مقدمه

در زمان اوج فعالیت‌ها در شبکه اتریوم، هزینه یک تراکنش ساده گاهی از قیمت یک وعده غذایی فراتر می‌رود. این چالش بزرگ، معروف به «مشکل مقیاس‌پذیری»، برای سال‌ها به عنوان بزرگترین مانع بر سر راه پذیرش گسترده فناوری بلاکچین و اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps) عمل کرده است. چگونه می‌توان انتظار داشت که میلیاردها کاربر بعدی به جهانی وارد شوند که در آن هر کلیک و تعامل، هزینه‌ای گزاف و تأخیری طولانی به همراه دارد؟ دقیقاً در پاسخ به همین سؤال حیاتی بود که راهکارهای لایه دو (Layer 2) متولد شدند. در میان انبوه این راهکارها، یک نام در سال ۲۰۲۳ با سروصدای زیادی وارد میدان شد: بیس (Base). این پلتفرم که توسط یکی از بزرگترین و معتبرترین نام‌ها در جهان کریپتو، یعنی صرافی کوین‌بیس (Coinbase)، پشتیبانی می‌شود، تنها یک پروژه فنی دیگر نیست؛ بلکه یک حرکت راهبردی برای ساختن پلی امن، ارزان و سریع برای ورود میلیون‌ها کاربر به اقتصاد غیرمتمرکز آینده است.

معرفی پلتفرم بیس

پلتفرم بیس (Base) در ساده‌ترین تعریف، یک شبکه بلاکچین لایه دو برای اتریوم است. اما این تعریف، حق مطلب را در مورد اهمیت و پتانسیل آن ادا نمی‌کند. برای درک بهتر، اتریوم را به عنوان یک بزرگراه اصلی و بسیار امن اما پرترافیک و گران‌قیمت تصور کنید. راهکارهای لایه دو مانند بیس، به مثابه ساختن یک جاده اکسپرس کارآمد و سریع در کنار این بزرگراه اصلی هستند. تراکنش‌ها و فعالیت‌ها در این جاده اکسپرس (بیس) با سرعت بسیار بالا و هزینه ناچیز انجام می‌شوند، در حالی که امنیت نهایی آن‌ها همچنان توسط بزرگراه اصلی (اتریوم) تضمین می‌گردد. بیس به طور مشخص یک رول‌آپ خوش‌بینانه (Optimistic Rollup) است که با استفاده از فناوری اوپی استک (OP Stack)، که توسط تیم پروژه اوپتیمیسم (Optimism) توسعه داده شده، ساخته شده است. هدف اصلی این پلتفرم، فراهم کردن یک محیط امن، کم‌هزینه و دوستدار توسعه‌دهنده برای ساخت اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز در مقیاس وسیع است.

بیس چیست؟ یک راه حل لایه دو برای اتریوم

بلاکچین بیس به گونه‌ای طراحی شده تا مشکلات اصلی شبکه اتریوم، یعنی سرعت پایین تراکنش‌ها و کارمزدهای بالا (Gas Fees)، را برطرف کند. این شبکه با دسته‌بندی کردن هزاران تراکنش در خارج از زنجیره اصلی اتریوم (Off-chain) و سپس ثبت یک خلاصه فشرده و تأیید شده از آن‌ها بر روی زنجیره اصلی (On-chain)، به این هدف دست می‌یابد. این فرآیند به طور چشمگیری بار محاسباتی را از روی دوش شبکه اتریوم برمی‌دارد و در نتیجه، هزینه هر تراکنش برای کاربر نهایی به کسری از سنت کاهش می‌یابد. بنابراین، کاربران می‌توانند با اپلیکیشن‌های مختلف، از بازی‌های بلاکچینی و پلتفرم‌های دیفای (DeFi) گرفته تا بازارهای NFT، با سرعتی نزدیک به اپلیکیشن‌های وب ۲ و با هزینه‌ای ناچیز تعامل داشته باشند. این ویژگی، بیس را به بستری ایده‌آل برای اپلیکیشن‌هایی تبدیل می‌کند که به تعاملات خرد و مکرر نیاز دارند.

معماری فنی: قدرت گرفته از OP Stack

یکی از هوشمندانه‌ترین تصمیمات تیم کوین‌بیس (Coinbase) در ساخت بیس (Base)، اختراع دوباره چرخ نبود. آن‌ها به جای ساختن یک فناوری لایه دو از صفر، از پشته نرم‌افزاری متن‌باز و استاندارد شده اوپی استک (OP Stack) استفاده کردند. این پشته، مجموعه‌ای از ابزارها و ماژول‌های استاندارد برای ساخت و راه‌اندازی بلاکچین‌های لایه دو مبتنی بر فناوری رول‌آپ خوش‌بینانه است. استفاده از اوپی استک چندین مزیت کلیدی به همراه دارد: اولاً، این فناوری قبلاً توسط شبکه اوپتیمیسم (Optimism) آزمایش و به کار گرفته شده و از پایداری و امنیت بالایی برخوردار است. دوماً، این امر به بیس اجازه می‌دهد تا با سایر شبکه‌های ساخته شده بر روی اوپی استک (که مجموعاً به عنوان سوپرچین (Superchain) شناخته می‌شوند) در آینده تعامل‌پذیری داشته باشد. این رویکرد متن‌باز همچنین نشان‌دهنده تعهد کوین‌بیس به عدم ایجاد یک «باغ محصور» (سیستم بسته و غیرقابل تعامل) و کمک به رشد کل اکوسیستم اتریوم است.

چشم‌انداز کوین‌بیس

راه‌اندازی بیس توسط کوین‌بیس، یک اقدام کاملاً استراتژیک و هدفمند است. این صرافی با بیش از ۱۰۰ میلیون کاربر تأیید شده، یکی از بزرگترین دروازه‌های ورود کاربران عادی به جهان ارزهای دیجیتال است. با این حال، تجربه کاربری در جهان وب ۳، به خصوص در تعامل با dApps، برای بسیاری از این کاربران پیچیده و پرهزینه است. بیس به عنوان یک رابط طراحی شده تا این شکاف را پر کند. چشم‌انداز کوین‌بیس این است که بیس به لایه زیرساختی برای محصولات آنچین (On-chain) این شرکت تبدیل شود و به کاربران اجازه دهد تا به طور یکپارچه و آسان از داخل اپلیکیشن کوین‌بیس، با جهان وسیع اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز تعامل کنند. هدف نهایی، تحقق رویای «آنبورد کردن یک میلیارد کاربر بعدی» به اقتصاد کریپتو است؛ هدفی که بدون وجود یک لایه دو سریع، ارزان و امن، دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد.

تاریخچه پلتفرم بیس

برخلاف بسیاری از پروژه‌های بلاکچینی که از دل یک وایت‌پیپر و توسط یک تیم کوچک ناشناخته متولد می‌شوند، داستان بیس از درون یکی از بزرگترین شرکت‌های فعال در حوزه کریپتو آغاز می‌شود. تاریخچه بیس، اگرچه کوتاه، اما نشان‌دهنده یک تغییر نگرش استراتژیک در شرکت کوین‌بیس است؛ گذار از یک پلتفرم متمرکز برای خرید و فروش دارایی‌های دیجیتال، به سمت ایفای نقشی فعال‌تر در ساخت و توسعه زیرساخت‌های غیرمتمرکز. این تاریخچه، داستان تبدیل شدن یک نیاز داخلی به یک محصول عمومی است که می‌تواند تأثیرات گسترده‌ای بر کل اکوسیستم اتریوم داشته باشد.

از یک ایده داخلی تا یک پروژه عمومی

نیاز به یک راهکار مقیاس‌پذیری برای اتریوم، سال‌ها در داخل کوین‌بیس احساس می‌شد. این شرکت برای توسعه محصولات آنچین خود و ارائه تجربه‌ای بهتر به کاربرانش، همواره با محدودیت‌های شبکه اتریوم دست و پنجه نرم می‌کرد. تیم‌های داخلی کوین‌بیس سناریوهای مختلفی را بررسی کردند: از همکاری نزدیک با یک راهکار لایه دو موجود تا ساختن یک بلاکچین کاملاً جدید. در نهایت، آن‌ها به این نتیجه رسیدند که بهترین رویکرد، استفاده از فناوری اثبات‌شده OP Stack و راه‌اندازی یک شبکه لایه دو جدید است که عمیقاً با اکوسیستم کوین‌بیس یکپارچه باشد اما در عین حال، به عنوان یک پلتفرم عمومی و متن‌باز در اختیار تمام توسعه‌دهندگان قرار گیرد. این تصمیم در فوریه ۲۰۲۳ با اعلام رسمی راه‌اندازی شبکه آزمایشی (Testnet) بیس، به جهان اطلاع‌رسانی شد و بازتاب بسیار گسترده‌ای در جامعه کریپتو داشت.

راه‌اندازی شبکه آزمایشی و اصلی (Mainnet)

پس از معرفی اولیه، تیم بیس با سرعت بالایی پروژه را پیش برد. شبکه آزمایشی به توسعه‌دهندگان این امکان را داد تا اپلیکیشن‌های خود را بر روی این پلتفرم جدید آزمایش کرده و با محیط آن آشنا شوند. پس از چند ماه آزمایش و بهینه‌سازی، بیس یک استراتژی راه‌اندازی دومرحله‌ای را برای شبکه اصلی خود در پیش گرفت. در ماه جولای ۲۰۲۳، شبکه اصلی برای توسعه‌دهندگان (Mainnet for Builders) راه‌اندازی شد تا آن‌ها بتوانند پیش از باز شدن دسترسی عمومی، زیرساخت‌ها و اپلیکیشن‌های خود را بر روی شبکه مستقر کنند. نقطه اوج این فرآیند در ۹ آگوست ۲۰۲۳ با راه‌اندازی عمومی شبکه اصلی (Public Mainnet) فرا رسید. این راه‌اندازی با یک کمپین بازاریابی خلاقانه به نام «آنچین سامر» (Onchain Summer) همراه بود که در آن برندها، هنرمندان و توسعه‌دهندگان مختلف، پروژه‌های جدیدی را بر روی بیس عرضه کردند و به ایجاد هیجان و جذب کاربران اولیه کمک شایانی نمود.

بنیانگذاران پلتفرم بیس

برخلاف پروژه‌هایی مانند اتریوم یا بیت‌کوین که هویت آن‌ها با بنیان‌گذاران فردی گره خورده است، «بنیان‌گذار» پلتفرم بیس، یک سازمان است: کوین‌بیس. این پروژه محصول یک تلاش سازمانی هماهنگ و استراتژیک است که از بالاترین سطوح مدیریتی این شرکت حمایت می‌شود. با این حال، در دل این حرکت سازمانی، چهره‌های کلیدی نیز وجود دارند که به عنوان رهبران و سخنگویان اصلی این پروژه شناخته می‌شوند و دیدگاه و تلاش‌های آن‌ها نقش مهمی در شکل‌گیری و موفقیت بیس داشته است.

نقش کوین‌بیس به عنوان نیروی محرکه

کوین‌بیس، به رهبری مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار آن، برایان آرمسترانگ (Brian Armstrong)، همواره چشم‌انداز ایجاد یک «سیستم مالی باز» برای جهان را دنبال کرده است. راه‌اندازی بیس یک گام عملی بزرگ در جهت تحقق این چشم‌انداز است. کوین‌بیس نه تنها منابع مالی و مهندسی عظیمی را به این پروژه تزریق کرده، بلکه از اعتبار و اعتماد برند خود نیز برای ترویج و پشتیبانی از آن استفاده می‌کند. این شرکت بیس را به عنوان یک کالای عمومی برای کل اکوسیستم کریپتو می‌بیند و متعهد شده است که بخشی از درآمدهای حاصل از کارمزد تراکنش‌های این شبکه را برای تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی دیگر در اکوسیستم OP Stack اهدا کند. این رویکرد نشان می‌دهد که کوین‌بیس، بیس را نه به عنوان یک منبع درآمد مستقیم، بلکه به عنوان یک سرمایه‌گذاری استراتژیک بلندمدت برای رشد کل اقتصاد کریپتو می‌بیند.

جسی پولاک (Jesse Pollak): رهبر پروژه بیس

اگرچه بیس یک پروژه سازمانی است، اما جسی پولاک به عنوان «رهبر پروتکل‌ها» در کوین‌بیس، چهره اصلی و عمومی این پروژه به شمار می‌رود. او نقش کلیدی در هدایت تیم مهندسی، تعریف راهبر محصول و برقراری ارتباط با جامعه توسعه‌دهندگان داشته است. پولاک همواره بر اصول کلیدی بیس، یعنی تمرکز بر تمرکززدایی تدریجی، همکاری با جامعه متن‌باز و ایجاد یک پلتفرم قابل دسترس برای همه، تأکید کرده است. او به عنوان سخنگوی اصلی بیس، با شفافیت در مورد اهداف، چالش‌ها و نقشه راه آینده پروژه صحبت می‌کند و نقش مهمی در ایجاد اعتماد و هیجان در میان فعالان اکوسیستم داشته است. حضور یک رهبر مشخص و پاسخگو مانند پولاک، به پروژه‌ای که توسط یک شرکت بزرگ متمرکز پشتیبانی می‌شود، اعتبار و وجهه مردمی‌تری بخشیده است.

ویژگی‌های پلتفرم بیس

موفقیت یک بلاکچین لایه دو به مجموعه‌ای از ویژگی‌های فنی و استراتژیک بستگی دارد که آن را برای کاربران و توسعه‌دهندگان جذاب می‌سازد. پلتفرم بیس با تکیه بر معماری هوشمندانه و حمایت کوین‌بیس، مجموعه‌ای از مزایای کلیدی را ارائه می‌دهد که آن را به یکی از رقبای اصلی در فضای شلوغ راهکارهای مقیاس‌پذیری اتریوم تبدیل کرده است. این ویژگی‌ها از کارایی فنی گرفته تا امنیت و سهولت استفاده را در بر می‌گیرند و در کنار هم، یک تجربه کاربری برتر را خلق می‌کنند.

کارمزد پایین و سرعت بالا

اصلی‌ترین و ملموس‌ترین ویژگی بیس برای کاربران نهایی، کاهش چشمگیر هزینه‌ها و افزایش سرعت تراکنش‌هاست. در حالی که یک تراکنش ساده یا یک معامله در یک صرافی غیرمتمرکز بر روی شبکه اصلی اتریوم می‌تواند از چند دلار تا ده‌ها دلار هزینه داشته باشد، همان عملیات بر روی شبکه بیس تنها چند سنت هزینه دارد. این کاهش هزینه (که گاهی تا ۱۰۰ برابر کمتر است) امکان ایجاد مدل‌های جدیدی از اپلیکیشن‌ها را فراهم می‌کند که پیش از این به دلیل هزینه‌های بالا، غیرعملی بودند. علاوه بر هزینه، سرعت تأیید تراکنش‌ها نیز به طور قابل توجهی بالاتر است. این ترکیب از کارمزد پایین و سرعت بالا، تجربه کار با اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز را به تجربه کار با اپلیکیشن‌های وب سنتی نزدیک‌تر می‌کند و اصطکاک را برای ورود کاربران جدید از بین می‌برد.

سازگاری کامل با ماشین مجازی اتریوم (EVM)

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فنی بیس، سازگاری کامل آن با ماشین مجازی اتریوم (EVM - Ethereum Virtual Machine) است. EVM به مثابه «موتور محاسباتی» اتریوم است که قراردادهای هوشمند را اجرا می‌کند. سازگاری کامل بیس با EVM به این معناست که توسعه‌دهندگان می‌توانند ابزارها، زبان‌های برنامه‌نویسی (مانند Solidity) و کدهای قرارداد هوشمندی را که برای اتریوم استفاده می‌کنند، بدون هیچ‌گونه تغییری بر روی بیس نیز به کار گیرند. این ویژگی فرآیند مهاجرت یا استقرار اپلیکیشن‌های موجود از اتریوم به بیس را فوق‌العاده آسان می‌کند و منحنی یادگیری را برای توسعه‌دهندگان جدید به صفر می‌رساند. این «هم‌ارزی با EVM» یک مزیت رقابتی بزرگ است که به رشد سریع اکوسیستم اپلیکیشن‌ها بر روی بیس کمک شایانی کرده است.

امنیت مبتنی بر اتریوم: یک لایه امنیتی قابل اعتماد

یک نگرانی رایج در مورد راهکارهای لایه دو، مسئله امنیت است. پلتفرم بیس امنیت خود را مستقیماً از شبکه اتریوم به ارث می‌برد. اگرچه تراکنش‌ها در لایه دو پردازش می‌شوند، اما داده‌های فشرده شده آن‌ها به صورت دوره‌ای بر روی بلاکچین اتریوم ثبت و نهایی می‌گردد. این بدان معناست که برای دستکاری یا بازگرداندن تراکنش‌ها در بیس، یک مهاجم باید به شبکه بسیار امن و غیرمتمرکز اتریوم حمله کند که امری تقریباً غیرممکن است. این مدل امنیتی به کاربران و توسعه‌دهندگان این اطمینان را می‌دهد که دارایی‌ها و داده‌های آن‌ها بر روی بیس، از همان سطح بالای امنیتی که از اتریوم انتظار دارند، برخوردار است. این ویژگی، بیس را از بلاکچین‌های جایگزین (Alt-L1s) که باید مکانیزم امنیتی خود را از ابتدا بسازند، متمایز می‌کند.

عدم وجود توکن جدید: تمرکز بر روی اکوسیستم

یکی از تصمیمات تعیین‌کننده و مهم تیم بیس (Base)، عدم راه‌اندازی یک توکن بومی جدید برای این شبکه بود. بسیاری از بلاکچین‌های جدید، یک توکن اختصاصی برای پرداخت کارمزدها، حاکمیت یا تشویق کاربران عرضه می‌کنند. اما بیس به صراحت اعلام کرده است که هیچ برنامه‌ای برای عرضه توکن «BASE» ندارد. در عوض، کارمزدهای شبکه (Gas Fees) با استفاده از اتر (ETH) پرداخت می‌شود، درست مانند شبکه اصلی اتریوم. این تصمیم چندین دلیل دارد: اولاً، از پیچیدگی‌های قانونی و نظارتی مرتبط با عرضه توکن جدید جلوگیری می‌کند. دوماً، با حذف انگیزه سفته‌بازی بر روی یک توکن جدید، تمرکز را بر روی ساختن اپلیکیشن‌های کاربردی و رشد واقعی اکوسیستم قرار می‌دهد. این رویکرد، تدبیر و دیدگاه بلندمدت تیم توسعه‌دهنده بیس را نشان می‌دهد.

نتیجه‌گیری

پلتفرم بیس فراتر از یک راهکار لایه دو ساده است؛ این پروژه با ترکیب فناوری اثبات‌شده اوپی استک و پشتیبانی قدرتمند کوین‌بیس، به یک نقطه عطف برای ورود میلیون‌ها کاربر تبدیل شده است. این شبکه با ایجاد یک محیط سریع، ارزان و امن، موانع ورود را برای توسعه‌دهندگان و کاربران نهایی به شدت کاهش می‌دهد. چشم‌انداز آن ساختن پلی است که اقتصاد متمرکز وب ۲ را به جهان باز و غیرمتمرکز وب ۳ متصل می‌کند. اگرچه حفظ تعادل میان کارایی و تمرکززدایی یک چالش مداوم است، بیس پتانسیل آن را دارد که به زیرساخت اصلی برای پذیرش گسترده و ورود میلیاردها کاربر جدید به جهان آنچین تبدیل شود.