مقدمه 

شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ، هر کدام داستانی از رشد، نفوذ و تحول را روایت می‌کنند. در این میان، نام‌هایی وجود دارند که به دلیل گستره فعالیت و تأثیر عمیقشان بر بازار، به عنوان بازیگران کلیدی شناخته می‌شوند. شرکت بریتیش امریکن توباکو (British American Tobacco p.l.c.)، که با نام اختصاری BAT شناخته می‌شود، یکی از همین شرکت‌هاست که تاریخچه‌ای پر از رقابت، نوآوری و البته چالش‌های بزرگ دارد. این شرکت تنها یک تولیدکننده ساده محصولات دخانی نیست، بلکه یک ساختار اقتصادی پیچیده است که طی سال‌ها با تغییرات گسترده‌ای در قوانین، سلیقه‌ها و نگرش‌های عمومی مواجه شده است. در این مقاله، قصد داریم با نگاهی عمیق و تخصصی، تمام ابعاد این شرکت را از بدو تأسیس تا وضعیت کنونی بررسی کنیم.

 

آشنایی با شرکت بریتیش امریکن توباکو

شرکت British American Tobacco p.l.c. (به اختصار BAT)، یک شرکت چندملیتی بریتانیایی است که در زمینه تولید و فروش محصولات تنباکو و نیکوتین فعالیت می‌کند. این شرکت، با دارا بودن سهم بزرگی از بازار جهانی، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین و تاثیرگذارترین شرکت‌های تنباکو در جهان شناخته می‌شود. دفتر مرکزی آن در لندن قرار دارد و فعالیت‌های آن تقریباً در تمام قاره‌ها گسترده است. BAT نه تنها به دلیل برندهای سنتی خود مانند Lucky Strike، Dunhill و Kent شناخته می‌شود، بلکه به طور فزاینده‌ای بر روی محصولات نسل جدید (New Category Products) مانند سیگارهای الکترونیکی (vapes)، محصولات گرمایشی تنباکو (Heated Tobacco) و کیسه‌های نیکوتین (Nicotine Pouches) نیز تمرکز دارد. این رویکرد، نشان‌دهنده تلاش شرکت برای انطباق با تغییرات بازار و پاسخ به خواسته‌های مصرف‌کنندگان برای جایگزین‌های کم‌خطرتر است.
 

ساختار و گستره جهانی BAT

BAT دارای یک ساختار سازمانی پیچیده و گسترده است که شامل زیرمجموعه‌ها، کارخانه‌ها و دفاتر فروش در بیش از 180 کشور جهان می‌شود. این شرکت به چهار منطقه اصلی تقسیم شده است: آمریکا و آفریقا، اروپا و آمریکای لاتین، آسیا-اقیانوسیه و خاورمیانه. این تقسیم‌بندی منطقه‌ای به BAT اجازه می‌دهد تا استراتژی‌های خود را با نیازها و قوانین محلی هر بازار هماهنگ کند. فعالیت‌های این شرکت شامل تمام مراحل زنجیره ارزش، از کشت تنباکو تا تولید، بازاریابی و توزیع نهایی محصولات است. این یکپارچگی عمودی به شرکت امکان کنترل بیشتری بر کیفیت و هزینه‌ها را می‌دهد. BAT همچنین در بورس‌های اصلی جهان مانند بورس لندن و بورس نیویورک سهام دارد که این امر آن را به یک شرکت عمومی تبدیل کرده و اطلاعات مالی آن به طور منظم منتشر می‌شود.
 

استراتژی ساختن آینده بهتر

در سال‌های اخیر، BAT یک استراتژی جدید با عنوان "A Better Tomorrow" (آینده‌ای بهتر) را معرفی کرده است. این استراتژی بر کاهش تأثیرات بهداشتی مصرف دخانیات از طریق تمرکز بر محصولات نیکوتینی کم‌خطرتر تأکید دارد. هدف این شرکت، ایجاد "یک دنیای بدون دود" است. این عبارت، در نگاه اول، ممکن است متناقض به نظر برسد، اما نشان‌دهنده تغییر جهت استراتژیک BAT به سمت محصولات نسل جدید است. این شرکت میلیون‌ها دلار در تحقیق و توسعه این محصولات سرمایه‌گذاری کرده و آن‌ها را به عنوان راه‌حلی برای مصرف‌کنندگان بزرگسال سیگار معرفی می‌کند که به دنبال جایگزین‌های با ریسک کمتر هستند. این استراتژی، BAT را از یک شرکت سنتی تنباکو به یک شرکت چندمحصولی در حوزه نیکوتین تبدیل کرده است.

 

تاریخچه شرکت بریتیش امریکن توباکو

تاریخچه BAT داستانی از رقابت، ادغام و رشد جهانی است. این شرکت در سال 1902 به عنوان نتیجه یک توافق تاریخی بین دو شرکت بزرگ صنعت تنباکو، یعنی شرکت امپریال توباکو (Imperial Tobacco) بریتانیا و شرکت تنباکوی آمریکا (American Tobacco Company) تأسیس شد. این دو شرکت در آن زمان رقابت شدیدی در بازار جهانی داشتند و برای جلوگیری از یک جنگ قیمتی گسترده، تصمیم به تشکیل یک شرکت مشترک گرفتند تا به طور انحصاری در بازارهای خارج از بریتانیا و ایالات متحده فعالیت کند.
 

تولد یک شرکت بین‌المللی (1902-1940)

در روزهای اولیه، BAT به سرعت در بازارهای بین‌المللی از جمله آسیا، آفریقا و استرالیا گسترش یافت. با خرید شرکت‌های محلی و ایجاد کارخانه‌های تولیدی در کشورهای مختلف، BAT حضور خود را تثبیت کرد. برندهای معروف آن مانند Lucky Strike و Pall Mall به سرعت در سراسر جهان محبوب شدند. یکی از دلایل اصلی موفقیت اولیه شرکت، استراتژی آن در تطبیق محصولات با سلیقه محلی بود، که این امر به آن اجازه می‌داد به سرعت سهم بازار را در مناطق مختلف به دست آورد. این دوره همچنین شاهد رشد سریع در تولید و توزیع بود، به‌طوری که BAT به یک نیروی قدرتمند در تجارت جهانی تبدیل شد.
 

دوران جنگ و تحولات (1940-1980)

جنگ جهانی دوم تأثیرات عمیقی بر فعالیت‌های BAT گذاشت. با بسته شدن برخی بازارها و اختلال در زنجیره‌های تأمین، شرکت مجبور به انطباق با شرایط جدید شد. پس از جنگ، با بهبود شرایط اقتصادی، BAT مجدداً به رشد خود ادامه داد. در این دوره، شرکت به تنوع بخشیدن به سبد محصولات خود پرداخت و برندهای جدیدی را معرفی کرد. در سال 1970، BAT به یک شرکت سهامی عام تبدیل شد و نام خود را به British American Tobacco Company Ltd. تغییر داد. این دهه همچنین شاهد گسترش شرکت به صنایع غیرتنباکویی بود، از جمله تولید کاغذ، محصولات بهداشتی و حتی خرده‌فروشی. این استراتژی تنوع‌بخشی، به منظور کاهش وابستگی به تنها یک صنعت انجام شد.
 

عصر ادغام و تمرکز مجدد (1980-تاکنون)

دهه 1980 و 1990 دوران مهمی برای BAT بود. شرکت تصمیم گرفت از کسب‌وکارهای غیرمرتبط خارج شود و دوباره بر روی تجارت اصلی خود، یعنی تنباکو، تمرکز کند. این دوران با چندین ادغام و خرید بزرگ همراه بود که موقعیت BAT را در بازار جهانی تقویت کرد. یکی از مهم‌ترین آن‌ها، ادغام با شرکت Rothmans International در سال 1999 بود که به BAT امکان دسترسی به برندهای معروف مانند Dunhill و Peter Stuyvesant را داد. در سال 2017 نیز، BAT سهام باقی‌مانده شرکت Reynolds American Inc.، یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های تنباکو در آمریکا را خریداری کرد، که این معامله به BAT اجازه داد تا به طور کامل وارد بازار آمریکا شود و جایگاه خود را به عنوان بزرگ‌ترین شرکت تنباکوی بین‌المللی تثبیت کند.

 

بنیان‌گذاران شرکت بریتیش امریکن توباکو

موفقیت British American Tobacco مرهون تلاش و استراتژی‌های بنیان‌گذاران و مدیران کلیدی آن در طول تاریخ است. هرچند که این شرکت به صورت مشارکتی بین دو شرکت بزرگ تأسیس شد، اما رهبران این دو مجموعه نقش اصلی را در شکل‌گیری آن ایفا کردند.
 

جیمز بوکانان دوک (James Buchanan Duke)

جیمز بوکانان دوک، بنیان‌گذار American Tobacco Company، یک کارآفرین آمریکایی بسیار تأثیرگذار بود. او در اواخر قرن نوزدهم با استفاده از نوآوری‌های تولید انبوه و بازاریابی تهاجمی، صنعت سیگار را متحول کرد. دوک به دلیل دیدگاه بلندمدت خود و توانایی در شناسایی فرصت‌های بازار شناخته شده بود. او با دیدن رقابت شدید در بازارهای بین‌المللی، به این نتیجه رسید که همکاری با Imperial Tobacco در بریتانیا، به جای ادامه رقابت، منطقی‌تر است. تصمیم او برای ایجاد یک شرکت مشترک، زمینه را برای تأسیس BAT فراهم کرد و او را به یکی از بنیان‌گذاران اصلی این مجموعه بین‌المللی تبدیل کرد.
 

سر توماس واتسون (Sir Thomas Watson)

سر توماس واتسون، مدیر ارشد Imperial Tobacco، نقش مهمی در مذاکرات منجر به تأسیس BAT داشت. او و همکارانش در بریتانیا از سلطه رو به رشد American Tobacco Company در بازارهای خارج از آمریکا نگران بودند. توافق با دوک برای ایجاد یک شرکت مشترک، به Imperial Tobacco اجازه داد تا بازار داخلی بریتانیا را حفظ کرده و در عین حال از مزایای گسترش جهانی بهره‌مند شود. این همکاری هوشمندانه، نتیجه مذاکرات پیچیده‌ای بود که واتسون و تیمش با موفقیت به آن دست یافتند.
 

مدیران کلیدی مدرن

در طول تاریخ، مدیران عامل متعددی نقش مهمی در شکل‌دهی به استراتژی‌های BAT ایفا کرده‌اند. یکی از مهم‌ترین این افراد، نیک لاندن (Nicandro Durante) بود که در دوران مدیریت وی، شرکت بر روی توسعه محصولات جدید و رشد در بازارهای نوظهور تمرکز کرد. پس از او، جک بولس (Jack Bowles)، مدیرعامل فعلی، استراتژی "A Better Tomorrow" را پیش برد و شرکت را به سمت محصولات نسل جدید هدایت کرد. این رهبران با اتخاذ تصمیمات استراتژیک، BAT را در مسیر تغییر و انطباق با محیط کسب‌وکار مدرن نگه داشته‌اند.

 

پروژه‌ها و محصولات شرکت بریتیش امریکن توباکو

British American Tobacco دارای سبد محصولی گسترده‌ای است که به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود: محصولات سنتی و محصولات نسل جدید. این تنوع، به شرکت اجازه می‌دهد تا به انواع مختلفی از مصرف‌کنندگان در بازارهای گوناگون پاسخ دهد.
 

محصولات سنتی (Combustible Products)

این دسته شامل سیگارهای سنتی است که بیشترین سهم از درآمد شرکت را تشکیل می‌دهد. BAT مالک برخی از شناخته‌شده‌ترین برندهای سیگار در جهان است.
Lucky Strike: یکی از قدیمی‌ترین و محبوب‌ترین برندهای سیگار در جهان، با تاریخی غنی که به قرن نوزدهم بازمی‌گردد.
Dunhill: یک برند لوکس و گران‌قیمت که در بسیاری از بازارهای جهانی به عنوان یک نماد کیفیت و اعتبار شناخته می‌شود.
Kent: یکی از اولین برندهایی که فیلتر سیگار را معرفی کرد و بر روی نوآوری و کاهش ضرر تمرکز دارد.
Pall Mall: یک برند با فروش بالا، به ویژه در بازارهای اروپای شرقی و آسیا.
Rothmans: برندی با اصالت بریتانیایی که پس از ادغام با شرکت Rothmans International به سبد محصولات BAT اضافه شد.
 

محصولات نسل جدید (New Category Products)

با افزایش آگاهی عمومی در مورد خطرات سیگار و سخت‌گیری قوانین، BAT سرمایه‌گذاری عظیمی در توسعه جایگزین‌های کم‌خطرتر کرده است.
سیگارهای الکترونیکی (Vuse): Vuse یکی از برندهای پیشرو BAT در زمینه سیگارهای الکترونیکی است. این محصولات از طریق تبخیر مایع نیکوتین، بخار تولید می‌کنند و به عنوان جایگزینی برای سیگارهای سنتی طراحی شده‌اند.
محصولات گرمایشی تنباکو (glo): glo یک سیستم گرمایشی تنباکو است که تنباکو را به جای سوزاندن، تا دمای خاصی گرم می‌کند. این فرآیند باعث تولید بخار حاوی نیکوتین می‌شود و میزان مواد سمی در مقایسه با سیگار سنتی به شدت کاهش می‌یابد.
کیسه‌های نیکوتین (Velo): Velo یک محصول نیکوتینی دهانی است که حاوی نیکوتین، آب و طعم‌دهنده است. این کیسه‌ها بین لثه و لب قرار می‌گیرند و نیکوتین بدون نیاز به دود، بخار یا بوی بد، جذب می‌شود.

 

چالش‌ها و حواشی شرکت بریتیش امریکن توباکو

مانند بسیاری از شرکت‌های بزرگ در صنایع حساس، BAT نیز با مجموعه‌ای از چالش‌های حقوقی، اخلاقی و نظارتی روبرو است. این چالش‌ها تأثیر قابل توجهی بر عملکرد و شهرت شرکت داشته‌اند.
 

چالش‌های حقوقی و نظارتی

صنعت تنباکو یکی از سخت‌گیرانه‌ترین صنایع از نظر قوانین و مقررات است. BAT در بسیاری از کشورها با قوانین محدودکننده روبرو است، از جمله:
ممنوعیت تبلیغات: بسیاری از کشورها تبلیغات سیگار را ممنوع کرده‌اند، که این امر بازاریابی برندها را برای BAT دشوار می‌کند.
بسته‌بندی ساده و هشداردهنده: دولت‌ها شرکت‌ها را ملزم کرده‌اند که از بسته‌بندی‌های ساده و بدون لوگوی جذاب و با تصاویر هشداردهنده استفاده کنند.
مالیات سنگین: مالیات بر سیگار در بسیاری از کشورها به شدت افزایش یافته که این امر باعث افزایش قیمت و کاهش مصرف می‌شود.
پرونده‌های حقوقی: BAT در دادگاه‌های مختلف در سراسر جهان با پرونده‌های متعددی روبروست که از سوی افراد و دولت‌ها به دلیل خسارات ناشی از مصرف محصولاتش مطرح شده است.
 

فشارهای اخلاقی و اجتماعی

BAT به دلیل ماهیت محصولاتش، تحت فشار شدید اخلاقی قرار دارد.
تأثیرات بر سلامت: مصرف محصولات تنباکو با بیماری‌های جدی مانند سرطان ریه، بیماری‌های قلبی و عروقی مرتبط است. این شرکت به طور مداوم با انتقادهایی در مورد تأثیرات مخرب محصولات خود بر سلامت عمومی مواجه است.
بازاریابی به نوجوانان: با وجود ممنوعیت‌ها، گروه‌های حقوقی شرکت‌های تنباکو را به بازاریابی غیرمستقیم به نوجوانان و جوانان متهم می‌کنند. این اتهامات اغلب با استفاده از شبکه‌های اجتماعی و رویدادهای ورزشی مطرح می‌شود.
ملاحظات زیست‌محیطی: فرآیندهای تولید، از کشت تنباکو تا تولید نهایی، تأثیرات زیست‌محیطی قابل توجهی دارند. BAT تلاش می‌کند با ابتکاراتی در زمینه کشاورزی پایدار و کاهش انتشار کربن به این نگرانی‌ها پاسخ دهد.
 

رقابت در صنعت نسل جدید

ورود BAT به بازار محصولات نسل جدید نیز با چالش‌های خاص خود روبروست. این شرکت در رقابت با بازیگران سنتی و همچنین شرکت‌های جدید در این بازار است. همچنین، قوانین مربوط به سیگارهای الکترونیکی و سایر محصولات جایگزین هنوز در حال شکل‌گیری است و ممکن است در آینده تغییر کند.

 

نتیجه‌گیری

شرکت British American Tobacco p.l.c. (BAT) یکی از برجسته‌ترین و پیچیده‌ترین بازیگران در صحنه اقتصاد جهانی است. با بیش از یک قرن تاریخ، این شرکت از یک توافق بین‌المللی به یک شرکت عظیم چندملیتی تبدیل شده است که حضور آن در بیش از ۱۸۰ کشور جهان مشهود است. در گذشته، موفقیت این شرکت عمدتاً بر پایه تولید و فروش برندهای سنتی سیگار بود، اما اکنون، با استراتژی "آینده‌ای بهتر"، مسیری جدید را در پیش گرفته است. این مسیر بر توسعه و بازاریابی محصولات نیکوتینی کم‌خطرتر مانند سیگارهای الکترونیکی (Vuse)، محصولات گرمایشی تنباکو (glo) و کیسه‌های نیکوتین (Velo) تمرکز دارد. این تغییر استراتژیک، نشان‌دهنده تلاش BAT برای انطباق با تغییرات آگاهی عمومی در مورد سلامت و قوانین سخت‌گیرانه است.
با این حال، این مسیر جدید بدون چالش نیست. BAT همچنان با فشار‌های شدید حقوقی، اخلاقی و نظارتی روبروست که ناشی از ماهیت محصولات سنتی آن است. از پرونده‌های حقوقی مربوط به سلامت گرفته تا انتقادهای اجتماعی در مورد بازاریابی و تأثیرات زیست‌محیطی، این شرکت باید به طور مداوم برای حفظ اعتبار و رشد خود تلاش کند. آینده BAT به شدت به موفقیت آن در متقاعد کردن مصرف‌کنندگان بزرگسال و تنظیم‌کننده‌ها در مورد ارزش و ایمنی محصولات نسل جدیدش بستگی دارد. این شرکت در حال حاضر در یک دوره گذار حیاتی قرار دارد، جایی که باید میان حفظ سودآوری از طریق محصولات سنتی و سرمایه‌گذاری گسترده در جایگزین‌های آینده تعادل برقرار کند. در نهایت، داستان BAT یک مطالعه موردی جذاب از یک شرکت قدیمی است که در تلاش برای یافتن جایگاه خود در دنیایی است که به سرعت در حال تغییر است.