پژوهشگران اتریوم بیش از همیشه به دنبال پاسخ یک معمای قدیمی‌اند که چگونه می‌توان در یک شبکه کاملاً شفاف، حریم خصوصی واقعی ایجاد کرد؟ ایده جدید آن‌ها نه‌تنها از رمزنگاری پیشرفته بهره می‌برد، بلکه با الهام از یک بازی ساده کریسمسی تلاش می‌کند راهی عملی برای ناشناس ماندن تعاملات روی بلاکچین ارائه دهد.
این طرح که بر پایه فناوری اثبات با دانش صفر (ZKP) ساخته شده است، می‌تواند مسیر استفاده از اتریوم را در حوزه‌هایی مانند رأی‌گیری خصوصی، گزارش‌دهی محرمانه و توزیع ناشناس دارایی‌ها متحول کند. اگر این پروتکل از مرحله تحقیق به پیاده‌سازی برسد، اتریوم گامی مهم به سمت ایجاد لایه‌های حریم خصوصی در دل شفاف‌ترین شبکه مالی دنیا برمی‌دارد.

پژوهش جدید اتریوم و ایده «سیکرت سانتا»

جامعه اتریوم به تازگی دوباره به پژوهشی بازگشته است که نخستین بار اوایل امسال منتشر شده بود؛ این پروتکل با کمک فناوری ZKP می‌تواند تجربه‌ای شبیه بازی سیکرت سانتا (Secret Santa) را با حفظ کامل حریم خصوصی روی این شبکه ممکن کند.
آرتِم چیستیاکوف (Artem Chystiakov)، توسعه‌دهنده اتریوم، نسخه جدیدی از این پژوهش را در انجمن رسمی اتریوم منتشر کرده و آن را «سیکرت سانتای مبتنی بر دانش صفر» یا ZKSS نامیده است. نسخه اولیه این طرح در ماه ژانویه در پایگاه علمی arXiv منتشر شد.
در بازی سنتی سیکرت سانتا، افراد به‌صورت ناشناس برای یکدیگر هدیه می‌خرند و هیچ‌کس هویت کسی که هدیه داده را نمی‌فهمد. این ناشناس بودن، همان چیزی است که انتقال آن به بلاکچین به ظاهر شفاف اتریوم را پیچیده می‌کند. پروتکل ZKSS تلاش می‌کند همین ناشناس بودن را با رمزنگاری پیشرفته به دنیای قراردادهای هوشمند بیاورد.

چالش اجرای یک بازی ناشناس روی اتریوم

چیستیاکوف تأکید کرد که اجرای چنین بازی‌ای روی اتریوم با سه مشکل اصلی روبه‌روست.
همه چیز در اتریوم عمومی است و باید راهی وجود داشته باشد که فرستنده و گیرنده هدیه بدون افشای هویت به هم متصل شوند.
بلاکچین‌ها فاقد «تصادفی‌سازی واقعی» هستند، بنابراین هر شرکت‌کننده باید بدون امکان تقلب یا تکرار، عدد تصادفی خود را ارائه کند.
سیستم باید اطمینان یابد که هیچ‌کس نمی‌تواند با ساخت چند هویت یا امضای متفاوت، چندبار در بازی شرکت کند یا هدیه را به خودش اختصاص دهد.
پروتکل ZKSS با استفاده از ترکیبی از فناوری دانش صفر و یک رله (Relayer) واسطه تلاش می‌کند این سه مانع را هم‌زمان رفع کند.

کاربردهایی فراتر از یک بازی کریسمسی؛ نحوه عملکرد بازی ZKSS

اهمیت این ایده تنها به اجرای یک بازی سرگرم‌کننده محدود نمی‌شود. حریم خصوصی در بلاکچین دوباره به یکی از موضوعات داغ این صنعت تبدیل شده، به‌خصوص در زمانی که دارایی‌های دیجیتال به سرعت وارد نظام مالی سنتی می‌شوند. پژوهشگران معتقدند همین سازوکار می‌تواند در رأی‌گیری و حکمرانی سازمانی کاربرد داشته باشد، جایی که اعضا باید ثابت کنند حق رأی دارند اما انتخاب آن‌ها محرمانه باقی بماند.
از این روش می‌توان در سامانه‌های گزارش‌دهی ناشناس داخل سازمان‌ها نیز بهره گرفت؛ کارمند باید ثابت کند متعلق به آن سازمان است، اما در عین حال بتواند اطلاعات حساس را بدون ترس از شناسایی ارائه دهد. توزیع خصوصی توکن‌ها یا ایردراپ‌های محرمانه نیز از دیگر کاربردهای این پروتکل است، زیرا در برخی سناریوها لازم است هویت دریافت‌کنندگان مخفی بماند.
چیستیاکوف درباره زمان‌بندی انتشار نسخه متن‌باز این پروتکل گفت که تیم پژوهشی در حال کار روی آن است، هرچند زمان دقیق عرضه اعلام نشده است.
نسخه آزمایشی ZKSS در قالب یک قرارداد Solidity نوشته شده و بر پایه اثبات‌های دانش صفر طراحی شده است. به این ترتیب شرکت‌کنندگان می‌توانند بدون آشکار کردن هویت خود، ثابت کنند هدیه را برای چه کسی فرستاده‌اند. نقش رله در این میان ضروری است، زیرا همه تراکنش‌ها را به جای کاربران ارسال می‌کند و در نتیجه نشانی فرستنده در بلاکچین ثبت نمی‌شود.
برای ورود به بازی، هر شرکت‌کننده نخست آدرس اتریومی خود را در قرارداد ثبت می‌کند و یک امضای دیجیتال خاص متعهد می‌شود تا امکان ساخت حساب‌های متعدد و تقلب از بین برود. سپس هر شرکت‌کننده عدد تصادفی خود را به شکل محرمانه و از طریق رله به قرارداد اضافه می‌کند، اما هیچ‌کس نمی‌فهمد کدام عدد متعلق به چه کسی است.
این مجموعه اعداد باعث می‌شود گیرنده‌ها بتوانند نشانی تحویل هدیه را رمزگذاری کنند و فقط «سانتای اختصاصی» آن‌ها قادر به خواندن اطلاعات باشد. در نهایت، هر شرکت‌کننده از میان همین فهرست ناشناس یک عدد برمی‌دارد و آن عدد هویت گیرنده هدیه را برای او مشخص می‌کند.