مقدمه

اگر از یک علاقه‌مند بلاک‌چین بپرسید که کدام شبکه از نظر امنیت و غیرقابل حذف بودن داده‌ها در جهان پیشرو است، پاسخ تقریباً همیشه بیت‌کوین خواهد بود. با این حال، تا مدت‌ها، امکان ایجاد توکن‌های NFT با این سطح از تضمین ماندگاری در این شبکه وجود نداشت. در اواخر سال ۲۰۲۲ و اوایل ۲۰۲۳، با معرفی پروتکل‌هایی برای درج مستقیم داده و ایجاد NFT روی بیت‌کوین، دروازه ورود NFT به بیت‌کوین باز شد، اما یک سؤال فنی مهم باقی ماند؛ آیا این دارایی‌های دیجیتال واقعاً مادام‌العمر و غیرقابل حذف هستند؟ پاسخ به این دغدغه، ظهور پروتکل استمپ بیت‌کوین (Bitcoin Stamps) بود. این پروتکل نه تنها یک روش جدید برای ساخت NFT در شبکه بیت‌کوین ارائه می‌دهد، بلکه با استفاده از معماری فنی منحصر به فرد خود، عملاً تضمین می‌کند که داده‌های NFT به بخشی جدایی‌ناپذیر و تغییرناپذیر از دفتر کل اصلی بیت‌کوین تبدیل شوند. این نوآوری، فصل جدیدی از امنیت و بقای دارایی‌های دیجیتال را در امن‌ترین بلاک‌چین جهان گشوده است.

درک سازوکار پروتکل استمپ بیت‌کوین

پروتکل استمپ بیت‌کوین که توسط «مایک این اسپیس» توسعه داده شده، یک رویکرد فنی رادیکال برای جاسازی داده‌های هنری و دارایی‌های دیجیتال روی بلاک چین بیت‌کوین است. این پروتکل از یک روش زیرساختی قدیمی و ثابت شده در اکوسیستم بیت‌کوین برای دستیابی به تغییرناپذیری مطلق استفاده می‌کند. در واقع، استمپ‌ها نوعی NFT بیت‌کوین هستند که از نظر فنی، دوام بیشتری نسبت به سایر روش‌ها دارند.

ذخیره‌سازی داده در UTXO: کلید تغییرناپذیری

مهم‌ترین تفاوت و نقطه قوت پروتکل استمپ، در محل ذخیره‌سازی داده‌ها نهفته است. استمپ‌ها داده‌های خود را مستقیماً در خروجی‌های خرج نشده تراکنش‌ها (UTXO یا Unspent Transaction Output) ذخیره می‌کنند.

روش فنی

در این فرآیند، ابتدا تصویر دیجیتال مورد نظر به رشته‌های متنی Base64 (یک استاندارد کدگذاری که داده‌های باینری را به متن تبدیل می‌کند) کدگذاری می‌شود. سپس این رشته‌ها به قطعات کوچک تقسیم شده و با استفاده از پروتکل کانترپارتی (Counterparty)، در تراکنش‌های متعدد و به صورت متوالی در بخش توضیحات تراکنش‌های بیت‌کوین ثبت می‌شوند.

ضمانت بقا

از آنجایی که نودهای (Nodes) کامل شبکه بیت‌کوین موظف به نگهداری مجموعه کامل UTXO (خروجی‌های خرج نشده تراکنش) هستند تا از صحت معاملات آینده و جلوگیری از دو بار خرج کردن اطمینان حاصل کنند، داده‌های استمپ نیز به صورت دائمی به بخشی ضروری از دفتر کل (لجر) بیت‌کوین تبدیل می‌شوند. هیچ نود یا ماینری نمی‌تواند این داده‌ها را حذف کند، مگر اینکه کل پروتکل اصلی بیت‌کوین را نقض کند. این پیوند فنی، توکن‌های Stamp را در برابر سانسور و حذف مقاوم می‌سازد.

تفاوت با سایر روش‌ها

این رویکرد در تضاد با پروتکل‌هایی است که داده‌ها را در بخش‌های قابل حذف یا فشرده‌سازی مانند داده‌های شاهد (Witness Data) ذخیره می‌کنند؛ جایی که در آینده، نودها ممکن است به دلایل حفظ فضای ذخیره‌سازی، داده‌های قدیمی را هرس (Prune) کنند.

استاندارد توکن SRC-20 و کاربردهای آن

پروتکل استمپ تنها به ساخت توکن‌های NFT در شبکه بیت‌کوین محدود نمی‌شود و استاندارد بومی توکن‌های قابل تعویض (Fungible Tokens) خود به نام SRC-20 را معرفی کرده است. SRC-20 که پاسخی مستقیم به استاندارد BRC-20 (استاندارد توکن‌های پروتکل اوردینالز) است، امکان ایجاد دارایی‌های قابل تعویض مانند توکن‌های میم (توکن‌هایی که عمدتاً بر اساس شوخی یا فرهنگ اینترنتی ساخته می‌شوند) یا توکن‌های کاربردی (Utility Tokens) را فراهم می‌کند. این توکن‌ها نیز از اصول ذخیره‌سازی داده در UTXO بهره می‌برند و به همین دلیل از همان سطح بالای امنیت و تغییرناپذیری برخوردار هستند. تمام کارمزدهای تراکنش‌های مربوط به SRC-20 با BTC (توکن بومی بیت‌کوین) پرداخت می‌شود و این استاندارد، یک لایه اقتصادی جدید و ایمن بر بستر بیت‌کوین ایجاد کرده است؛ همچنین، استفاده از زیرساخت کانترپارتی (که از سال ۲۰۱۴ فعالیت می‌کند)، به این استاندارد نوپا، یک سابقه طولانی و اثبات‌شده از نظر فنی می‌بخشد.

مقایسه تخصصی پروتکل استمپ و اوردینالز

در عرصه NFT بیت‌کوین، رقابت اصلی میان پروتکل استمپ و پروتکل اوردینالز (Ordinals Protocol) است. درک تفاوت‌های فنی این دو، برای یک سرمایه‌گذاری آگاهانه در ساخت NFT در شبکه بیت‌کوین ضروری است. در حالی که هر دو از قابلیت‌های جدید بیت‌کوین (مانند سگویت و تپ‌روت) بهره می‌برند، رویکردهای متفاوتی برای دستیابی به ماندگاری دارند.

سطح تضمین ماندگاری داده‌ها

مهم‌ترین تفاوت این دو پروتکل، همان‌طور که پیش‌تر ذکر شد، در میزان تضمین بقای داده‌هاست که مستقیماً به محل ذخیره‌سازی آن‌ها بستگی دارد.

اوردینالز

داده‌ها در بخش داده‌های شاهد (Witness Data) تراکنش‌های Taproot ذخیره می‌شوند. این داده‌ها می‌توانند توسط نودهایی که به هرس (Pruning) می‌پردازند، حذف شوند. اگرچه این یک احتمال ضعیف است و در حال حاضر رخ نمی‌دهد، اما از نظر تئوری و فنی، داده‌ها قابل حذف هستند.

استمپ

داده‌ها در خروجی‌های مصرف‌نشده (UTXO) ثبت می‌شوند. این داده‌ها توسط تمام نودهای کامل بیت‌کوین، به صورت اجباری و برای همیشه نگهداری می‌شوند. این امر، استمپ‌ها را عملاً غیرقابل حذف می‌سازد و به آن‌ها برتری فنی در زمینه تغییرناپذیری می‌دهد.

هزینه مینت و محدودیت‌های فایل

تضمین دوام بالاتر در پروتکل استمپ با هزینه‌های عملیاتی و فنی خاصی همراه است؛ از جمله اینکه مینت کردن یک استمپ به دلیل نیاز به تقسیم داده‌ها در چندین تراکنش مجزا، اغلب پرهزینه‌تر از یک اوردینال با حجم مشابه است. این هزینه گس (Gas Fee) بالاتر، توکن‌های Stamp را بیشتر برای دارایی‌هایی که ارزش حفظ و بقای ابدی دارند، مناسب می‌سازد. علاوه بر این، در حال حاضر، استمپ عمدتاً تصاویر را پشتیبانی می‌کند و در مورد انواع فایل‌ها (صدا، ویدئو و برنامه‌های پیچیده) محدودیت دارد. در مقابل، اوردینالز از تنوع بیشتری از فایل‌ها و حجم‌های بزرگتر پشتیبانی می‌کند و برای پروژه‌های چندرسانه‌ای انعطاف‌پذیرتر است.

آموزش گام به گام مینت توکن Stamp و ملاحظات امنیتی

برای هنرمندان و سرمایه‌گذارانی که به دنبال ساخت NFT در شبکه بیت‌کوین با بالاترین پایداری هستند، پروتکل استمپ یک ابزار قدرتمند است. فرآیند مینت استمپ با استفاده از ابزارهای واسط انجام می‌شود و نیاز به دقت در جزئیات فنی دارد.

نحوه ساخت NFT با پروتکل استمپ

فرآیند مینت استمپ معمولاً از طریق پلتفرم‌های واسطی که از پروتکل کانترپارتی پشتیبانی می‌کنند، انجام می‌شود و شامل چندین مرحله کلیدی است؛ ابتدا کاربر باید تصویر دیجیتال مورد نظر خود (در فرمت‌های مجاز مانند PNG/JPG) را آماده کند و به ابعاد و فشرده‌سازی آن برای مدیریت هزینه توجه نماید. سپس با استفاده از ابزار واسط مینت استمپ، تصویر به Base64 کدگذاری شده و تراکنش‌های لازم برای ثبت در UTXO تولید می‌شوند. در مرحله بعدی، کاربر باید تراکنش‌های متعدد تولید شده را با استفاده از یک کیف پول سازگار با Stamp امضا کرده و به شبکه بیت‌کوین ارسال کند. تأیید این تراکنش‌ها توسط ماینرها به معنی قفل شدن دائمی داده‌ها در بلاک چین است و پس از تأیید نهایی، توکن Stamp در کیف پول کاربر قابل مشاهده و اصالت آن از طریق اکسپلوررهای مربوط به پروتکل استمپ قابل تأیید خواهد بود.

ملاحظات امنیتی و مالی کلیدی

هنگام کار با پروتکل استمپ بیت‌کوین، رعایت نکات امنیتی و مالی برای جلوگیری از ضرر ضروری است. از نظر مالی، باید مدیریت هزینه‌ها را در نظر داشت، زیرا هزینه گس (Gas Fee) برای استمپ‌ها می‌تواند بالا باشد؛ بنابراین، پیش از مینت (ساخت)، از مبلغ نهایی کارمزد آگاه شوید و در زمان ازدحام شبکه، مینت کردن را به تأخیر بیندازید تا از پرداخت کارمزدهای گزاف خودداری کنید. از نظر امنیتی، همواره باید از کیف پول‌های معتبر و مورد تأیید جامعه بیت‌کوین استفاده کرده و کلید خصوصی یا عبارت بازیابی خود را به هیچ وجه فاش نکنید؛ همچنین، قبل از اتصال کیف پول برای ساخت NFT در شبکه بیت‌کوین، از اصالت و رسمی بودن پلتفرم مینت اطمینان حاصل کنید تا از حملات فیشینگ و قراردادهای هوشمند مخرب جلوگیری شود.

آینده و جایگاه پروتکل استمپ در دارایی‌های دیجیتال

ظهور پروتکل استمپ نشان‌دهنده یک تحول بزرگ در دیدگاه جامعه نسبت به قابلیت‌های بیت‌کوین فراتر از یک ارز تنها است. آینده این پروتکل به دلیل مزیت فنی بنیادین آن، روشن به نظر می‌رسد، به ویژه در حوزه‌هایی که تغییرناپذیری یک الزام است.

تمرکز بر هنر و اسناد با ارزش بالا

با توجه به هزینه بالاتر مینت و تضمین بقای بی‌بدیل، پروتکل استمپ بیت‌کوین به احتمال زیاد به پناهگاهی برای دارایی‌های دیجیتال با ارزش و اسناد مهم تبدیل خواهد شد. این موضوع به این معناست که هنر فاخر و کلکسیون‌های کمیاب، توسط کلکسیونرهای حرفه‌ای و هنرمندان مشهوری که به دنبال آرشیو کردن دائمی آثار خود در امن‌ترین شبکه جهان هستند، مورد استقبال قرار خواهد گرفت. علاوه بر این، اسناد رسمی و مالکیت معنوی نیز یک حوزه کلیدی است؛ چرا که شرکت‌ها و نهادهایی که نیاز به ثبت دائمی و غیرقابل تغییر قراردادها، مدارک مالکیت معنوی، گواهی‌های اصالت و سایر اسناد حساس دارند، از پروتکل استمپ به عنوان یک دفتر کل تغییرناپذیر بهره خواهند برد.

تأثیر بر اقتصاد بیت‌کوین و رقابت BRC-20 و SRC-20

فعالیت پروتکل استمپ و رقیبش اوردینالز (Ordinals) به افزایش تقاضا برای فضای بلاک بیت‌کوین و افزایش کارمزدهای شبکه منجر شده است. این امر به نفع ماینرها و در نهایت، امنیت شبکه است.

رقابت سالم

رقابت میان استانداردهای SRC-20 و BRC-20 باعث نوآوری بیشتر در ابزارهای NFT بیت‌کوین می‌شود. در حالی که BRC-20 ممکن است برای توکن‌های میم و جامعه‌های بزرگ‌تر مناسب باشد، SRC-20 برای توکن‌های با پشتوانه فنی قوی‌تر و تمرکز بر پایداری بلندمدت، جایگاه خود را تثبیت خواهد کرد.

گسترش NFT بیت‌کوین در لایه دوم

توکن‌های Stamp به دلیل تضمین بقای داده، می‌توانند به عنوان وثیقه قابل اعتماد در پروتکل‌های مالی غیرمتمرکز (DeFi) لایه دوم بیت‌کوین مورد استفاده قرار گیرند، که این امر به گسترش کاربرد NFT بیت‌کوین در امور مالی کمک می‌کند.

نتیجه‌گیری

پروتکل استمپ بیت‌کوین (Bitcoin Stamp) فراتر از یک روش ساده برای ساخت NFT در شبکه بیت‌کوین است؛ این یک بیانیه فنی و فلسفی در مورد اهمیت دوام ابدی داده‌های دیجیتال است. با استفاده هوشمندانه از ساختار UTXO و پروتکل کانترپارتی، استمپ توانسته است یک تضمین تغییرناپذیری را برای NFT بیت‌کوین فراهم کند که در حال حاضر توسط هیچ پروتکل دیگری قابل رقابت نیست. این ویژگی، توکن‌های Stamp را به گزینه‌ای بی‌نظیر برای آرشیو کردن آثار هنری با ارزش، اسناد حقوقی و هر نوع دارایی دیجیتالی که بقای آن برای همیشه ضروری است، تبدیل می‌کند. در حالی که هزینه بالاتر مینت و محدودیت‌های فنی در مقایسه با اوردینالز وجود دارد، مزیت بنیادین غیرقابل حذف بودن، جایگاه ویژه‌ای را برای پروتکل استمپ بیت‌کوین به عنوان اساس ان‌اف‌تی‌های با کیفیت و با بالاترین سطح تضمین امنیتی در جهان کریپتو، تثبیت خواهد کرد.