأثیرگذاری خود را در مقیاسی جهانی گسترش دهند و با نیازهای متغیر بازار کار هماهنگ شوند.
آینده آموزش به طور فزاینده‌ای به سمت مدل‌های ترکیبی، انعطاف‌پذیر و مبتنی بر مهارت در حرکت است. کورسرا با ارائه "مدارک قابل تجمیع" (Stackable Credentials) که در آن فرد می‌تواند با گذراندن مجموعه‌ای از گواهی‌های حرفه‌ای، واحدهای درسی برای یک مدرک دانشگاهی کامل کسب کند، در خط مقدم این تحول قرار دارد. چالش پیش روی کورسرا و کل این صنعت، حفظ تعامل انسانی و تضمین یادگیری عمیق در یک محیط دیجیتال خواهد بود. اما میراث کورسرا تا به امروز این بوده است که نشان دهد اشتیاق به یادگیری هیچ مرزی نمی‌شناسد و با ابزارهای مناسب، هر کسی می‌تواند به بهترین آموزش‌های جهان دسترسی پیدا کند.