نقد و بررسی بازی Assassin's Creed Odyssey؛ سفری به اعماق فرقه کاسموس و آتلانتیس
معرفی بازی Assassin's Creed Odyssey
آیا میدانستید که نقشه بازی Assassin's Creed Odyssey با وسعتی بیش از ۱۳۰ کیلومتر مربع، بزرگترین جهانی است که یوبیسافت تاکنون برای این فرنچایز خلق کرده است؟ سال ۴۳۱ قبل از میلاد است؛ دورانی که دموکراسی در آتن جوانه زده و اسپارت با ماشین جنگی مهیب خود سایه وحشت را بر یونان گسترانده است. در میانهی این هرجومرج تاریخی، بازی شما را نه در نقش یک سرباز ساده، بلکه در جایگاه یک «مزدور» (Misthios) با گذشتهای مرموز و آیندهای نامعلوم قرار میدهد. این عنوان که یازدهمین نسخه اصلی از سری محبوب Assassin's Creed محسوب میشود، در سال ۲۰۱۸ منتشر شد و توانست با شکستن تمامی کلیشههای پیشین این مجموعه، تجربهای نوین و جسورانه را ارائه دهد. تیم توسعهدهنده در Ubisoft Quebec با این باور که «تاریخ زمین بازی ماست»، تنها به روایت یک داستان خطی بسنده نکردند؛ آنها یک شبیهساز کامل از زندگی در یونان باستان ساختند. برخلاف نسخههای قدیمی که بازیکن صرفاً مجری دستورات بود، در اینجا شما معمار سرنوشت خود هستید. تصمیمات شما میتواند باعث نجات یک شهر از طاعون شود یا تمام ساکنان یک جزیره را به کام مرگ بکشاند. این سطح از آزادی عمل، همراه با تغییرات بنیادین در سیستم گیمپلی، اودیسه را به بحثبرانگیزترین و در عین حال یکی از موفقترین عناوین نسل هشتم تبدیل کرد. در این مقاله جامع، ما لایه به لایه این اثر عظیم را میشکافیم تا بفهمیم چگونه یوبیسافت توانست ژانر اکشن-ماجراجویی را با نقشآفرینی عمیق پیوند بزند. بازی Assassin's Creed Odyssey با تبدیل کامل به یک RPG، سیستم پیشرفت غیرخطی، درخت مهارت گسترده و لوت متنوع را ارائه میدهد تا بازیکن بتواند سبک بازی دلخواهش را بسازد. همچنین جهان یونان باستان با جزئیات فراوان و محیطی پویا بازسازی شده و تجربهای عظیم، زنده و تأثیرگذار خلق میکند.
داستان و روایت حماسی در Assassin's Creed Odyssey

روایت در این بازی، ترکیبی استادانه از درام خانوادگی، توطئههای سیاسی و عناصر فراطبیعی تمدن نخستین (Isu) است. داستان در سال ۴۳۱ پیش از میلاد و همزمان با آغاز جنگهای پلوپونزی رخ میدهد. شما در نقش یکی از نوادگان لئونیداس، پادشاه افسانهای اسپارت، قرار میگیرید که در کودکی طی حادثهای تلخ از کوه تایگتوس به پایین پرتاب شده و همه گمان میکنند که مرده است. اما سرنوشت خواب دیگری دیده است. شما زنده میمانید و به عنوان یک مزدور در جزیره دورافتاده سفالونیا بزرگ میشوید. داستان اصلی بازی پیرامون تلاش شخصیت اصلی برای اتحاد دوباره خانوادهاش میچرخد، اما این تنها لایه سطحی ماجراست. در لایههای عمیقتر، شما با فرقه مخوف «کاسموس» درگیر میشوید که قصد دارند با ایجاد هرجومرج، کنترل یونان را به دست بگیرند. نویسندگان بازی با الهام از تراژدیهای یونانی، داستانی خلق کردهاند که پر از خیانت، عشق، انتقام و رستگاری است. حضور شخصیتهای تاریخی مشهور مانند سقراط، هرودوت، پریکلس، آلکیبیادس و بقراط، به روایت بازی اعتبار تاریخی بخشیده و تعامل با آنها لحظات بهیادماندنی و گاه طنزآمیزی را رقم میزند.
انتخاب سرنوشتساز: الکسیوس یا کاساندرا
یکی از نوآوریهای کلیدی که در همان ابتدای بازی با آن مواجه میشوید، امکان انتخاب جنسیت شخصیت اصلی است. شما میتوانید کنترل «الکسیوس» یا «کاساندرا» را بر عهده بگیرید. اگرچه خط داستانی کلی برای هر دو شخصیت یکسان است، اما اجرای صداپیشگان و نوع تعامل آنها با جهان اطراف، تجربهای متفاوت را رقم میزند. کاساندرا با صداپیشگی ملیسانت ماهوت، اجرایی قدرتمند، کنایهآمیز و در عین حال احساسی ارائه میدهد که مورد تحسین بسیاری از منتقدان قرار گرفت و حتی نامزد دریافت جوایز معتبر شد. از سوی دیگر، الکسیوس شخصیتی پرشورتر و گاهی کمدیتر دارد. نکته مهم این است که شخصیتی که انتخاب نمیکنید، از داستان حذف نمیشود بلکه در نقش «دیموس» (Deimos)، آنتاگونیست اصلی و سلاح مرگبار فرقه کاسموس، در مقابل شما قرار میگیرد. این تضاد دراماتیک بین خواهر و برادر، هسته عاطفی داستان را شکل میدهد و انگیزهای قوی برای پیشروی در بازی ایجاد میکند.
قدرت کلام سیستم دیالوگ و پایانهای چندگانه
برای نخستین بار در تاریخ این فرنچایز، Assassin's Creed Odyssey سیستم انتخاب دیالوگ تعاملی را معرفی کرد که به بازیکن اجازه میدهد شخصیت پروتاگونیست را شکل دهد. آیا شما یک مزدور پولپرست و بیرحم هستید که فقط به دراخما اهمیت میدهد؟ یا قهرمانی دلسوز که بدون چشمداشت به مردم کمک میکند؟ انتخابهای شما در مکالمات، عواقب کوتاهمدت و بلندمدت دارد. گاهی یک دروغ کوچک میتواند جان یک نفر را نجات دهد و گاهی صداقت بیجا میتواند منجر به جنگی خونین شود. این سیستم به شکلی طراحی شده که ۹ پایان مختلف برای خط داستانی خانوادگی وجود دارد. رسیدن به «پایان خوش» که در آن تمام اعضای خانواده زنده و دور یک میز جمع شوند، نیازمند اتخاذ تصمیمات بسیار دقیق و گاه دشوار در طول دهها ساعت گیمپلی است. این ویژگی ارزش تکرار بازی را به شدت افزایش میدهد و حس مسئولیتپذیری سنگینی را بر دوش بازیکن میگذارد.
تحلیل گیمپلی و مکانیکهای مبارزه
سیستم مبارزات در Assassin's Creed Odyssey نسبت به نسخههای قبلی کاملاً دگرگون شده و به سمت اکشنهای سریع و واکنشمحور حرکت کرده است. دیگر خبری از سیستم «ضدحمله» (Counter-kill) خودکار نسخههای قدیمی نیست که با فشردن یک دکمه، لشکری از دشمنان را نابود میکردید. در اینجا سیستم مبارزه بر پایه «Hitbox» طراحی شده است؛ یعنی موقعیت فیزیکی سلاح و دشمن تعیینکننده برخورد است. شما باید به طور مداوم در حرکت باشید، جاخالی دهید (Dodge)، ضربات سنگین دشمن را دفع کنید (Parry) و از ترکیب ضربات سبک و سنگین برای شکستن گارد حریف استفاده کنید. حذف سپر که در نسخه Origins وجود داشت، ریتم مبارزات را تهاجمیتر کرده است. بازی شما را تشویق میکند که ریسک کنید و به دل دشمن بزنید. تنوع سلاحها نیز بسیار بالاست؛ شمشیرها، خنجرها، نیزهها، تبرهای سنگین و عصاها هر کدام الگوی حمله و انیمیشنهای «تمامکننده» (Finisher) مخصوص به خود را دارند که خشونت عریان نبردهای باستانی را به تصویر میکشند.
درخت مهارتها و قدرتهای فراطبیعی نیزه لئونیداس
جایگزینی «هیدن بلید» (Hidden Blade) با «نیزه شکسته لئونیداس» که یک آرتیفکت قدرتمند از تمدن ایسو است، دست سازندگان را برای اضافه کردن قابلیتهای فراطبیعی باز گذاشت. درخت مهارتهای بازی به سه شاخه اصلی تقسیم میشود: شکارچی (Hunter) برای نبردهای از راه دور، جنگجو (Warrior) برای نبردهای تنبهتن و قاتل (Assassin) برای مخفیکاری. با ارتقای سطح نیزه، شما میتوانید مهارتهایی جادویی و ابرانسانی آزاد کنید. برای مثال، «لگد اسپارتان» (Spartan Kick) که دشمنان را مترها به عقب پرتاب میکند، یا «باران تیر» که چندین دشمن را همزمان هدف قرار میدهد. در شاخه قاتل، مهارت «پرتاب نیزه» (Rush Assassination) به شما اجازه میدهد تا از راه دور به سمت دشمن تلهپورت کرده و او را بکشید. این مهارتها از نوار آدرنالین مصرف میکنند که با ضربه زدن به دشمنان پر میشود، بنابراین مدیریت منابع در حین نبرد حیاتی است. این سیستم به بازیکن اجازه میدهد تا در میانهی نبرد، استراتژی خود را تغییر دهد و از ترکیب مهارتهای مختلف برای غلبه بر دشمنان قدرتمندتر استفاده کند.
نبردهای دریایی: فرمانروایی بر دریای اژه با کشتی ادرستیا
دریای اژه بخش عظیمی از نقشه بازی را تشکیل میدهد و کشتی شما، «ادرستیا» (Adrestia)، پایگاه اصلی و خانه متحرک شماست. مکانیک نبردهای دریایی که میراثی از نسخه Black Flag است، در اینجا با توجه به تکنولوژی عصر باستان بازطراحی شده است. کشتیها به جای توپ، از کمانداران، پرتابکنندگان نیزه و آتش یونانی استفاده میکنند. اما مهیبترین سلاح، دماغه کشتی است که با آن میتوانید کشتیهای دشمن را دو نیم کنید. قابلیت ارتقای کشتی بسیار گسترده است؛ شما میتوانید بدنه، بادبانها و تسلیحات را تقویت کنید. همچنین سیستم جذب خدمه (Lieutenants) به شما اجازه میدهد تا دشمنان قدرتمند را در خشکی بیهوش کرده و آنها را به استخدام کشتی خود درآورید. هر کدام از این افراد، ویژگیهای خاصی (مثل افزایش قدرت تیرها یا مقاومت بدنه) به کشتی اضافه میکنند. نبردهای دریایی در برابر ناوگانهای عظیم، دزدان دریایی بیرحم و حتی موجودات دریایی افسانهای، بخش بزرگی از هیجان بازی را تشکیل میدهند.
سیستم مزدوران و شکارچیان جایزهبگیر

یکی از پویاترین و چالشبرانگیزترین سیستمهای بازی، سیستم مزدوران (Mercenary System) است. در دنیای خشن یونان باستان، اعمال خلاف قانون بیپاسخ نمیمانند. اگر دزدی کنید، شهروندان را بکشید یا سربازان را در ملاء عام سلاخی کنید، جایزهای برای سر شما تعیین میشود. اینجاست که مزدوران دیگر وارد بازی میشوند. این کاراکترها به طور تصادفی تولید میشوند (Procedurally Generated) و هر کدام نام، ظاهر، سلاح و حتی حیوان همراه (مانند خرس یا شیر) خاص خود را دارند. آنها در سراسر نقشه به دنبال شما میگردند و میتوانند در بدترین زمان ممکن، مثلاً وسط یک مأموریت حساس، به شما حمله کنند. نکته جالب اینجاست که این مزدوران دارای یک سیستم رتبهبندی جهانی (Tier System) هستند.
سلسله مراتب مزدوران و مزایای صعود
شما بازی را به عنوان یک مزدور رده پایین شروع میکنید، اما با شکست دادن مزدورانی که رتبه بالاتری دارند، جایگاه آنها را تصاحب کرده و در جدول صعود میکنید. رسیدن به رتبههای بالاتر (S-Tier) تنها جنبه افتخاری ندارد، بلکه مزایای اقتصادی و گیمپلی فراوانی به همراه میآورد. این مزایا شامل تخفیفهای قابل توجه در آهنگریها برای ارتقای سلاح، کاهش هزینه حذف جایزه از روی سرتان و افزایش پاداش قراردادهاست. هر مزدور نقاط ضعف و قوت مشخصی دارد؛ برخی در برابر آتش آسیبپذیرند و برخی در برابر سم مقاوم. شناخت این ویژگیها قبل از درگیری، کلید پیروزی است. این سیستم حس رقابت دائمی را در بازی زنده نگه میدارد و باعث میشود بازیکن همیشه احساس کند که در یک دنیای خطرناک و پر از رقیب زندگی میکند.
فرقه کاسموس و سیستم شکار فرقه
در سایهی جنگ میان آتن و اسپارت، سازمانی مخفی به نام «فرقه کاسموس» (Cult of Kosmos) فعالیت میکند که نقش آنتاگونیست اصلی بازی را بر عهده دارد. برخلاف تمپلارها در بازیهای قبلی که معمولاً چهرههای مشخصی داشتند، اعضای این فرقه در ابتدای بازی ناشناس هستند و در لایههای مختلف جامعه یونان نفوذ کردهاند. آنها میتوانند یک سیاستمدار محبوب، یک تاجر ثروتمند، یک فرمانده جنگی یا حتی یک دزد دریایی باشند. وظیفه شما شناسایی، ردیابی و حذف تکتک آنهاست. این بخش از بازی مکانیکی شبیه به کارهای کارآگاهی دارد. شما باید با پیدا کردن نامهها، بازجویی از افراد و گوش دادن به شایعات، «سرنخ» (Clue) جمع کنید تا هویت اعضا فاش شود.
جنگ فتح: تأثیرگذاری بر نقشه سیاسی یونان
سیستم فرقه کاسموس با سیستم «جنگ فتح» (Conquest Battle) گره خورده است. نقشه بازی به مناطق مختلفی تقسیم شده که هر کدام تحت کنترل یکی از دو قدرت اسپارت یا آتن است. رهبران این مناطق اغلب دستنشاندههای فرقه هستند. شما میتوانید با کشتن سربازان، سوزاندن تدارکات جنگی و غارت خزانههای دولتی، قدرت رهبر منطقه را تضعیف کنید. وقتی قدرت یک منطقه به حد بحرانی رسید، نبرد فتح آغاز میشود. در این نبردهای عظیم میدانی که صدها سرباز همزمان در صفحه حضور دارند، شما میتوانید انتخاب کنید که به طرف مهاجم کمک کنید یا طرف مدافع. پیروزی در این نبردها نه تنها کنترل منطقه را تغییر میدهد، بلکه بهترین لوتها و تجهیزات حماسی بازی را به شما پاداش میدهد. این مکانیزم به بازیکن حس قدرت میدهد تا بتواند مستقیماً بر جغرافیای سیاسی جنگ پلوپونزی تأثیر بگذارد.
گرافیک، صداگذاری و جلوههای بصری

بازی Assassin's Creed Odyssey بدون شک یکی از چشمنوازترین عناوین نسل هشتم کنسولهاست. موتور گرافیکی AnvilNext 2.0 توانسته است مناظر طبیعی یونان را با جزئیاتی باورنکردنی رندر کند. تنوع زیستمحیطی بازی فوقالعاده است؛ از جنگلهای پاییزی و نارنجیرنگ شمال یونان تا جزایر آتشفشانی خشک و سواحل بهشتی با آبهای فیروزهای. سیستم نورپردازی حجمی (Volumetric Lighting) و چرخهی شب و روز، مناظری خلق میکنند که گاهی بازیکن را مجبور به توقف و تماشای افق میکند. بافتهای لباسها، فلزات زرهها و پوست شخصیتها بسیار باکیفیت کار شدهاند. حالت عکاسی (Photo Mode) در این بازی به دلیل زیبایی بصری محیطها، یکی از پرکاربردترین قابلیتهاست که اجازه میدهد بازیکنان لحظات حماسی خود را ثبت کنند.
موسیقی متن و طراحی صدای محیطی
بخش شنیداری بازی نیز همپای گرافیک آن شاهکار است. گروه موسیقی The Flight با ترکیب سازهای باستانی یونانی مانند «لیرا» و «آلوس» با ارکستراسیون مدرن، موسیقی متنی خلق کردهاند که روح ماجراجویی و حماسه را در خود دارد. قطعه اصلی بازی (Main Theme) با آن ملودی گیرا، بلافاصله شنونده را به دل تاریخ میبرد. صداگذاری محیطی نیز با دقت فراوان انجام شده؛ صدای برخورد امواج به بدنه کشتی، آواز خواندن خدمه به زبان یونانی باستان (Shanties)، صدای وزش باد در مزارع گندم و همهمهی مردم در بازارهای آتن، همگی به خلق اتمسفری زنده و گیرا کمک میکنند. دوبله شخصیتهای اصلی و فرعی نیز بسیار حرفهای است و لهجه یونانی صداپیشگان به باورپذیری دیالوگها افزوده است.
محتوای جانبی و بستههای الحاقی (DLC)
یوبیسافت در این نسخه تعهدی مثالزدنی به پشتیبانی پس از عرضه نشان داد. محتوای جانبی بازی به قدری زیاد است که تمام کردن آن به بیش از ۱۰۰ ساعت زمان نیاز دارد. مأموریتهای فرعی بازی که با علامت تعجب زرد و سیاه مشخص شدهاند، داستانهای منحصر به فردی دارند که گاهی از داستان اصلی جذابترند. علاوه بر این، سری مأموریتهای «افسانههای گمشده یونان» (The Lost Tales of Greece) به صورت رایگان به بازی اضافه شدند. اما اوج محتوای اضافی در دو بسته الحاقی (DLC) بزرگ و اپیزودیک بازی نهفته است که دنیای بازی را فراتر از مرزهای واقعیت گسترش دادند.
میراث اولین تیغه و سرنوشت آتلانتیس
اولین بسته الحاقی با نام «میراث اولین تیغه» (Legacy of the First Blade)، داستانی احساسی و مهم را روایت میکند که شخصیت اصلی را با داریوش، اولین استفادهکننده از هیدن بلید (Hidden Blade)، آشنا میکند. این DLC پلی میان داستان اودیسه و ریشههای فرقهٔ اساسینها است و به بسیاری از سوالات دربارهٔ تبار شخصیت اصلی پاسخ میدهد اما دومین بسته الحاقی، «سرنوشت آتلانتیس» (The Fate of Atlantis)، یک تجربه کاملاً متفاوت است. در این DLC، شما به قلمروهای اساطیری سفر میکنید: بهشت «الیزیوم» که تحت فرمانروایی پرسفونه است، «دنیای زیرین» تاریک و مخوف که قلمرو هادس است و در نهایت شهر افسانهای و پیشرفته «آتلانتیس» که توسط پوزئیدون اداره میشود. این مراحل با طراحی هنری فانتزی و دشمنان جدید با قدرتهای جادویی، تنوع بینظیری به گیمپلی میبخشند و داستان تمدن ایسو را عمیقتر از همیشه روایت میکنند.
نتیجهگیری
بازی Assassin's Creed Odyssey تنها یک بازی ویدیویی نیست؛ یک ادیسه واقعی است. این عنوان با جسارتی مثالزدنی، فرمولهای قدیمی و تکراری سری را کنار گذاشت و با آغوش باز به استقبال تغییرات رفت. نتیجه این تغییرات، خلق یکی از بهترین و غنیترین بازیهای جهانباز تاریخ است. ترکیب داستانگویی شاخهدار، دنیای بینهایت زیبا و پرجزئیات، سیستم مبارزات عمیق و آزادی عمل بیسابقه، اودیسه را به اثری تبدیل کرده که حتی سالها پس از عرضه، همچنان تازه و سرگرمکننده باقی مانده است. اگرچه میتوان نقدهایی به طولانی بودن بیش از حد بازی یا نیاز به انجام مأموریتهای فرعی برای ارتقای سطح (Grinding) وارد کرد، اما لذت جستوجو در دریای اژه، مبارزه در کنار اسپارتانها و کشف رازهای تمدن گمشده، تجربهای است که بر تمام کاستیها آن میچربد. این بازی، نامهای عاشقانه به تاریخ و اساطیر یونان است و استانداردی جدید برای بازیهای نقشآفرینی اکشن تعریف کرده است که تا سالها معیار سنجش دیگر آثار خواهد بود.