مقدمه

آیا می‌دانستید که روزانه بیش از ۶.۶ تریلیون دلار نقدینگی در رگ‌های بازار فارکس جریان دارد؟ برای درک بزرگی این عدد، کافی است تصور کنید که حجم معاملات این بازار، ده‌ها برابر بیشتر از مجموع تمام بورس‌های نیویورک، لندن و توکیو است. اما یک سوال کلیدی که ذهن بسیاری از سرمایه‌گذاران تازه وارد را درگیر می‌کند این است که در این اقیانوس عظیم مالی، دقیقاً چه چیزی خرید و فروش می‌شود؟ اکثر افراد فارکس را صرفاً بازاری برای تبدیل دلار به یورو یا پوند می‌دانند، اما واقعیت بسیار جذاب‌تر و گسترده‌تر است. فارکس امروزی دیگر تنها یک صرافی بزرگ نیست؛ بلکه یک سوپرمارکت مالی عظیم است که در آن می‌توانید از تغییرات قیمت نفت در خاورمیانه، سهام اپل در آمریکا، طلای جهانی و حتی ارزهای دیجیتال سود کسب کنید. در این مقاله جامع، نقشه کامل و دقیقی از تمام دارایی‌های قابل معامله در فارکس را بررسی خواهیم کرد تا بدانید فرصت‌های سودآوری دقیقاً کجا پنهان شده‌اند.

جفت ارزها (Currency Pairs)؛ اساس بازار فارکس

وقتی صحبت از اینکه چه چیزهایی در فارکس معامله می‌شوند به میان می‌آید، جفت ارزها اولین و مهم‌ترین پاسخ هستند. برخلاف بازار بورس که شما سهام یک شرکت را می‌خرید، در فارکس شما همیشه در حال معامله ارزش نسبی دو دارایی هستید. این یعنی یک ارز را می‌فروشید تا ارز دیگری را بخرید. این مکانیزم باعث می‌شود که بازار فارکس حتی در زمان رکود اقتصادی نیز جذاب باشد، زیرا کاهش ارزش یک ارز به معنای افزایش قدرت ارز مقابل آن است. جفت ارزها بر اساس حجم معاملات، نقدینگی و ثبات به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند که شناخت آن‌ها برای هر معامله‌گری ضروری است.

جفت ارزهای اصلی (Major Pairs)؛ پادشاهان نقدینگی

جفت ارزهای اصلی یا ماژور، پایه و اساس بازار فارکس هستند. ویژگی بارز تمام این جفت‌ها این است که یک طرف آن‌ها حتماً دلار آمریکا (USD) قرار دارد. این گروه بیش از ۸۰ درصد حجم معاملات روزانه بازار را به خود اختصاص می‌دهند. نمادهایی مانند EUR/USD (یورو به دلار)، GBP/USD (پوند به دلار) و USD/JPY (دلار به ین ژاپن) در این دسته قرار می‌گیرند. به دلیل حجم بسیار بالای معاملات در این نمادها، اسپرد یا هزینه معاملاتی آن‌ها بسیار پایین است و نقدینگی فوق‌العاده‌ای دارند. این یعنی شما می‌توانید میلیاردها دلار را در کسری از ثانیه و با کمترین اختلاف قیمت نقد کنید. برای معامله‌گران مبتدی و کسانی که به دنبال تحلیل‌های تکنیکال دقیق هستند، جفت ارزهای اصلی بهترین گزینه محسوب می‌شوند زیرا رفتار قیمتی منطقی‌تری نسبت به سایر گروه‌ها دارند و کمتر دچار نوسانات کاذب می‌شوند.

جفت ارزهای فرعی (Minor یا Cross Pairs)

دسته دوم، جفت ارزهای فرعی یا "کراس" نامیده می‌شوند. این جفت‌ها شامل ارزهای قدرتمند جهانی هستند اما دلار آمریکا در هیچ‌یک از دو طرف معامله وجود ندارد. برای مثال، اگر شما بخواهید یورو را مستقیماً به پوند انگلیس تبدیل کنید، نماد EUR/GBP را معامله می‌کنید. سایر مثال‌های مهم شامل EUR/JPY، GBP/JPY و AUD/CAD هستند. نوسانات در این جفت ارزها معمولاً کمی بیشتر از جفت‌های اصلی است و اسپرد آن‌ها نیز اندکی بالاتر است. معامله‌گران حرفه‌ای اغلب به سراغ کراس‌هایی مانند پوند به ین (GBP/JPY) می‌روند که به دلیل نوسانات شدید و سریعش، لقب "اژدها" یا "بیوه ساز" را در بازارهای مالی به خود اختصاص داده است. این گروه فرصت‌های عالی برای نوسان‌گیری (Scalping) فراهم می‌کنند اما نیازمند مدیریت ریسک دقیق‌تری هستند.

جفت ارزهای عجیب و نوظهور (Exotic Pairs)

در نهایت به جفت ارزهای اگزوتیک یا نوظهور می‌رسیم. این گروه حاصل تقابل یک ارز قدرتمند (مانند دلار یا یورو) با ارز یک اقتصاد در حال توسعه یا نوظهور است. نمادهایی مانند USD/TRY (دلار به لیر ترکیه)، USD/ZAR (دلار به راند آفریقای جنوبی) یا USD/MXN (دلار به پزوی مکزیک) در این دسته قرار می‌گیرند. ویژگی اصلی این نمادها، نوسانات بسیار وحشیانه و غیرقابل پیش‌بینی است. اسپرد معاملاتی در این جفت ارزها بسیار بالاست و نقدینگی کمتری دارند. معامله‌گران معمولاً به دلیل ریسک‌های سیاسی و اقتصادی کشورهای در حال توسعه، با احتیاط زیادی به سراغ این نمادها می‌روند. با این حال، اگر کسی به تحلیل فاندامنتال و اخبار اقتصادی این کشورها مسلط باشد، می‌تواند از حرکت‌های انفجاری قیمت در این نمادها سودهای کلانی کسب کند.

فلزات گرانبها (Precious Metals)؛ پناهگاه‌های امن سرمایه

آیا می‌دانستید که فارکس یکی از بزرگترین مراجع تعیین قیمت طلا و نقره در جهان است؟ بسیاری از افراد تصور می‌کنند برای خرید طلا حتماً باید به بازار فیزیکی مراجعه کنند، اما در فارکس شما می‌توانید روی قیمت جهانی این فلزات معامله کنید بدون اینکه نگران نگهداری فیزیکی یا سرقت آن‌ها باشید. فلزات گرانبها در فارکس معمولاً در برابر دلار آمریکا معامله می‌شوند و به عنوان پناهگاه امن (Safe Haven) شناخته می‌شوند.

طلا (XAU/USD)؛ محبوب‌ترین فلز زرد

طلا با نماد XAU/USD یکی از پرطرفدارترین دارایی‌ها در بین معامله‌گران فارکس است. رابطه طلا و دلار آمریکا معمولاً معکوس است؛ یعنی با تضعیف دلار، قیمت طلا افزایش می‌یابد. اما نکته مهم‌تر این است که طلا به شدت به اخبار مربوط به تورم، جنگ و بی‌ثباتی سیاسی حساس است. در زمان‌های بحران جهانی، سرمایه‌گذاران پول خود را از بازار سهام خارج کرده و به سمت طلا می‌برند که باعث جهش قیمت آن می‌شود. نوسانات روزانه طلا در فارکس بسیار بالاست (گاهی بیش از ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ پیپ در روز) و این موضوع آن را به بهشتی برای نوسان‌گیران تبدیل کرده است. البته باید توجه داشت که معامله طلا نیازمند سرمایه و تحمل ریسک بالاتری نسبت به جفت ارزهاست.

نقره (XAG) و سایر فلزات صنعتی

علاوه بر طلا، نقره (XAG/USD) نیز در فارکس معامله می‌شود. نقره معمولاً همبستگی بالایی با طلا دارد، اما نوسانات آن گاهی حتی شدیدتر از طلا است. علاوه بر این دو، فلزاتی مانند پالادیوم و پلاتین نیز در بسیاری از بروکرها قابل معامله هستند. این فلزات بیشتر کاربرد صنعتی دارند (مثلاً در ساخت قطعات خودرو) و قیمت آن‌ها علاوه بر فاکتورهای پولی، به شدت تحت تاثیر چرخه عرضه و تقاضای صنعتی و وضعیت تولید کارخانه‌های بزرگ جهانی است. برای مثال، رونق صنعت خودروسازی می‌تواند تقاضا برای پالادیوم را افزایش داده و قیمت آن را در چارت‌های فارکس بالا ببرد.

انرژی (Energy Commodities)؛ نبض اقتصاد جهانی

بخش دیگری از پاسخ به سوال چه چیزهایی در فارکس معامله می‌شوند، حامل‌های انرژی هستند. نفت و گاز موتور محرک اقتصاد جهانی هستند و نوسانات قیمت آن‌ها تاثیر مستقیمی بر ارزش ارز کشورهایی مانند کانادا (به دلیل صادرات نفت) و ژاپن (به دلیل واردات انرژی) دارد. معامله انرژی در فارکس معمولاً به صورت قراردادهای CFD (قرارداد مابه‌التفاوت) انجام می‌شود.

نفت خام (Brent و WTI)

در فارکس دو نوع نفت شاخص وجود دارد؛ نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) که نماد نفت آمریکاست و نفت برنت (Brent) که استاندارد نفت دریای شمال و اروپا است. نمادهایی مثل USOIL و UKOIL در پلتفرم‌های معاملاتی برای این دارایی‌ها استفاده می‌شوند. قیمت نفت به شدت تحت تاثیر تصمیمات سازمان اوپک (OPEC)، میزان ذخایر نفتی آمریکا و تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه است. معامله‌گران نفت باید تقویم اقتصادی را به دقت دنبال کنند و نگاه ویژه‌ای به اخبار جنگ یا تحریم‌های نفتی داشته باشند. نوسانات نفت می‌تواند در عرض چند ساعت سرمایه شما را چند برابر کند یا از بین ببرد، بنابراین مدیریت سرمایه در این نماد بسیارمهم است.

گاز طبیعی (Natural Gas)

گاز طبیعی با نماد NG نیز یکی دیگر از حامل‌های انرژی قابل معامله است. قیمت گاز به شدت فصلی است؛ یعنی در فصول سرد سال و با افزایش تقاضا برای گرمایش در اروپا و آمریکای شمالی، قیمت آن افزایش می‌یابد. همچنین اختلالات در خطوط لوله گاز یا مسائل سیاسی بین صادرکنندگان و واردکنندگان گاز (مانند مناقشات روسیه و اروپا) می‌تواند باعث نوسانات شدید در نمودار گاز طبیعی شود. این نماد برای معامله‌گرانی که دیدگاه‌های بلندمدت‌تری دارند و تحلیل‌های فصلی انجام می‌دهند، گزینه مناسبی است.

شاخص‌های بورس (Indices)؛ معامله بر روی اقتصاد کشورها

اگر نمی‌توانید بین خرید سهام اپل، مایکروسافت یا آمازون یکی را انتخاب کنید، شاخص‌های بورس راه حل شما هستند. در فارکس، شما می‌توانید به جای خرید تک سهم، روی میانگین عملکرد برترین شرکت‌های یک کشور معامله کنید. این کار ریسک تک سهم را حذف می‌کند و دیدگاهی کلان نسبت به اقتصاد به شما می‌دهد.

شاخص‌های آمریکا (Dow Jones, S&P 500, Nasdaq)

مهم‌ترین شاخص‌های دنیا متعلق به بورس نیویورک است. شاخص داوجونز (US30) میانگین ۳۰ شرکت صنعتی بزرگ، شاخص نزدک (Nas100) نماینده شرکت‌های فناوری مانند اپل و گوگل، و شاخص S&P 500 نمایانگر ۵۰۰ شرکت برتر آمریکاست. این نمادها در فارکس بسیار پرطرفدار هستند زیرا حرکات آن‌ها معمولاً روان و مبتنی بر روند است. وقتی اقتصاد آمریکا رو به رشد است، این شاخص‌ها صعود می‌کنند. معامله‌گران معمولاً در ساعات بازگشایی بازار نیویورک (عصر به وقت ایران) بیشترین فعالیت را روی این نمادها دارند.

شاخص‌های اروپا و آسیا (DAX, Nikkei, FTSE)

علاوه بر آمریکا، شاخص بورس آلمان (DAX 40) که نماد قدرت صنعتی اروپاست، شاخص نیکی ژاپن (Nikkei 225) و شاخص بورس لندن (FTSE 100) نیز در فارکس قابل معامله هستند. معامله این شاخص‌ها به شما اجازه می‌دهد تا از تفاوت ساعات کاری بازارهای جهانی بهره ببرید. برای مثال، اگر صبح زود بیدار هستید، می‌توانید روی شاخص نیکی ژاپن ترید کنید و اگر ظهر فعالیت می‌کنید، دکس آلمان گزینه مناسبی است. همبستگی بین ارزها و شاخص‌ها نیز نکته مهمی است؛ مثلاً صعود ین ژاپن معمولاً باعث افت شاخص نیکی می‌شود.

سهام شرکت‌های بزرگ (Stocks via CFDs)

شاید تعجب کنید، اما در پلتفرم‌های فارکس می‌توانید سهام شرکت‌های بزرگ دنیا را نیز معامله کنید. البته یک تفاوت بزرگ وجود دارد: در اینجا شما مالکیت سهم را به دست نمی‌آورید (حق رای در مجمع ندارید)، بلکه از طریق قراردادهای CFD (Contract For Difference) روی تغییرات قیمت آن‌ها شرط‌بندی می‌کنید.

مزایای معامله سهام در فارکس

چرا باید سهام اپل یا تسلا را در فارکس معامله کنیم؟ پاسخ در دو کلمه اهرم (Leverage) و معامله دوطرفه خلاصه می‌شود. در بورس عادی، شما باید کل پول خرید سهام را بپردازید و فقط از گران شدن آن سود می‌برید. اما در فارکس، می‌توانید با پرداخت بخش کوچکی از قیمت (مثلاً یک دهم)، سهام تسلا را معامله کنید. همچنین اگر تحلیل کنید که سهام فیس‌بوک قرار است ریزش کند، می‌توانید پوزیشن فروش (Sell) باز کنید و از سقوط قیمت سود ببرید. این قابلیت، فارکس را به مکانی جذاب برای معامله‌گران سهام بین‌المللی تبدیل کرده است.

ارزهای دیجیتال (Cryptocurrencies)

در سال‌های اخیر، بروکرها برای عقب نماندن از قافله تکنولوژی، ارزهای دیجیتال را نیز به لیست دارایی‌های خود اضافه کرده‌اند. بیت‌کوین، اتریوم، لایت‌کوین و ریپل از جمله محبوب‌ترین رمزارزهای قابل معامله در فارکس هستند.

تفاوت معامله کریپتو در فارکس و صرافی‌ها

مهم‌ترین تفاوت این است که در فارکس شما نیاز به کیف پول دیجیتال (Wallet) ندارید و نگران گم شدن کلید خصوصی یا هک شدن ولت خود نیستید. شما صرفاً روی قیمت بیت‌کوین معامله می‌کنید. همچنین در فارکس می‌توانید از اهرم استفاده کنید که در بسیاری از صرافی‌های اسپات وجود ندارد. البته باید توجه داشت که اسپرد ارزهای دیجیتال در بروکرهای فارکس معمولاً کمی بیشتر از صرافی‌های تخصصی کریپتو است و همچنین بازار کریپتو برخلاف فارکس سنتی، ۷ روز هفته باز است که برخی بروکرها نیز این امکان معامله آخر هفته را فراهم کرده‌اند.

اوراق قرضه و صندوق‌ها (Bonds & ETFs)

برای معامله‌گرانی که به دنبال ریسک کمتر و تحلیل‌های کلان اقتصادی هستند، اوراق قرضه دولتی گزینه‌ای عالی است. اوراق خزانه‌داری آمریکا (مانند اوراق ۱۰ ساله US10Y) یا اوراق قرضه آلمان (Bund) در فارکس قابل معامله هستند. قیمت این اوراق رابطه مستقیمی با نرخ بهره بانک مرکزی دارد. وقتی نرخ بهره بالا می‌رود، قیمت اوراق قرضه معمولاً کاهش می‌یابد. همچنین صندوق‌های قابل معامله (ETF) که مجموعه‌ای از دارایی‌های مختلف هستند نیز در برخی بروکرها ارائه می‌شوند. این ابزارها برای کسانی مناسب است که می‌خواهند سبد سرمایه‌گذاری متنوعی داشته باشند بدون اینکه تک‌تک دارایی‌ها را جداگانه تحلیل و مدیریت کنند.

کالاهای کشاورزی (Soft Commodities)

بخش کمتر شناخته شده اما جذاب بازار، کالاهای کشاورزی است. قهوه، شکر، گندم، ذرت، پنبه و سویا از جمله کالاهایی هستند که نماد معاملاتی دارند. قیمت این کالاها به شدت تابع شرایط آب و هوایی، خشکسالی، آفات و تغییرات اقلیمی است. برای مثال، انتشار خبری درباره سرمازدگی مزارع قهوه در برزیل می‌تواند باعث جهش قیمت نماد Coffee در بازار شود. این بازارها معمولاً روندهای طولانی‌مدت و پایداری دارند و برای معامله‌گرانی که صبر بیشتری دارند، گزینه‌های مناسبی محسوب می‌شوند.

نتیجه‌گیری

اکنون که می‌دانیم چه چیزهایی در فارکس معامله می‌شوند، متوجه می‌شویم که این بازار فراتر از یک صرافی ساده ارز است؛ فارکس آینه‌ای تمام‌نما از اقتصاد جهانی است. از نوسانات طلا و نفت گرفته تا سهام بزرگان تکنولوژی و ارزهای دیجیتال، همه در یک پلتفرم واحد در دسترس شما هستند. اما نکته کلیدی برای موفقیت این است که از این شاخه به آن شاخه نپرید. تنوع بالای نمادها نباید باعث سردرگمی شما شود. معامله‌گران موفق معمولاً روی یک یا دو دسته خاص تمرکز می‌کنند (مثلاً فقط جفت ارزهای ماژور یا فقط طلا) و رفتار قیمتی آن‌ها را با جزئیات کامل یاد می‌گیرند. انتخاب نماد مناسب به شخصیت معاملاتی شما بستگی دارد؛ اگر ریسک‌پذیر و عاشق هیجان هستید، طلا و شاخص نزدک برای شماست. اگر به دنبال ثبات و تحلیل‌های تکنیکال دقیق هستید، جفت ارز EUR/USD بهترین انتخاب است. فراموش نکنید که هر نماد، قلق‌ها و ساعات طلایی خاص خود را دارد. ورود به فارکس به معنای دسترسی به بزرگترین فرصت‌های مالی جهان است، اما شرط بهره‌برداری از این سفره گسترده، داشتن دانش، تمرکز و مدیریت ریسک اصولی است.