مقدمه

تقریباً ۶۰ درصد از کل آلومینیوم اولیه (Primary Aluminum) جهان توسط چین تولید می‌شود و در قلب این جهان صنعتی، نام یک شرکت بزرگتر از بقیه می‌درخشد: شرکت هونگ‌چیائو چین (China Hongqiao Group Ltd). این جهان تولیدی چینی، از یک کارخانه کوچک تولید نخ در دهه ۱۹۸۰، به بزرگترین تولیدکننده آلومینیوم اولیه در جهان تبدیل شد، با ظرفیت تولیدی که چندین برابر رقبای خود در آمریکای شمالی و اروپا است. داستان هونگ‌چیائو، روایت رشد خیره‌کننده صنعتی در چین و چالش‌های زیست‌محیطی و قانونی است که این رشد با خود به همراه آورده است. چگونه یک شرکت چینی توانست در کمتر از دو دهه، بازیگران باسابقه جهانی در صنعت آلومینیوم را کنار بزند و به چنین جایگاه رفیعی دست یابد؟ شرکت هونگ‌چیائودقیقاً چه مسیری را طی کرده و چه تأثیری بر قیمت‌گذاری و سیاست‌های انرژی جهان دارد؟ این مقاله به صورت جامع، تخصصی و کاملاً به‌روز، به معرفی شرکت هونگ‌چیائو، بنیان‌گذاران، تاریخچه پرفراز و نشیب و نقش محوری آن در جهان آلومینیوم می‌پردازد.

آشنایی با شرکت هونگ‌چیائو (China Hongqiao Group Ltd)

شرکت هونگ‌چیائو چین، با نام کامل China Hongqiao Group Limited (کد سهام ۱۳۷۸.HK)، بزرگترین تولیدکننده آلومینیوم اولیه در جهان است. این شرکت یک کُنش‌گر عمودی یکپارچه است که تمام مراحل تولید آلومینیوم، از استخراج بوکسیت (ماده خام)، تولید آلومینا، تأمین انرژی و در نهایت ذوب آلومینیوم اولیه را در زنجیره تأمین خود کنترل می‌کند.

جایگاه هونگ‌چیائو در صنعت آلومینیوم جهانی

سلطه هونگ‌چیائو بر جهان آلومینیوم، تنها به حجم تولید محدود نمی‌شود، بلکه به استراتژی تجاری هوشمندانه آن نیز وابسته است.

بزرگترین تولیدکننده اولیه

هونگ‌چیائو در سال‌های اخیر، همواره در صدر فهرست تولیدکنندگان آلومینیوم اولیه جهان قرار داشته است. حجم تولید سالانه این شرکت به اندازه‌ای است که تغییرات در ظرفیت یا قیمت‌های تمام شده آن، می‌تواند مستقیماً بر قیمت‌های شاخص آلومینیوم لندن (LME) تأثیر بگذارد. این حجم عظیم تولید، قدرت چانه‌زنی فوق‌العاده‌ای را در بازارهای جهانی مواد خام، به ویژه بوکسیت، به هونگ‌چیائو می‌دهد.

مدل یکپارچه‌سازی عمودی

یکی از عوامل اصلی موفقیت و کم‌هزینه بودن تولیدات هونگ‌چیائو، پیاده‌سازی کامل مدل یکپارچه‌سازی عمودی (Vertical Integration) است. این شرکت نه تنها آلومینیوم ذوب می‌کند، بلکه نیروگاه‌های برق حرارتی خود را برای تأمین برق ارزان‌قیمت مورد نیاز فرآیند پرمصرف ذوب فلزات اداره می‌کند، و همچنین در استخراج بوکسیت و تولید آلومینا نیز سرمایه‌گذاری کرده است. این کنترل بر تمام زنجیره ارزش، حاشیه‌ی سود بالایی را برای شرکت تضمین کرده است.

ساختار کسب و کار و محصولات کلیدی

فعالیت‌های شرکت هونگ‌چیائودر دو بخش اصلی متمرکز شده است که هر دو بخش حیاتی برای جهان تولیدی هستند.

تولید آلومینیوم اولیه و آلیاژها

بخش اصلی درآمد هونگ‌چیائو از تولید آلومینیوم خالص (Purity Aluminum) و انواع آلیاژهای آلومینیومی است که به صورت شمش، بیلت (Billet) و صفحات فلزی عرضه می‌شوند. این محصولات به عنوان مواد خام اصلی در صنایع کلیدی مانند خودروسازی، هوافضا، ساخت‌وساز، بسته‌بندی و تولید لوازم الکترونیکی در سطح جهان به کار می‌روند.

تولید برق و آلومینا

بخش دوم فعالیت‌های شرکت شامل تولید مواد واسطه‌ای حیاتی است. این شرکت مقادیر عظیمی آلومینا (Alumina)، که ماده‌ای پودری شکل است و از بوکسیت برای تولید آلومینیوم به دست می‌آید، تولید می‌کند. همچنین، مدیریت نیروگاه‌های برق حرارتی توسط خود شرکت، نه تنها نیازهای داخلی را برطرف می‌سازد، بلکه در برخی موارد، مازاد برق به شبکه جهان انرژی منطقه‌ای نیز فروخته می‌شود.

تاریخچه شرکت هونگ‌چیائو

داستان شرکت هونگ‌چیائو از یک آغاز ساده و منطقه‌ای در استان شاندونگ چین شروع شد و در نهایت، به یک بازیگر مسلط در صنعت جهانی فلزات تبدیل گشت.

ریشه‌های منطقه‌ای و آغاز فعالیت (دهه ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۰)

بنیان‌گذار هونگ‌چیائو، ژانگ شیپینگ (Zhang Shiping)، فعالیت کسب‌وکار خود را در منطقه بینژو استان شاندونگ، در فضایی کاملاً متفاوت از ذوب فلزات و با کارخانه‌های تولید نخ و پس از آن، فرآوری ذرت و مواد غذایی آغاز کرد. این کسب‌وکارها عمدتاً کوچک و منطقه‌ای بودند و هیچ ارتباط مستقیمی با جهان فلزات گران‌بها نداشتند. با این حال، در اواخر دهه ۱۹۹۰، با مشاهده نیاز فزاینده چین به آلومینیوم و حمایت‌های دولتی از صنایع سنگین، شیپینگ تصمیم گرفت با تأسیس یک کارخانه کوچک تولید آلومینیوم، وارد این حوزه پررقابت شود. این تغییر مسیر یک نقطه عطف کلیدی در تاریخ شرکت بود و زمینه‌ساز رشد جهش‌وار آینده شد.

رشد جهش‌وار و یکپارچه‌سازی عمودی (۲۰۰۱ تا ۲۰۱۱)

دهه ۲۰۰۰ میلادی، دوره تعریف‌کننده برای هونگ‌چیائو بود، جایی که استراتژی یکپارچه‌سازی عمودی اجرا شد.

کاهش هزینه‌ها با نیروگاه‌های اختصاصی

بزرگترین چالش در تولید آلومینیوم، مصرف عظیم انرژی و نوسان قیمت آن است. هونگ‌چیائو برای حل این معضل، تصمیم گرفت نیروگاه‌های برق حرارتی خود را بسازد. این اقدام، به شرکت اجازه داد تا برق را با هزینه‌ای به مراتب پایین‌تر از نرخ‌های شبکه دولتی تولید کند. این برتری هزینه‌ای، کلید فتح بازارهای جهانی و رقابت با شرکت‌های غربی شد.

عرضه اولیه سهام در هنگ کنگ

در سال ۲۰۱۱، شرکت هونگ‌چیائو با موفقیت سهام خود را در بورس اوراق بهادار هنگ کنگ عرضه کرد. این اقدام نه تنها سرمایه عظیمی برای گسترش بیشتر به دست آورد، بلکه اعتبار شرکت هونگ‌چیائو را در جهان مالی بین‌المللی تثبیت کرد و این شرکت رسماً به یک بازیگر بزرگ تبدیل شد.

بنیان گذاران شرکت هونگ‌چیائو

داستان شرکت هونگ‌چیائو جدایی‌ناپذیر از دیدگاه و کارآفرینی سخت‌کوشانه ژانگ شیپینگ و نقش کلیدی اعضای خانواده او در مدیریت است.

ژانگ شیپینگ (Zhang Shiping): معمار هونگ‌چیائو

ژانگ شیپینگ (Zhang Shiping) که در سال ۲۰۱۹ درگذشت، بنیان‌گذار اصلی و معمار استراتژی موفق شرکت هونگ‌چیائو بود. مهم‌ترین دستاورد شیپینگ، دیدگاه او برای یکپارچه‌سازی کامل زنجیره تأمین بود؛ او با سرمایه‌گذاری جسورانه در نیروگاه‌ها و معادن، وابستگی هونگ‌چیائو را به تأمین‌کنندگان خارجی آلومینا و برق به حداقل رساند. این استقلال عملیاتی باعث شد شرکت بتواند در نوسانات قیمت انرژی، با قدرت بیشتری عمل کند و حاشیه‌ی سود را حفظ نماید. شیپینگ به دلیل سبک مدیریتی سخت‌کوشانه و تمرکز بر کارایی عملیاتی شهرت داشت و توانست حمایت‌های لازم را از دولت محلی استان شاندونگ جلب کند، که این امر برای رشد سریع در جهان صنعت چین ضروری بود. میراث او پس از درگذشتش، توسط خانواده و تیم مدیریتی شرکت ادامه یافت.

نقش اعضای خانواده در مدیریت

شرکت هونگ‌چیائو یک شرکت خانوادگی با سهم عمده در مدیریت و مالکیت است.

ژانگ بو (Zhang Bo)

پسر ژانگ شیپینگ، پس از درگذشت پدر، نقش کلیدی در رهبری شرکت ایفا کرد و به عنوان مدیرعامل و سپس به عنوان رئیس هیئت مدیره شرکت منصوب شد. او وظیفه هدایت هونگ‌چیائو را در مواجهه با چالش‌های سختگیرانه‌تر زیست‌محیطی و فشارهای بین‌المللی بر دوش گرفت و بر اجرای پروژه‌های مدرن‌سازی و انتقال به منابع انرژی پاک‌تر نظارت داشت.

ژانگ یه (Zhang Ye)

همسر ژانگ شیپینگ و یکی از مدیران ارشد شرکت، نقش مهمی در کنترل امور مالی و سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک در زیرمجموعه‌های مختلف شرکت داشته است. مشارکت فعال و متمرکز خانواده در سطوح بالای مدیریتی، تضمین می‌کند که دیدگاه استراتژیک اولیه بنیان‌گذار شرکت در تمام تصمیمات کلان حفظ شود.

پروژه‌ها و محصولات شرکت هونگ‌چیائو

شرکت هونگ‌چیائو در حال حاضر، سبد تولیدی متنوعی از فلزات و پروژه‌های توسعه‌ای مهم را در اختیار دارد که به گسترش نفوذ جهانی آن کمک می‌کنند.

تولید آلومینیوم اولیه و تخصصی

محصولات هونگ‌چیائو ستون اصلی صنایع مختلف در سراسر جهان هستند؛ این شرکت علاوه بر تولید آلومینیوم اولیه استاندارد، به طور فزاینده‌ای بر تولید آلیاژهای آلومینیومی با ارزش افزوده بالا (دارای خلوص و خواص مکانیکی خاص) متمرکز شده است. این آلیاژها که برای صنایع خودروسازی (به دلیل سبکی و استحکام بالا) و صنعت هوافضا (برای ساخت قطعات حساس) ضروری هستند، حاشیه سود بیشتری نسبت به آلومینیوم اولیه دارند و نشان‌دهنده حرکت استراتژیک شرکت به سمت محصولات تخصصی‌تر است. همچنین، مجتمع‌های تولیدی یکپارچه هونگ‌چیائو در استان شاندونگ و منطقه خودمختار گوانگشی، شامل تمام بخش‌ها از نیروگاه تا واحدهای ذوب هستند که کارایی فرآیند تولید را به حداکثر رسانده و هزینه‌های عملیاتی را به حداقل می‌رسانند.

سرمایه‌گذاری‌های جهانی و تأمین بوکسیت

برای تضمین مواد خام، هونگ‌چیائو مجبور به سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک در خارج از مرزهای چین شد.

تأمین بوکسیت از جهان

بوکسیت، ماده خام اصلی برای تولید آلومینا است. با توجه به کاهش ذخایر با کیفیت بالا در چین، هونگ‌چیائو سرمایه‌گذاری‌های بزرگی در آفریقا، به‌ویژه در گینه کوناکری، انجام داده است. گینه بزرگترین ذخایر بوکسیت با کیفیت بالا در جهان را دارد و کنترل زنجیره تأمین از طریق زیرمجموعه‌هایی مانند Boffa Mining، موقعیت شرکت را در برابر نوسانات قیمت مواد خام بسیار تقویت کرده است.

انتقال ظرفیت تولید

به دلیل فشارهای زیست‌محیطی و محدودیت‌های انرژی در استان‌های پرجمعیت چین، هونگ‌چیائو بخش‌هایی از ظرفیت تولید خود را به مناطق با انرژی تجدیدپذیر فراوان و ارزان‌تر، مانند استان یون‌نان (Yunnan)، منتقل کرده است. این انتقال استراتژیک به سوی منابع برق آبی، به شرکت کمک می‌کند تا مصرف انرژی خود را مدیریت کرده و با مقررات سخت‌گیرانه‌تر محیط زیستی دولت چین همسو شود.

چالش‌ها و حواشی شرکت هونگ‌چیائو

رشد سریع و پرنفوذ هونگ‌چیائو در جهان صنعت، بدون چالش‌ها و حواشی جدی، به ویژه در حوزه‌های محیط زیست و شفافیت مالی نبوده است.

انتقادات زیست‌محیطی و مصرف انرژی

تولید آلومینیوم یک فرآیند بسیار انرژی‌بر و آلاینده است که شرکت هونگ‌چیائو را همواره تحت نظارت دقیق قرار داده است. در گذشته، اصلی‌ترین منبع برق این شرکت نیروگاه‌های حرارتی با سوخت زغال‌سنگ بود که به دلیل انتشار بالای کربن دی‌اکسید و آلودگی هوا، مورد انتقاد شدید سازمان‌های زیست‌محیطی و دولت مرکزی چین قرار گرفتند. این فشارها، هونگ‌چیائو را مجبور به سرمایه‌گذاری‌های عظیم در تجهیزات کاهش آلودگی و انتقال به منابع انرژی پاک‌تر کرده است. علاوه بر این، دولت چین در سال‌های اخیر سیاست‌های سختگیرانه‌ای را برای کاهش ظرفیت تولید و رعایت استانداردها اعمال کرده که هونگ‌چیائو را وادار به تعطیلی بخش‌هایی از ظرفیت غیرمجاز خود کرده، اما شرکت در عین حال، با انتقال ظرفیت به مناطق با انرژی پاک، به دنبال راه‌هایی برای حفظ قدرت تولیدی خود در جهان است.

اتهامات مالی و شفافیت حسابداری

هونگ‌چیائو در سال ۲۰۱۷ با یک بحران جدی در زمینه شفافیت مالی مواجه شد که به تعلیق معاملات سهام آن در بورس هنگ کنگ انجامید. شرکت‌های تحقیقاتی مالی بین‌المللی، هونگ‌چیائو را به دستکاری حسابداری، اغراق در سوددهی و پنهان‌کاری در مورد هزینه‌های واقعی تولید برق متهم کردند که این اتهامات، اعتماد سرمایه‌گذاران جهانی را برای مدتی خدشه‌دار کرد. با این حال، هونگ‌چیائو این اتهامات را قویاً رد کرد و یک بررسی مستقل از صورت‌های مالی خود را آغاز نمود. پس از ارائه گزارش‌های مفصل و تلاش برای بهبود شفافیت، معاملات سهام شرکت پس از تعلیق طولانی، مجدداً از سر گرفته شد. این حواشی نشان داد که حتی بزرگترین جهان صنعتی نیز از نظر عمومی و مالی آسیب‌پذیر است.

نتیجه‌گیری

شرکت هونگ‌چیائو چین (China Hongqiao Group Ltd)، نمادی از رشد سریع و استراتژیک صنعت چین و بزرگترین تولیدکننده آلومینیوم اولیه در جهان است. این شرکت با اتخاذ مدل یکپارچه‌سازی عمودی، که شامل کنترل زنجیره تأمین از بوکسیت و آلومینا تا تولید برق اختصاصی است، یک مزیت هزینه‌ای بی‌رقیب در بازارهای جهانی به دست آورد. با وجود مواجهه با چالش‌های جدی زیست‌محیطی ناشی از وابستگی تاریخی به زغال‌سنگ و همچنین حواشی مربوط به شفافیت مالی، هونگ‌چیائو با سرمایه‌گذاری‌های گسترده در معادن بوکسیت جهان (مانند گینه) و انتقال استراتژیک ظرفیت تولید به مناطق با انرژی پاک‌تر (مانند یون‌نان)، نه تنها توانسته است جایگاه خود را حفظ کند، بلکه بر نقش محوری خود در تعیین قیمت و عرضه آلومینیوم در جهان تأکید ورزیده است. شرکت هونگ‌چیائو همچنان یک مورد مطالعاتی مهم در زمینه رهبری صنعتی، نوآوری در زنجیره تأمین و پیچیدگی‌های رعایت مقررات زیست‌محیطی در مقیاس جهانی باقی خواهد ماند.