معرفی شرکت ناسپرس؛ از دفترمطبوعات تا بازار بورس
موفقیت ناسپرس نشان میدهد که شناخت درست روندهای جهانی، پذیرش ریسکهای هوشمندانه و تمرکز بر بازارهای نوظهور چگونه میتواند یک مجموعه را به جایگاهی فراتر از رقبا و در مسیر تبدیل شدن به یک قدرت مالی جهانی برساند.

مقدمه
آیا میدانستید که سودآورترین سرمایهگذاری تاریخ در دنیای فناوری نه توسط شرکتهای والاستریت در سیلیکون ولی، بلکه توسط یک شرکت ناشر رسانهای با ریشههای آفریقای جنوبی انجام شده است؟ این سرمایهگذاری، یعنی خرید تنها ۴۶.۵ درصد از سهام یک شرکت چینی نوپا به نام تنسنت (Tencent) در سال ۲۰۰۱، اکنون ارزش بازاری برابر با چندین برابر کل ارزش شرکت اصلی سرمایهگذار دارد. شرکتی که این ریسک هوشمندانه را پذیرفت، ناسپرس (Naspers) است. ناسپرس که در ابتدا یک شرکت مطبوعاتی کوچک بود، با یک چرخش استراتژیک تاریخی، خود را به یکی از بزرگترین و تاثیرگذارترین سرمایهگذاران فناوری در سطح جهانی تبدیل کرد و نام خود را به عنوان یک امپراطوری رسانهای و اینترنتی در بازارهای نوظهور تثبیت نمود. این تحول، ناسپرس را از یک بازیگر محلی به یک ابرقدرت جهانی با سرمایه گذاریهای کلیدی در حوزه تجارت الکترونیک، پرداخت دیجیتال و رسانههای آنلاین تبدیل کرده است. درک مسیر این شرکت برای هر تحلیلگر اقتصادی و سرمایهگذار فناوری ضروری است، زیرا داستان ناسپرس، روایت ریسکپذیری، دوراندیشی و قدرت سرمایهگذاریهای استراتژیک در عصر دیجیتال است.
آشنایی با شرکت ناسپرس

شرکت ناسپرس (Naspers Limited) یک گروه سرمایهگذاری چندملیتی است که دفتر مرکزی آن در شهر کیپتاون، آفریقای جنوبی قرار دارد. این شرکت از نظر ارزش بازاری، به طور سنتی یکی از بزرگترین شرکتهای فهرست شده در بورس اوراق بهادار ژوهانسبورگ (JSE) بوده است و در زمره شرکتهای بزرگ فناوری جهان قرار میگیرد. با وجود ریشههای آفریقایی، دامنه عملیاتی و سرمایهگذاریهای ناسپرس کاملاً جهانی است و تمرکز اصلی آن بر بازارهای نوظهور (Emerging Markets) در آسیا، آمریکای لاتین، اروپای مرکزی و آفریقا است. کسبوکارهای اصلی ناسپرس شامل پلتفرمهای تجارت الکترونیک (E-commerce)، خدمات اینترنت مصرفکننده (Consumer Internet)، رسانههای دیجیتال و پرداختهای آنلاین (Fintech) است. ناسپرس از طریق شرکت هلدینگ اروپایی خود به نام پراساس (Prosus)، بیشتر سرمایهگذاریهای بینالمللی خود را مدیریت میکند که این هلدینگ در بورس یورونکست آمستردام فهرست شده است. شهرت جهانی ناسپرس عمدتاً ناشی از سهم قابل توجه و بسیار سودآور آن در شرکت چینی تنسنت است، که آن را به یک واسطه مهم در دنیای فناوری آسیا تبدیل کرده است.
ساختار سازمانی و شرکت پراساس (Prosus)
ساختار سازمانی ناسپرس در سالهای اخیر دستخوش تحول بزرگی شده است تا ارزش واقعی داراییهای بینالمللی آن بهتر منعکس شود. در سال ۲۰۱۹، ناسپرس بخش عمدهای از داراییهای اینترنتی بینالمللی خود (شامل سهام تنسنت) را به یک شرکت تابعه تازه تأسیس به نام پراساس (Prosus N.V.) منتقل کرد و آن را در بورس آمستردام فهرست نمود. این اقدام با هدف کاهش اختلاف بین ارزش بازار ناسپرس و ارزش داراییهای آن، بهویژه سهم عظیم تنسنت، انجام شد. پراساس اکنون به عنوان یکی از بزرگترین شرکتهای فناوری و اینترنتی در اروپا شناخته میشود و سرمایهگذاریهای کلیدی ناسپرس در پلتفرمهایی مانند OLX (تبلیغات طبقهبندی شده)، PayU (پرداختهای دیجیتال) و چندین شرکت بزرگ تحویل غذا را مدیریت میکند. این ساختار دوگانه (ناسپرس در آفریقای جنوبی و پراساس در اروپا)، به گروه امکان میدهد تا بهتر بتواند سرمایهگذاران جهانی را جذب کرده و به منابع مالی بینالمللی دسترسی پیدا کند.
حوزه های کلیدی فعالیت و بازارها
حوزههای کلیدی فعالیت شرکت ناسپرس شامل چند بخش استراتژیک در دنیای اینترنت است. یکی از مهمترین آنها بخش تبلیغات طبقهبندی شده (Classifieds) است، که عمدتاً از طریق پلتفرم OLX Group در بیش از ۳۰ کشور، بهویژه در بازارهای نوظهور، فعالیت میکند. حوزه دیگر، تحویل غذا (Food Delivery) است، که ناسپرس از طریق سرمایهگذاریهای بزرگ در شرکتهایی مانند iFood در آمریکای لاتین و Delivery Hero در سطح جهانی حضور قدرتمندی در آن دارد. علاوه بر این، بخش فینتک (Fintech) و پرداختهای دیجیتال از طریق PayU، یک زیرساخت مهم برای تسهیل تجارت الکترونیک در کشورهایی با نرخ نفوذ پایین کارتهای اعتباری فراهم میکند. ناسپرس این حوزهها را با هدف بهرهبرداری از رشد طبقه متوسط و افزایش دسترسی به اینترنت در بازارهای نوظهور انتخاب کرده است. استراتژی ناسپرس، تبدیل شدن به رهبر بازار در هر یک از این حوزهها در جغرافیای مورد نظر است.
تاریخچه شرکت ناسپرس
تاریخچه شرکت ناسپرس داستانی پیچیده و چند مرحلهای است که از چاپخانههای آفریقای جنوبی در اوایل قرن بیستم آغاز شد و به یکی از بزرگترین سرمایهگذاران فناوری در قرن بیست و یکم تبدیل گردید. این شرکت در سال ۱۹۱۵ در کیپتاون، آفریقای جنوبی تحت نام Nasionale Pers (به معنای مطبوعات ملی به زبان آفریکانس) تأسیس شد. در دهههای ابتدایی، ناسپرس عمدتاً یک شرکت مطبوعاتی و انتشاراتی بود و نشریات آن نقش مهمی در سیاست و فرهنگ آفریقای جنوبی داشتند، از جمله حمایت از حزب حاکم آن زمان و ایدئولوژی آپارتاید. این بخش از تاریخ ناسپرس به عنوان یک نقطه تاریک و بحثبرانگیز باقی مانده است. در طول دههها، این شرکت به بزرگترین ناشر روزنامه و مجله در کشور تبدیل شد و در بخشهای تلویزیون پولی و رسانههای کابلی نیز سرمایهگذاری کرد.
تحول از انتشارات به رسانه های پولی (Pay-TV)
در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، ناسپرس به تدریج تمرکز خود را از انتشارات سنتی به سمت رسانههای پولی (Pay-TV) و کابل (Cable) تغییر داد. این شرکت با تأسیس M-Net و سپس MultiChoice، به یک بازیگر غالب در بخش تلویزیون پولی در آفریقا تبدیل شد. این حرکت، نشاندهنده اولین گامهای ناسپرس به سوی یک شرکت با تمرکز بر فناوریهای توزیع محتوا بود. تجربه و زیرساختی که از طریق این سرمایهگذاریها به دست آمد، بهویژه در زمینه مدیریت اشتراک، رمزگذاری محتوا و دسترسی به بازارهای مصرفکننده، بعداً به شرکت در درک و استفاده از پتانسیل اینترنت و فناوری دیجیتال کمک شایانی کرد. این تحول از رسانه چاپی به رسانه الکترونیکی، ناسپرس را برای جهش بزرگ بعدی آماده ساخت.
ورود استراتژیک به عصر دیجیتال و سرمایه گذاری تنسنت
مهمترین نقطه عطف در تاریخچه شرکت ناسپرس، تصمیم استراتژیک برای ورود قاطعانه به عصر دیجیتال بود که تحت هدایت مدیرعامل وقت، کووس بکر (Koos Bekker)، اتفاق افتاد. بکر و تیمش در جستجوی بازارهای جدید، تمرکز خود را بر بازارهای نوظهور در آسیا، بهویژه چین، قرار دادند. این جستجو در نهایت به سرمایهگذاری تاریخی در شرکت چینی تنسنت (Tencent) در سال ۲۰۰۱ منجر شد، که در آن زمان یک شرکت اینترنتی کوچک با تمرکز بر پیامرسانی فوری بود. ناسپرس با سرمایهگذاری ۳۲ میلیون دلاری، ۴۶.۵ درصد از سهام تنسنت را خریداری کرد. این سرمایهگذاری، که به عنوان یکی از موفقترین سرمایهگذاریهای خطرپذیر (Venture Capital) در جهان شناخته میشود، ارزش ناسپرس را به طور چشمگیری افزایش داد و آن را به یک شرکت فناوری جهانی تبدیل کرد. این اقدام، ناسپرس را در ردیف شرکتهایی قرار داد که با پیشبینی درست آینده دیجیتال، توانستند ارزشآفرینی بیسابقهای داشته باشند.
بنیان گذاران شرکت ناسپرس

شرکت ناسپرس به عنوان یک نهاد رسانهای، در دوران تأسیس اولیه خود در سال ۱۹۱۵ در آفریقای جنوبی، توسط گروهی از سیاستمداران و چهرههای برجسته فرهنگی آفریقای جنوبی تأسیس شد. هدف اصلی از تأسیس Nasionale Pers در آن زمان، انتشار مطبوعات به زبان آفریکانس و ترویج ناسیونالیسم آفریقای جنوبی بود. با این حال، در طول دهههای متمادی و بهویژه در جریان تحول دیجیتال، رهبران کلیدی دیگری ظهور کردند که نقش حیاتی در تبدیل ناسپرس از یک شرکت محلی چاپی به یک ابرشرکت فناوری جهانی ایفا کردند. به دلیل فاصله زیاد بین زمان تأسیس اولیه و شکل کنونی شرکت، بنیانگذاران اولیه اهمیت تجاری فعلی را ندارند، اما رهبران عصر دیجیتال، بهویژه کووس بکر، به عنوان معماران شکل نوین ناسپرس شناخته میشوند.
نقش کووس بکر (Koos Bekker) در تحول دیجیتال
کووس بکر (Koos Bekker) شاید مهمترین چهره در تاریخچه شرکت ناسپرس باشد. او که بین سالهای ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۴ و همچنین به طور موقت بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ به عنوان مدیرعامل فعالیت میکرد، طراح اصلی استراتژی تحولآفرین شرکت بود. بکر فردی بود که اهمیت حیاتی اینترنت را در بازارهای نوظهور، بهویژه آسیا، درک کرد و شخصاً بر سرمایهگذاریهای کلیدی نظارت داشت. مهمترین تصمیم او، همان سرمایهگذاری در تنسنت بود که نشاندهنده یک دیدگاه استراتژیک بلندمدت و ریسکپذیری بالا بود. بکر به دلیل مدل رهبری غیرمتعارف خود نیز شناخته میشود؛ او اغلب پاداش سالانه خود را به صورت سهام دریافت میکرد و برای چند سال از دریافت حقوق خودداری کرد و به جای آن بر افزایش ارزش سهام شرکت تمرکز داشت. این تمرکز بر ارزشآفرینی سهامداران، او را به یک رهبر کاریزماتیک و موفق در صنعت تبدیل کرد.
تیم رهبری کنونی و استراتژی رشد
تیم رهبری کنونی شرکت ناسپرس و شرکت تابعه بینالمللی آن، پراساس (Prosus)، بر ادامه استراتژی رشد از طریق سرمایهگذاریهای جسورانه در فناوریهای نوظهور متمرکز است. این تیم، شامل باب ون دایک (Bob van Dijk)، مدیرعامل گروه تا سپتامبر ۲۰۲۳، و پس از آن رهبران جدیدی است که با هدف حفظ رشد خارج از تنسنت فعالیت میکنند. استراتژی کنونی شامل فروش تدریجی بخشی از سهام تنسنت برای تأمین مالی خرید سهام خود و سرمایهگذاریهای جدید در حوزههایی مانند فینتک، آموزش آنلاین (EdTech) و خدمات بهداشتی دیجیتال (HealthTech) است. این رهبران با چالش بزرگ کاهش اتکای گروه به یک دارایی واحد (تنسنت) و اثبات توانایی خود در شناسایی «تنسنت بعدی» روبرو هستند. این مدیریت فعال سرمایه، نیاز به یک تیم رهبری با دانش عمیق در بازارهای نوظهور و ارزیابی ریسکهای فناوری دارد.
پروژهها و محصولات شرکت ناسپرس
شرکت ناسپرس و هلدینگ تابعهاش پراساس، در طیف گستردهای از پروژهها و محصولات اینترنتی سرمایهگذاری کردهاند که بسیاری از آنها در حوزههای خود، رهبر بازار محسوب میشوند. اگرچه بزرگترین دارایی آنها سهام تنسنت است، ناسپرس سرمایهگذاریهای بزرگ و مستقیمی را در زیربخشهای مختلف انجام داده است تا یک سبد متنوع از کسبوکارهای با پتانسیل رشد بالا در بازارهای نوظهور ایجاد کند. این پروژهها بر اساس سهام کنترلی و عملیاتی ناسپرس به دستهبندیهای اصلی تبلیغات طبقهبندی شده، تحویل غذا، پرداختهای آنلاین و فینتک تقسیم میشوند.
گروه OLX و رهبری در تبلیغات طبقهبندی شده
OLX Group یکی از مهمترین داراییهای عملیاتی ناسپرس است. OLX یک پلتفرم پیشرو در حوزه تبلیغات طبقهبندی شده (Classified Ads) است که در بیش از ۳۰ کشور، بهویژه در هند، برزیل، لهستان و آفریقای جنوبی، فعالیت میکند. این پلتفرم به کاربران امکان میدهد تا کالاها و خدمات مختلف را خرید و فروش کنند، و در بسیاری از این بازارها، به عنوان نامی مترادف با تجارت دست دوم آنلاین شناخته میشود. گروه OLX از طریق مدلهای تجاری مختلف، از جمله تبلیغات پرمیوم و خدمات اضافی برای فروشندگان حرفهای، درآمدزایی میکند. این بخش با توجه به نفوذ بالای تلفن همراه در بازارهای نوظهور و رشد تقاضا برای خریدهای مقرون به صرفه، یک موتور رشد ثابت برای ناسپرس بوده است و موقعیت خود را در حوزه تجارت الکترونیک تقویت میکند.
سرمایه گذاری در بخش تحویل غذا و فین تک (PayU)
ناسپرس حضور قدرتمندی در بازار جهانی تحویل غذا (Food Delivery) دارد. مهمترین سرمایهگذاریهای این بخش شامل سهام قابل توجه در شرکتهایی مانند iFood (پیشرو در آمریکای لاتین)، Delivery Hero و سهامهای کوچکتر در سایر شرکتهای مرتبط است. این شرکتها از روند رو به رشد استفاده از خدمات آنلاین در مناطق پرجمعیت سود میبرند. بخش دیگری که ناسپرس در آن فعال است، فینتک (Fintech) است که از طریق PayU مدیریت میشود. PayU یک شرکت پرداخت آنلاین است که خدمات پرداخت امن و ساده را برای مشاغل و مصرفکنندگان در بازارهای نوظهور، بهویژه هند، آمریکای لاتین و اروپای شرقی، فراهم میکند. PayU با تمرکز بر زیرساختهای پرداخت دیجیتال، نقش حیاتی در تسهیل رشد تجارت الکترونیک در این مناطق دارد و یکی از سریعترین بخشهای در حال رشد گروه ناسپرس محسوب میشود.
تاثیر سهام Tencent بر ارزش بازار ناسپرس
مهمترین دارایی و عامل اصلی ارزش بازار شرکت ناسپرس، سهام آن در تنسنت هلدینگ (Tencent Holdings) است. این سهام که در ابتدا ۴۶.۵ درصد بود، به دلیل رقیق شدن سهام در طول زمان و تصمیمهای ناسپرس برای فروش بخشی از آن برای تأمین مالی سایر سرمایهگذاریها و برنامه بازخرید سهام، کاهش یافته است. با این حال، ارزش این سهام همچنان چندین برابر ارزش کل کسبوکارهای عملیاتی خود ناسپرس است. تنسنت یکی از بزرگترین شرکتهای فناوری و بازیهای ویدیویی در جهان و مالک پلتفرمهایی مانند WeChat است. ارزش سرمایهگذاری ناسپرس در تنسنت، نوسانات زیادی در ارزش بازار ناسپرس ایجاد میکند، به طوری که عملکرد تنسنت به طور مستقیم بر ارزش سهام ناسپرس در بورس ژوهانسبورگ و پراساس در آمستردام تأثیر میگذارد. این وابستگی، یک شمشیر دولبه برای شرکت محسوب میشود.
چالش ها و حواشی شرکت ناسپرس

شرکت ناسپرس با توجه به تاریخچه طولانی و گستردگی عملیات بینالمللی خود، با چالشها و حواشی متعددی روبرو بوده است که برخی از آنها ماهیت تاریخی و برخی دیگر ماهیت اقتصادی و استراتژیک دارند. بزرگترین چالش اقتصادی ناسپرس، مدیریت وابستگی شدید ارزش شرکت به یک دارایی واحد، یعنی تنسنت، است. این وابستگی، به پدیدهای منجر شده که ارزش بازار خود ناسپرس (و پراساس) اغلب کمتر از ارزش سهام تنسنت آن در بازار است، که به عنوان «تخفیف هلدینگ» شناخته میشود و یکی از موضوعات اصلی انتقادات سرمایهگذاران است. چالش دیگر، حفظ رهبری در محیط رقابتی شدید تجارت الکترونیک و فینتک در بازارهای نوظهور است که اغلب نیازمند سرمایهگذاریهای کلان و تحمل زیانهای عملیاتی در کوتاهمدت است.
تخفیف هلدینگ و کاهش اتکا به تنسنت
موضوع تخفیف هلدینگ (Holding Discount) مهمترین چالش مالی ناسپرس است. تحلیلگران بازار اغلب اشاره میکنند که ارزش کل شرکت در بازار سهام (مارکت کپ) به طور قابل توجهی پایینتر از ارزش دفتری سهام تنسنت آن است. این تخفیف، به دلیل عواملی مانند نگرانیهای مالیاتی، ساختار پیچیده هلدینگ و ترس از مقررات دولتی در چین رخ میدهد. ناسپرس برای مقابله با این چالش و کاهش این تخفیف، استراتژی فعالی را در پیش گرفته است که شامل فروش تدریجی بخشی از سهام تنسنت و استفاده از عواید آن برای بازخرید سهام خود ناسپرس و پراساس است. هدف این استراتژی، کاهش اختلاف ارزش و به طور همزمان، تزریق نقدینگی به بازار برای سرمایهگذاری در پروژههای جدید و متنوعتر کردن سبد داراییها است.
انتقادات تاریخی و سیاسی (آپارتاید)
بخش تاریکی از تاریخچه شرکت ناسپرس، مربوط به نقش آن در دوران آپارتاید در آفریقای جنوبی است. شرکت اصلی، Nasionale Pers، در طول دهههای متمادی از رژیم آپارتاید حمایت میکرد و نقش مهمی در ترویج ایدئولوژیهای نژادپرستانه داشت. این موضوع، یک حاشیه سیاسی و اخلاقی باقی مانده برای شرکت است، هرچند که رهبری کنونی ناسپرس بارها بابت این گذشته ابراز تأسف کرده و برای ایجاد تنوع در نیروی کار و حمایت از پروژههای اجتماعی در آفریقای جنوبی تلاش میکند. با این حال، این گذشته سیاسی همچنان بخشی از هویت تاریخی شرکت است و گاهی اوقات در بحثهای عمومی و تحلیلهای رسانهای مطرح میشود. ناسپرس اکنون برای تثبیت هویت خود به عنوان یک شرکت فناوری جهانی تلاش میکند تا از سایه این تاریخ رها شود.
رقابت شدید در بازارهای نوظهور
ناسپرس در بازارهای عملیاتی خود، مانند تجارت الکترونیک (OLX) و تحویل غذا (iFood)، با رقابت شدید از سوی غولهای جهانی مانند آمازون (Amazon)، علیبابا (Alibaba) و شرکتهای محلی قدرتمند روبرو است. موفقیت در این بازارهای نوظهور نیازمند سرمایهگذاریهای سنگین در زیرساختها، بازاریابی و نوآوری است. بسیاری از کسبوکارهای عملیاتی پراساس هنوز سودآور نیستند و برای دستیابی به رهبری بازار، به سرمایهگذاریهای مداوم نیاز دارند. این فشار رقابتی، یک چالش عملیاتی مهم برای گروه ناسپرس است، زیرا آنها باید بتوانند در عین حفظ برتری در بازارهای کلیدی، هزینهها را مدیریت کرده و به سمت سوددهی حرکت کنند. این رقابت در حوزه فینتک و خدمات آنلاین به شدت در حال افزایش است.
نتیجه گیری
شرکت ناسپرس (Naspers) فراتر از یک هلدینگ سرمایهگذاری، یک نمونه برجسته از تحول سازمانی موفق و استراتژیهای سرمایهگذاری بلندمدت است. این شرکت با ریشههایی در انتشارات آفریقای جنوبی، توانست با یک دیدگاه جسورانه به آینده دیجیتال، یک سرمایهگذاری انقلابی (تنسنت) را به ثروت افسانهای تبدیل کند. میراث ناسپرس، نه تنها در ارزش حیرتانگیز سهام تنسنت، بلکه در ساختار بینالمللی پراساس (Prosus) و رهبری آن در بخشهایی مانند تبلیغات طبقهبندی شده (OLX)، پرداختهای دیجیتال (PayU) و تحویل غذا در بازارهای نوظهور منعکس میشود. با وجود چالشهای مهمی نظیر مدیریت «تخفیف هلدینگ»، کاهش وابستگی به تنسنت و رقابت شدید در بازارهای عملیاتی، ناسپرس همچنان به عنوان یکی از مهمترین بازیگران جهانی در حوزه فناوری و سرمایهگذاری خطرپذیر شناخته میشود. موفقیت این شرکت، اثباتی است بر این اصل که درک روندهای جهانی، تمایل به ریسکپذیری استراتژیک و تمرکز بر پتانسیل رشد در بازارهای نوظهور، میتواند مسیری برای تبدیل شدن به یک امپراطوری مالی جهانی باشد. معرفی شرکت ناسپرس در حقیقت معرفی یکی از بزرگترین داستانهای موفقیت در عرصه سرمایهگذاری فناوری خارج از محور آمریکا و آسیا است.





دیدگاه و نظرات خود را بنویسید
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است؛ اولین نفر باشید.